Parafia Świętego Krzyża w Borkowicach – jedna z 10 parafii rzymskokatolickich dekanatu przysuskiego diecezji radomskiej.
Historia Parafia Borkowice została erygowana zapewne w 1309, gdyż wtedy Mikołaj, dziedzic Borkowic, uposażył kościół parafialny pw. Świętego Krzyża i św. Mateusza.
Inne źródła podają, że najstarsze dzieje borkowickiej parafii sięgają XIV wieku, a erygowanie tej parafii pod wezwaniem Świętego Krzyża nastąpiło w 1365 roku, kiedy to krakowski biskup Bodzanta tworząc nowe parafie, wyznaczył wsie mające wejść w skład parafii Borkowice. Według Jana Długosza do parafii tej w XV wieku należało łącznie jedenaście wsi (Borkowice, Bryzgów, Jabłonica, Kawy, Ninków, Politów, Radestów, Ruski Bród, Ruszkowice, Wola Kuraszowa oraz Zdonków). W 1309 obszar tego okręgu parafialnego stał się własnością rycerską.
Pierwszy kościół drewniany (modrzewiowy) wystawił w 1360 roku Piotr Dunin Borkowski. Wcześniej istniała w Borkowicach kaplica dworska, a wieś należała do parafii Chlewiska. Drugi drewniany kościół ufundował w 1722 roku Włoch, Jan Dziboni, a jego budowa została ukończona staraniem nowego dziedzica Antoniego Nałęcz Małachowskiego. Świątynię tą poświęcił 21 września 1793 bp. Jan Kanty Lenczowski, sufragan lubelski. W 1828 roku budowlę rozebrano, a w jej miejsce postawiono kolejny – trzeci drewniany kościół, który to pełnił rolę świątyni tymczasowej.
Czwarty murowany kościół, został wybudowany z funduszy Katarzyny i Antoniego Małachowskich oraz ich syna Onufrego. Ten z zewnątrz neogotycki, a wewnątrz późnobarokowy gmach został zaprojektowany przez polskich architektów Franciszka Marię Lancię i Henryka Marconiego. Zaczęto go wznosić w 1829 roku, a ukończono w 1845. W skład budynków parafialnych weszła: organistówka, plebania, szpital, kilka zabudowań gospodarczych oraz dom dla służby kościelnej. Wnętrze kościoła podzielono na trzy nawy. W ołtarzu głównym znajduje się barokowy krucyfiks z ok. XVII wieku przedstawiający ukrzyżowanego Chrystusa. W ołtarzu bocznym, po lewej stronie widnieje obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, a po jego prawej stronie ołowiana figura św. Antoniego Padewskiego, która otaczana jest szczególną czcią. Jej historia sięga 1646, kiedy to górnik Hilary Mala wykopał na kieleckiej Karczówce trzy kilkusetkilogramowe bryły ołowiu. Z uwagi na wielkość znaleziska – ogromnego jak na ówczesne czasy, stało się ono sensacją i było traktowane jako zjawisko nadprzyrodzone. Na polecenie starosty kieleckiego z galeny wyrzeźbiono trzy figury świętych: Najświętszej Maryi Panny, św. Barbary i św. Antoniego, które to umieszczono odpowiednio w katedrze kieleckiej, w klasztorze na Karczówce, a trzecią z nich w Borkowicach. W kościele znajdują się również inne zabytki tj. barokowe, drewniane rzeźby: św. Rocha – na konsoli ściennej pod amboną oraz św. Jana Nepomucena, a także dzwon zakrystyjny, antepedium ołtarza głównego, liczne obrazy, ornat, kielichy mszalne.
20 września 1846 konsekracji świątyni dokonał bp. Józef Joachim Goldtman.
Nieopodal Borkowic, na wzniesieniu znajduje się pamiątkowa kaplica wystawiona w 1933 przez ks. Jana Wiśniewskiego w 250. rocznicę zwycięstwa króla Jana III Sobieskiego nad Turkami pod Wiedniem.
We wrześniu 1939 roku, w wyniku starań ks. Jana Wiśniewskiego, do Borkowic przybyły Siostry Benedyktynki Misjonarki, które zamieszkały w domu parafialnym. Obok pracy w parafii, podjęły one także pracę z dziećmi, tworząc ochronkę. W 1997 roku rozpoczęto budowę nowego domu zakonnego. Jego część przeznaczono na przedszkole, którego poświęcenie miało miejsce 18 kwietnia 1999 roku.
Proboszczowie ks. Antoni Gołębiowski, (1864–1908) ks. Franciszek Szpotowicz, (1909–1913) ks. Jan Wiśniewski, (1913–1943) ks. Wincenty Wróbel, (1943–1945) ks. Hieronim Cieślakowski, (1945–1963) ks. Wacław Kaszewski, (1963–1965) ks. kan. Mieczysław Ośka, (1965–1994) ks. kan. Marek Józef Lurzyński, (1994–)
Terytorium Do parafii należą: Bolęcin, Borkowice, Bryzgów, Ninków, Politów, Radestów, Rudno, Ruszkowice, Wymysłów, Zdonków.
Przypisy Opis parafii w Borkowicach na stronie diecezji
Bibliografia Rocznik Diecezji Radomskiej – 2007
Linki zewnętrzne Zgromadzenie Sióstr Benedyktynek Misjonarek
Kategoria:Religia w gminie Borkowice Kategoria:Parafie diecezji radomskiej Kategoria:Parafie pod wezwaniem Świętego Krzyża Kategoria:Borkowice (województwo mazowieckie)