thumb|Naczelny Wódz, gen. broni Władysław Sikorski thumb|Guzik żołnierza WP we Francji, 1940 thumb|Winston Churchill wizytuje w towarzystwie Władysława Sikorskiego jednostkę Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie thumb|Tadeusz Romer, Władysław Sikorski, Władysław Anders i Tadeusz Klimecki podczas podróży inspekcyjnej Naczelnego Wodza na Bliskim Wschodzie 1943. Wizytacja jednostek Armii Polskiej na Wschodzie thumb|Gen. Stanisław Maczek podczas dowodzenia 1 Dywizją Pancerną 1944 thumb|Załoga okrętu podwodnego ORP Sokół w Gibraltarze z piracką flagą ukazującą liczbę zatopionych i uszkodzonych statków thumb|upright|Władysław Anders thumb|upright|Naczelny Wódz, gen. broni Kazimierz Sosnkowski i gen. dywizji Władysław Anders 1944 thumb|upright|Mundur żołnierza Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich thumb|upright|Universal Carrier Polskich Sił Zbrojnych (rekonstrukcja) Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe utworzone jesienią 1939 roku poza granicami Polski na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych z Francją i Wielką BrytaniąPolskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej. Kampania wrześniowa 1939. Praca zbiorowa. Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego. Rok wydania: 1986.. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny WódzRozkazy Naczelnych Wodzów Polskich Sił Zbrojnych 1939–1945, tom 1, Rozkazy do żołnierzy. pod red. A. Kunerta, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa 2002, .. Polskie Siły Zbrojne to przyjęta w 1940 nazwa własna Wojska Polskiego z okresu II wojny światowej podległego rządowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie z siedzibą w Londynie. W literaturze funkcjonuje równolegle na jego określenie nieformalna nazwa Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, która według części historyków została rozpowszechniona z pobudek politycznych dla podkreślenia eksterytorialności tych wojsk i przeciwstawienia ich Wojsku Polskiemu na froncie wschodnim.
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie rozwiązane zostały przez Brytyjczyków w 1947 roku.
Kwestia nazwy formacji Pod oficjalną nazwą Polskich Sił Zbrojnych funkcjonowała w latach 1940–1947 poza granicami kraju całość wojsk lądowych, marynarki wojennej i faktycznie od kwietnia 1944 lotnictwa Rzeczypospolitej Polskiej, nad którymi zwierzchność sprawowali Prezydent RP i Naczelny Wódz z siedzibą w Londynie. W historiografii okresu PRL przyjęło się w odniesieniu do tych sił określenie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, zapewne ze względu na używanie tej samej nazwy przez sformowane w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich z inicjatywy Związku Patriotów Polskich w latach 1943–1945 Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (tzw. ludowe lub odrodzone Wojsko Polskie). Określenie to zostało rozciągnięte umownie także na Wojsko Polskie we Francji w latach 1939–1940.
Polsko-francuskie umowy wojskowe z początkowego okresu II wojny światowej zawierały terminy Wojsko Polskie () i Polskie Siły Powietrzne (), natomiast nie występowała w nich nazwa Polskie Siły Zbrojne ().
Zgodnie z obowiązującymi ówcześnie aktami normatywnymi PSZ dzieliły się na dwa podstawowe rodzaje sił zbrojnych: wojsko, czyli siły lądowe oraz marynarkę wojennąArt. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym ().. W czasie II wojny światowej doszło do wyodrębnienia nowego, trzeciego rodzaju sił zbrojnych: lotnictwo, dotychczas traktowane jako rodzaj broni technicznych w składzie wojska, usamodzielniło się, przyjmując nazwę Polskich Sił Powietrznych. Stało się to na mocy rozkazu Naczelnego Wodza PSZ gen. Władysława Sikorskiego z dnia 22 lutego 1940 roku. Tworzone od czerwca 1940 jednostki lotnicze PSP organizacyjnie i operacyjnie podlegały dowództwu Royal Air Force, ale w sierpniu 1940 weszły formalnie w skład Polskich Sił Zbrojnych, co umożliwiło lotnikom używanie polskich oznaczeń i flagi, a od kwietnia 1944 przeszły pod rozkazy Dowództwa PSP, które zastąpiło istniejący wcześniej Inspektorat PSP.
Częścią PSZ nie stała się 2 Dywizja Strzelców Pieszych, internowana w Szwajcarii po klęsce Francji w czerwcu 1940, która nie miała możliwości utrzymania organizacji wojennej i prowadzenia szkoleń. Plany jej wykorzystania bojowego za przyzwoleniem władz szwajcarskich nie powiodły się.
