thumb|Mapa Chin dynastii Qing, z terenami pod władzą zongdu (jasnożółty; ciemnożółtym zaznaczono teren „Trzech Prowincji” ustanowiony w 1907) i terenami niezarządzanymi przez administrację zongdu (różowy) Zongdu (mandżurski: 60px Uheri kadalara amban) – najwyższy rangą urzędnik cesarski w Chinach za czasów dynastii Qing i Ming; tytuł ten tłumaczy się jako gubernator generalny (lub wicekról).
Gubernatorzy generalni w liczbie od 8 do 15 stanowili najwyższą grupę prowincjonalnych urzędników chińskich. Zazwyczaj mieli pod panowaniem dwie prowincje, jedną pod bezpośrednim zarządem, i drugą, rządzoną przez własnego gubernatora, podległego wszakże zongdu. W szczególności odpowiedzialni byli za kwestie wojskowe i logistyczne. W większości przypadków zakres władzy gubernatora generalnego pokrywał się makroekonomicznym podziałem Chin na rejony. Kilka prowincji (Szantung, Shanxi i Henan) nie było pod władzą gubernatora generalnego, podczas gdy szczególnie ważne prowincje jak stołeczna Zhili czy ośrodek rolniczy, Syczuan, były zarządzane przez pojedynczych zongdu.
Przynależność niektórych prowincji ulegała zmianie, ale w 1760 liczba ich ustaliła się na dziewięciu – jednego w Mandżurii: Gubernator Generalny Trzech Północnych Prowincji: Fengtian, Jilin, Heilongjiang, a pozostałych ośmiu w Chinach Właściwych: Gubernator Generalny Zhili Gubernator Generalny Liangjiangu: Jiangsu, Jiangxi, Anhui Gubernator Generalny Min-Zhe: Fujian, Zhejiang, Tajwanu Gubernator Generalny Huguangu: Hunan, Hubei Gubernator Generalny Shaan-Gan: Shaanxi, Gansu, Sinciang Gubernator Generalny Liangguangu: Guangdong, Kuangsi Gubernator Generalny Yun-Gui: Junnan, Kuejczou Gubernator Generalny Syczuanu
Przed ostatecznym ustaleniem liczby i zakresów władzy zongdu, szczególnie duże zmiany zachodziły na zagrożonym militarnie północnym zachodzie Chin, gdzie wojskowa rola gubernatora generalnego była szczególnie ważna, a pozycja cywilnego gubernatora – słabsza. Z tego samego względu, na terenach tych np. Gansu, do połowy XVIII w. pozycję tę zajmowali wyłącznie Mandżurowie. Pozycja zongdu dawała ogromną władzę, nawet w czasach poprzedzających wielkie rebelie w dziewiętnastowiecznych Chinach, na skutek których wzmocnieniu uległa władza prowincji, kosztem stolicy. Wśród gubernatorów generalnych, gubernatorstwo stołecznej prowincji Zhili uchodziło za najbardziej prestiżowe, a wschodniego, kupieckiego regionu Liangjiang – za najbardziej dochodowe.
Przypisy
Kategoria:Urzędy w cesarskich Chinach