thumb|upright=1.15|Mainframe IBM z drukarką IBM 3800.Tryb wsadowy (ang. batch processing, batch mode) – tryb użytkowania komputera, sposób wykonywania zadań przez komputer, w którym zadania są wczytywane do pamięci, a następnie kolejno wykonywane, bez interakcji użytkownika. Tryb wsadowy umożliwia wykonywanie długotrwałych lub powtarzających się zadań bez interwencji użytkownika i bez prezentowania interfejsu użytkownika na ekranie. Kolejne zadania mogą być ze sobą powiązane, np. dane wyjściowe jednego programu mogą być przekazywane kolejnemu, któremu posłużą jako dane wejściowe.
W praktyce przetwarzanie wsadowe bywa wykorzystywane do zadań wymagających przetworzenia dużych wolumenów danych (np. rozliczeń klientów, kopii zapasowych, przetwarzania zamówień czy aktualizacji stanów magazynowych) w zaplanowanym „oknie wsadowym” (okresie relatywnie mniejszej aktywności usług interaktywnych); sekwencja wsadowa może obejmować setki lub tysiące zadań uruchamianych w ustalonej kolejności.
Historia thumb|upright=1.1|Stanowisko perforowania kart perforowanych (keypunch) IBM. Termin „wsad” () pojawił się w czasach, gdy kod programów wprowadzany był do komputera za pomocą kart perforowanych, a czas pracy komputera był drogi. Karty z kodem programu przekazywano operatorowi systemu („SysOpowi”), który rezerwował termin dla jego wykonania i w stosownym momencie wprowadzał kod programu do komputera; ponieważ operator zwykle wprowadzał kilka programów naraz, całość określano jako „wsad”, a tak uruchamiane programy nazywano zadaniami wsadowymi.
thumb|upright=1.05|Schemat potoku (pipeline) w systemach zgodnych z POSIX (połączenie standardowych strumieni programów).Zadania wsadowe organizowane są w ten sposób, by ich realizacja przebiegała bez udziału użytkownika, dlatego ich dane wejściowe specyfikowane są jako parametry wiersza poleceń przekazywane z innych zadań poprzez mechanizm potoków. Kontrastuje to z pracą programów interaktywnych, które wymagają wprowadzania danych przez użytkownika (tryb konwersacyjny).
thumb|upright=1.1|Terminale IBM serii 3270.Historycznie przetwarzanie wsadowe związane jest z komputerami klasy mainframe – ze względów ekonomicznych większość operacji wykonywanych przez te komputery realizowana była w trybie wsadowym. Inne przyczyny były bardziej prozaiczne – w początkowych dekadach dominowały terminale tekstowe, a interfejsy graficzne upowszechniły się dopiero później.
thumb|upright=1.05|Przykład użycia cron (zrzut ekranu).Przetwarzanie wsadowe ma szerokie zastosowanie w systemach klasy Unix, m.in. dzięki narzędziom cron i at/batch, choć elementy pracy wsadowej można spotkać również w systemach DOS/Windows w postaci plików wsadowych (.bat/.cmd) i mechanizmów harmonogramowania zadań.
Zalety podział zasobów komputera między wielu użytkowników; możliwa realizacja w czasie, gdy system jest relatywnie mało obciążony; minimalizacja czasu bezczynności systemu dzięki pracy bez ingerencji człowieka; związane z powyższym efektywne wykorzystanie zasobów drogiego (zazwyczaj) systemu komputerowego.
Zobacz też plik wsadowy tryb konwersacyjny
Przypisy
Kategoria:Programowanie komputerów Kategoria:Powłoki systemowe