Wojsko Polskie we Francji
Pierwsze oddziały Polskich Sił Zbrojnych, pierwotnie pod nazwą Armia Polska we Francji, zaczęto tworzyć już we wrześniu 1939 roku na terytorium francuskim spośród Polaków przebywających we Francji, Belgii, Holandii i Wielkiej Brytanii.
Podstawę formowania polskich wojsk stanowiła polsko-francuska umowa z 9 września 1939 w sprawie utworzenia dywizji polskiej we Francji, a następnie umowa z 4 stycznia 1940 o tworzeniu tam Wojska Polskiego. Na mocy tejże umowy, od stycznia 1940 roku ze zmobilizowanych ochotników zaczęto formować jednostki wojsk lądowych, lotnictwa i marynarki wojennej, działającej w składzie armii francuskiej. Łącznie Armia Polska we Francji liczyła w 1940 ok. 85 tysięcy żołnierzy. Podczas formowania jednostek odtwarzanego Wojska Polskiego brano pod uwagę doświadczenia z przegranej kampanii w Polsce. Dotyczyło to m.in. silniejszego wyposażenia oddziałów w broń przeciwpancerną.
W okresie od listopada 1939 roku rozpoczęto formowanie czterech dywizji piechoty (1 Dywizja Grenadierów, 2 Dywizja Strzelców Pieszych, 3 Dywizja Piechoty, 4 Dywizja Piechoty) oraz jednej brygady pancerno-motorowej (10 Brygada Kawalerii Pancernej). Ze sformowanych oddziałów wydzielono część sił i utworzono Samodzielną Brygadę Strzelców Podhalańskich.
Ponadto formowano szereg oddziałów lotnictwa oraz wsparcia. Organizacja oddziałów była utrudniona wskutek braku uzbrojenia i sprzętu. W efekcie w obronie Francji w 1940 wzięło udział ok. 50 tysięcy polskich żołnierzy z tych oddziałów. Straty podczas tych działań wyniosły 1,4 tys. (inne źródła 4 tysięcy) poległych, a ponad 4500 (ok. 5 tys.) rannych. W czasie walk na froncie francuskim polscy piloci myśliwców zestrzelili ok. 50 samolotów niemieckich, a 5 prawdopodobnie.
W kampanii norweskiej uczestniczyły Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich (bitwa o Narwik, maj 1940) oraz okręty Polskiej Marynarki Wojennej. Natomiast w kampanii francuskiej (czerwiec 1940) brały udział następujące związki taktyczne: 1 Dywizja Grenadierów, 2 Dywizja Strzelców Pieszych i 10 Brygada Kawalerii Pancernej.
W Syrii formowano Samodzielną Brygadę Strzelców Karpackich.
Po klęsce wrześniowej nastąpiło drastyczne osłabienie dyscypliny w polskim korpusie oficerskim. Starsi oficerowie stali się obiektem niemal otwartej krytyki młodszych oficerów, tworzących nielegalne struktury konspiracyjne wewnątrz wojska mające oddziaływać na władze polskie celem forsowania swoich koncepcji politycznych, militarnych i personalnych. Już w lutym 1940 roku sprawy te zostały uznane za na tyle niepokojące, że zajęto się nimi na posiedzeniu rządu. Organizacje konspiracyjne młodych oficerów były bardzo czynne we wszystkich rodzajach sił zbrojnych i środowiskach wojskowych właściwie do końca wojny.
Po klęsce Francji udało się ewakuować około 27 tysięcy żołnierzy i oficerów PSZ do Palestyny i Wielkiej Brytanii.
Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii
W Wielkiej Brytanii powstał I Korpus Polski. Polacy otrzymali tam zadanie zorganizowania obrony wschodniego wybrzeża Szkocji.
Od lipca do października 1940 polscy piloci, w liczbie 2226 lotników, w tym 243 oficerów, uczestniczyli w powietrznej obronie Wielkiej Brytanii.
