thumb|200px|Klasy bezpieczeństwa zapachowego Klasyfikacja bezpieczeństwa zapachowego – zgrupowanie wonnych zanieczyszczeń powietrza (odorantów), występujących w miejscu pracy, na podstawie wartości stosunku najwyższego dopuszczalnego stężenia w warunkach pracy (NDS) do progu wyczuwalności zapachu (cth).

Zasadę klasyfikacji ilustruje schemat, na którym przedstawiono dwa główne zbiory zanieczyszczeń powietrza – zbiór związków szkodliwych dla zdrowia (koło dolne) i zbiór związków wonnych (odoranty; koło górne). W obszarze wspólnym występują związki szkodliwe dla zdrowia, których zapach może odgrywać rolę ostrzegawczego sygnału o chemicznym zagrożeniu. W tej grupie J.H.Amoore i E. Hautala wyodrębnili pięć klas bezpieczeństwa, oznaczonych literami A–E. Zakresy wartości stosunku NDS/cth zestawiono w tabeli z informacją o udziale osób, które wyczuwają zapach zanieczyszczenia przed osiągnięciem NDS.

W klasie A zamieszczono związki, których obecność w powietrzu niemal wszyscy pracownicy powinni wyczuć węchem przy stężeniach mniejszych od NDS. Wśród 214 badanych zanieczyszczeń atmosfery przemysłowej kryterium A spełniało 25 związków (12%), np. siarkowodór, trimetyloamina, m-krezol, aldehyd octowy. Do klas D i E zaliczono 25% całej badanej grupy zanieczyszczeń, np. chloroform, benzen, acetylen, chlorek winylu. Są one wyczuwane węchem przed osiągnięciem NDS przez mniej niż połowę pracowników i tylko w takich sytuacjach, gdy percepcji zapachu nie zakłócają inne czynniki, takie jak hałas, konieczność koncentracji na wykonywanych czynnościach zawodowych i inne.

Właściwą interpretację odbieranych węchem sygnałów chemicznych utrudniają nieprzewidywalne interakcje węchowe między odorantami występującymi w mieszaninach (np. maskowanie lub synergizm) oraz zjawiska adaptacji węchu do stopniowo wzrastającego stężenia odorantów. Klasa bezpieczeństwa Współczynnik bezpieczeństwa NDS / cth Udział osób wyczuwających zapach w warunkach NDS A > 500 > 90% B 26 – 500 50 – 90% C 1 – 26 < 50% D 0,18 – 1 10 – 50%Niebieski kolor czcionki oznacza, że dane dotyczą sytuacji, w których percepcji zapachu nie zakłócają inne bodźce. E < 0,18 < 10% a a a a a a

Przypisy

Kategoria:Odory