Wartość bieżąca netto (, NPV, także: wartość zaktualizowana netto, wartość obecna netto, wartość teraźniejsza netto) – metoda oceny efektywności ekonomicznej inwestycji oraz wskaźnik wyznaczony na podstawie tej metody.
Słowo „netto” w nazwie oznacza, że metoda (wskaźnik) uwzględnia zarówno korzyści, jak i nakłady potrzebne do realizacji inwestycji.
Jako metoda – NPV należy do kategorii metod dynamicznych i jest oparta na analizie zdyskontowanych przepływów pieniężnych przy podanej stopie dyskonta.
Jako wskaźnik – NPV stanowi różnicę pomiędzy zdyskontowanymi przepływami pieniężnymi a nakładami początkowymi i jest dany wzorem:
gdzie: – wartość bieżąca netto, – przepływy gotówkowe (netto) w okresie t, – stopa dyskonta, – nakłady początkowe, – kolejne okresy (najczęściej lata) eksploatacji inwestycji
Interpretacja Wartość wskaźnika NPV może być interpretowana jako: nadwyżka zaktualizowanych przychodów netto nad poniesionymi nakładami początkowymi lub równoważnie: nadwyżka zaktualizowanego zysku netto nad alternatywnym zyskiem z inwestycji o wewnętrznej stopie zwrotu równej przyjętej stopie dyskonta wzrost zamożności inwestora wynikający z realizacji inwestycji z uwzględnieniem zmian wartości pieniądza w czasie. W takim ujęciu NPV daje jednoznaczne przesłanki w zakresie decyzji inwestycyjnych. Zgodnie z tymi przesłankami inwestycja jest akceptowana, jeżeli jej NPV oraz odrzucana, gdy NPV<0.
Zależności Istnieje odwrotna, lecz nieliniowa zależność pomiędzy wysokością przyjętej stopy dyskonta a wartością wskaźnika NPV: wraz ze wzrostem przyjętej stopy dyskonta wartość wskaźnika NPV danej inwestycji spada (dla typowych przepływów pieniężnych), co ma wpływ na ocenę rentowności inwestycji i ewentualną decyzję, co do jej realizacji.
Dla danej inwestycji (o typowych przepływach pieniężnych) zachodzą także następujące zależności: jeżeli stopa dyskonta > IRR, to NPV<0 jeżeli stopa dyskonta = IRR, to NPV=0 jeżeli stopa dyskonta < IRR, to NPV>0.
Zalety uwzględnia zmianę wartości pieniądza w czasie uwzględnia całość przepływów pieniężnych związanych z inwestycją mierzy wzrost zamożności inwestora z uwzględnieniem zmian wartości pieniądza w czasie zapewnia porównywalność inwestycji umożliwia łatwą agregację inwestycji (wartość NPV portfela inwestycyjnego jest równa sumie wartości NPV inwestycji wchodzących w jego skład).
Wady subiektywizm przy przyjmowaniu stopy dyskonta pominięcie czynników jakościowych nie uwzględnia ryzyka związanego z inwestycją
Przykład zastosowania Przykład podstawowy Dana jest inwestycja, generująca w kolejnych okresach (latach) przychody i koszty, jak w poniższej tabeli (wartości w PLN): Okres Przychody Koszty 1 2.000 1.000 2 6.000 1.000 3 8.000 1.000 4 4.000 1.000 5 2.000 1.000
Nakłady początkowe, które ponoszone są w okresie są równe Przyjęto stopę dyskonta na poziomie Dla każdego okresu oblicza się przepływy gotówkowe równe przychodom, pomniejszonym o koszty ( z ang. cash flow – przepływ gotówki) Dla każdego okresu oblicza się współczynnik dyskontowy zgodnie ze wzorem:
Okres CF d 1 1.000 0,9091 2 5.000 0,8264 3 7.000 0,7513 4 3.000 0,6830 5 1.000 0,6209 Współczynnik dyskontowy dla danego okresu jest traktowany podobnie jak waga przy liczeniu średniej ważonej, z tą różnicą, że w przypadku NPV jest to „suma ważona”. Można także powiedzieć, że poprzez współczynnik dyskontowy wyliczamy tę wartość gotówki, którą musimy odłożyć dzisiaj w banku na procent równy stopie dyskonta tak aby otrzymać zakładane – odpowiednie przychody w przyszłych okresach.
Zgodnie z tą przesłanką dalszym etapem jest zdyskontowanie przepływów pieniężnych poprzez pomnożenie wartości przepływów pieniężnych z danego okresu przez wartość współczynnika dyskontowego (wyniki w kolumnie dCF poniższej tabeli), a następnie zsumowanie wartości tej kolumny. Okres CF d dCF 1 1.000 0,9091 909,10 2 5.000 0,8264 4.132,00 3 7.000 0,7513 5.259,10 4 3.000 0,6830 2.049,00 5 1.000 0,6209 620,90
12.970,10 Suma zdyskontowanych przepływów pieniężnych Pomniejszając tę wartość o nakłady początkowe otrzymujemy wartość
W związku z tym, że NPV>0 inwestycja może być zaakceptowana do realizacji, ponieważ poza zwrotem nakładów początkowych przyniesie dodatkowo 2970,10 PLN zysku z uwzględnieniem zmiany wartości pieniądza w czasie.
Przykład alternatywny Rozważono inwestycję identyczną jak w poprzednim przykładzie, lecz tym razem przyjęto stopę dyskonta na poziomie Wartość przepływów pieniężnych w poszczególnych okresach (kolumna CF) się nie zmieni, lecz zmienią się wartości współczynników dyskontowych (kolumna d). W związku z tym, zmianie ulegną również wartości zdyskontowanych przepływów pieniężnych (kolumna dCF). Wyniki w poniższej tabeli: Okres CF d dCF 1 1.000 0,8000 800,00 2 5.000 0,6400 3.200,00 3 7.000 0,5120 3.584,00 4 3.000 0,4096 1.228,80 5 1.000 0,3277 327,00
9.139,80 Suma zdyskontowanych przepływów pieniężnych w tym przykładzie wynosi Pomniejszając tę wartość o nakłady początkowe otrzymujemy wartość
Jak widać wzrost wartości stopy dyskonta z do spowodował spadek wartości wskaźnika NPV poniżej zera. Dla tak przyjętej stopy dyskonta inwestycja nie będzie zaakceptowana do realizacji, ponieważ przychody uwzględniające zmianę wartości pieniądza w czasie nie pokryją nakładów początkowych poniesionych na inicjację inwestycji.
Przykład ten obrazuje wagę właściwego przyjęcia poziomu stopy dyskonta, gdyż ma ona kardynalny wpływ na wartość wskaźnika NPV i tym samym na decyzje inwestycyjne.
Zobacz też okres zwrotu średni ważony koszt kapitału wewnętrzna stopa zwrotu zdyskontowane przepływy pieniężne
Przypisy
Bibliografia
Kuczowic K., Kuczowic J., Michalewski M.: Decyzje inwestycyjne, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2001.
Kategoria:Wskaźniki finansowe