Polskie Siły Powietrzne podlegały operacyjnie Royal Air Force, zaś Polska Marynarka Wojenna – Royal Navy. W rezultacie sztaby polskie na czele ze Sztabem Naczelnego Wodza jako organy dowodzenia i planowania traciły w praktyce rację bytu, gdyż zajmowały się jedynie sprawami personalnymi, organizacyjnymi i szkoleniowymi. Od 18 kwietnia 1944 roku Brytyjczycy wprowadzili cenzurę depesz wysyłanych przez dowództwo do okupowanego kraju, a ponadto zażądali przedkładania sobie telegramów przychodzących. Cały sprzęt PSZ oprócz kilku należących przed wojną do Polski okrętów wojennych został wydzierżawiony od Brytyjczyków i z wyjątkiem zniszczonego w czasie działań bojowych podlegał zwrotowi po zakończeniu wojny.
Rozwój liczebny i organizacyjny PSZ skupiających w czerwcu 1941 roku 22,5 tysiąca żołnierzy i oficerów niemal całkowicie pozbawionych wówczas możliwości uzyskania uzupełnień nastąpił po agresji Niemiec na ZSRR i zawarciu układu Sikorski-Majski.
W 1942 generał Stanisław Maczek został dowódcą nowo sformowanej 1 Dywizji Pancernej, wchodzącej w skład 1 Korpusu.
Polscy piloci brali też udział w bombardowaniu Niemiec oraz niemieckich obiektów wojskowych w krajach okupowanych. Polskie dywizjony 300 i 301 w dniu 22 grudnia 1940 dokonały nalotu na rafinerię ropy naftowej w Antwerpii, a 1 stycznia 1941 zbombardowały miasto Bremę. Także 23 marca 1941 polskie jednostki lotnicze wzięły udział w nalotach bombowych na Berlin, oraz kolejno na Mannheim, Kolonię, oraz inne miasta niemieckie, porty francuskie Brest i Hawr, gdzie marynarka niemiecka otworzyła bazy morskie. Od czerwca 1944 całe lotnictwo polskie w składzie RAF wspierało inwazję wojsk alianckich w Europie Zachodniej. Polska Marynarka Wojenna uczestniczyła w 787 konwojach, w walkach o Atlantyk oraz operacjach na Morzu Śródziemnym.
W latach 1943–1945 podstawowym źródłem uzupełnień dla PSZ stali się jeńcy wojenni oraz 89 600 żołnierzy narodowości polskiej którym udało się zdezerterować z Wehrmachtu (spośród 250 087 osób narodowości polskiej wcielonych przymusowo do Wehrmachtu, jako zakwalifikowanych przymusowo do III i IV kategorii niemieckiej listy narodowościowej), przekazani przez Aliantów z obozów jenieckich. W mniejszym stopniu mobilizacja Polonii francuskiej natomiast nikłe rezultaty (kilkusetosobowe grupy ochotników zamiast spodziewanych dziesiątków tysięcy) przyniósł zaciąg do PSZ prowadzony wśród Polonii w USA, Kanadzie i Ameryce Południowej.
Polskie Siły Zbrojne w ZSRR
Na podstawie umowy o pomocy w wojnie przeciw Niemcom hitlerowskim z 1941 oraz polsko-radzieckiej umowy wojskowej z 14 sierpnia 1941 utworzono Armię Polską w ZSRR (dowódca gen. Władysław Anders), której stan osiągnął w marcu 1942 ok. 70 tys. żołnierzy. W marcu i kwietniu oraz w sierpniu 1942 w porozumieniu z władzami radzieckimi ewakuowano PSZ w ZSRR do Iranu i następnie Iraku (ogółem ok. 78 tys. żołnierzy i ok. 35 tys. osób cywilnych).
Armia Polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie Polska jednostka wojskowa walczyła także na Bliskim Wschodzie. Brygada Strzelców Karpackich brała udział w walkach w Syrii, Palestynie i w Egipcie. Od lipca 1941 uczestniczyła w operacjach na obszarze Libii (m.in. wsławiła się w obronie Tobruku), będąc w latach 1941–1942 jedyną jednostką wojsk lądowych PSZ zaangażowaną w działania bojowe.
Wiosną 1943 roku Brytyjczycy krytycznie oceniali wyszkolenie polskich sztabowców na Bliskim Wschodzie twierdząc, że zbytnio polegają na swojej wiedzy teoretycznej sprzed 1939 roku i że nie za bardzo chcą się uczyć.
Armia Polska na Wschodzie
Utworzona została na podstawie rozkazu Naczelnego Wodza PSZ, gen. broni Władysława Sikorskiego z 12 września 1942, w Iraku, Iranie i Palestynie z połączenia Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie i Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR.
W 1943 roku w Iraku powstał 2 Korpus Polski.
Naczelne Władze Sił Zbrojnych i Centralne Instytucje Wojskowe