Rozdrażew

mały|Herb gminy Rozdrażew Rozdrażew – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Rozdrażew.

Rozdrażew uzyskał lokację miejską przed 1458 rokiem, zdegradowany po 1510 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66–67..

We wsi znajdowała się stacja rozebranego odcinka Krotoszyn – Pleszew Krotoszyńskiej Kolei Dojazdowej. Pociąg zakończył bieg 12 stycznia 1986 r. Ośrodek parafii prawdopodobnie od końca XIII, a na pewno od połowy XIV wieku. Drobny przemysł spożywczy.

Miejscowość jest siedzibą gminy Rozdrażew.

Położenie Rozdrażew jest położony około 6 km na południowy wschód od Koźmina, około 10 km na północny wschód od Krotoszyna i około 24 km na północny zachód od Ostrowa Wielkopolskiego, przy ujściu Strugi Rozdrażewskiej (zwanej dziś Rów, a na starych mapach sztabowych Czarna Woda lub Santok) do Trzebawy, dopływu Orli, na skrzyżowaniu dróg powiatowych Krotoszyn – Dobrzyca i Ostrów – Koźmin, na wysokości 140–159 m n.p.m. Znajdowała się tu stacja rozebranego odcinka Pleszew – Krotoszyn Pleszewskiej Kolei Wąskotorowej.

Integralne części wsi +Integralne części wsi Rozdrażew SIMC Nazwa Rodzaj 1007257 Huby część wsi 1007263 Kościuszków część wsi 1007270 Raczki część wsi

Historia thumb|230px|left|Zabudowa rynku Z ponad 13 miejscowości tworzących współczesną gminę Rozdrażew najwcześniej, w XIII wieku, wspominany jest w źródłach pisanych jej ośrodek, czyli wieś Rozdrażew, a równocześnie z nim, (gdy idzie o nazwę) Wolenice. Następnie już w XIV wieku wymienione są w nich Dzielice, Trzemeszno, a w XV wieku Dąbrowa, Grębów, Nowa Wieś i Wyki, w XVI wieku Maciejew, a na początku XVII stulecia Budy. Te pierwsze historyczne wzmianki o nich nie są jednak równoznaczne (poza czterema wyjątkami) z faktami założenia tych osiedli. Powstały one (przypadku miejscowości średniowiecznych), co najmniej o kilkadziesiąt lat wcześniej, a przeważnie o 100-200 lat wcześniej. Świadczą o tym odnalezione tam i w okolicy luźne i przeważnie nie publikowane dotychczas drukiem znaleziska osadnictwa pradziejowego i wczesnonośredniowiecznego.

W czasie wojny trzynastoletniej Rozdrażew wystawił w 1458 roku 2 pieszych na odsiecz oblężonej polskiej załogi Zamku w MalborkuKodex dyplomatyczny Wielkiej Polski; Codex diplomaticus Majoris Poloniae zawierający bulle papieżów, nadania książąt, przywileje miast, klasztorów i wsi, wraz z innemi podobnéj treści dyplomatami, tyczącemi się historyi téj prowincyi od roku 1136 do roku 1597; zebrany z materyałow przez Kaźmierza Raczyńskiego byłego Generała W. Polskiego i Marszałka nadwornego koronnego przysposobionych; wydany przez Edwarda Raczyńskiego, Poznań 1840, s. 182.. Do 1510 roku wymieniany był jako miasto. Od XV wieku własność Rozdrażewskich.

Miejscowość leżała w obrębie księstwa krotoszyńskiego (1819-1927), którym władali książęta rodu Thurn und Taxis. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Rozdrażewo parafia należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej. Rozdrażewo należało do okręgu krotoszyńskiego tego powiatu i stanowiło odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas książę Maximilian Karl von Thurn und Taxis. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 431 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 80 dymów (domostw). Wzmiankowana była również posada Rozdrażewo (3 osoby w jednym domu).

W czasie Powstania wielkopolskiego z inicjatywy ks. Tadeusza Zielińskiego została utworzona Kompania Rozdrażewska dowodzona początkowo przez Wacława Pabicha, składająca się ze 120 ochotników z Rozdrażewa i okolicznych miejscowości. Pod koniec stycznia 1919 roku dowodzenie nad formacją przejął Franciszek Talarczyk. Pododdział brał udział w walkach o Zduny. W wyniku zmagań poległo wówczas 17 uczestników.

Urodzili się tu: Ludwik Begale (prawnik, działacz społeczny i samorządowy), Franciszek Stróżyński (działacz socjalistyczny) oraz Józef Samulski (autor "Pamiętnika emigranta polskiego w Kanadzie").

W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Rozdrażew. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Pod koniec 1995 roku Rozdrażew zajmował powierzchnie 1301 ha i liczył 1618 mieszkańców, stanowiąc także pod tymi względami największą miejscowość gminy. W 2000 roku wybudowano tam halę sportową, a w 2004 budynek szkoły.

W miejscowości był przystanek kolejowy Rozdrażew.

Zabytki kościół parafialny św. Jana Chrzciciela, zbudowany w 1640 roku, późnorenesansowy, z fundacji biskupa włocławskiego Hieronima Rozdrażewskiego, początkowo miał 27 m długości, 8 m szerokości i 9,7 m wysokości, w 1899 roku został rozbudowany i wraz z głównym ołtarzem był konsekrowany przez biskupa Edwarda Likowskiego z Poznania, dach dwuspadowy, kryty dachówką, ołtarz główny wczesnobarokowy, z rzeźbami z połowy XVII wieku, chrzcielnica marmurowa z około połowy XVII wieku, ludowa rzeźba Chrystus Frasobliwy, drewniana, drewniane i murowane domy szczytowe, dwór z połowy XIX wieku, z dachem dwuspadowym z naczółkami.

Przyroda Obszar Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie i Baszków Rochy.

Ludzie związani z Rozdrażewem‎ ‎

Zobacz też Rozdrażewek

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Linki zewnętrzne Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej – Rozdrażew Strona internetowa Urzędu Gminy Rozdrażew Strona internetowa poświęcona historii Rozdrażewa

Kategoria:Dawne miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku