Skale BBCH – skale wykorzystywane w państwach UE do identyfikacji fitofenologicznych faz roślin uprawnych. Seria skal BBCH została opracowana dla wielu gatunków roślin jedno- i dwuliściennych, i dzięki możliwości szczegółowego określenia etapu rozwoju rośliny, jest używana w wielu dyscyplinach naukowych (fizjologii, fitopatologii, entomologii, hodowli roślin) oraz w rolnictwie (czas stosowania pestycydów, zapylanie, ubezpieczenia rolne). Skale BBCH wykorzystują system kodu dziesiętnego, który dzieli się na zasadnicze i drugorzędne fazy rozwoju. W przypadku skali służącej do oceny faz rozwoju zbóż oparty jest na systemie kodowym opracowanym przez Zadoks (skala Zadoks).
Oficjalnie skrót BBCH pochodzi od niemieckiego Biologische Bundesanstalt, Bundessortenamt und CHemische Industrie. Nieoficjalnie mówi się, że skrót reprezentuje cztery przedsiębiorstwa (Bayer, BASF, Ciba-Geigy i Hoechst), które wspierały początkowo rozwój systemu.
Fazy rozwojowe zbóż według skali BBCH Wyróżnia się 10 faz głównych ponumerowanych cyframi od 0 do 9, jednak żeby jeszcze dokładniej określić daną fazę dodano do każdej z nich dodatkową drugą cyfrę, która bardziej charakteryzuje daną fazę np. (w przypadku zbóż): BBCH 5 – Kłoszenie, BBCH 52 – Kłoszenie, 20% kłosa/wiechy się odsłania. W przyrodzie rozwój, a więc przechodzenie roślin z jednej fazy do drugiej następuje w sposób płynny i dlatego w tej skali przyjęto za początek danej fazy stan 10% roślin z cechami opisywanymi w tej fazie, a za pełnię stan 50% roślin. Długość poszczególnych faz zależy od gatunku i pogody.
thumb|400px +Przykładowa skala BBCH odnosząca się do roślin zbożowych Kod Faza i jej opis 0 Kiełkowanie 00 Suchy ziarniak 05 Z ziarniaka wydostaje się korzeń zarodkowy 09 Pochewka liściowa wydostaje się na powierzchnię gleby 1 Rozwój liściLiść jest rozwinięty wtedy, gdy można zaobserwować jego języczek (ligula) lub szczyt następnego liścia.Wydłużanie łodygi lub krzewienie może nastąpić wcześniej niż w fazie 13 i wtedy opis jest kontynuowany w fazie 21. 10 Z koleoptyla (pochewka liściowa) wydobywa się pierwszy liść 11 Widoczny 1 liść 12 Widoczny 2 liść 13 Widoczny 3 liść 19 9 lub więcej liści 2 KrzewienieJeśli krzewienie nie jest zakończone a roślina przyrasta na długość, wówczas opis jest kontynuowany w fazie 30. 20 Brak rozkrzewień 21 Widoczny 1 pęd boczny 22 Widoczny 2 pęd boczny 23 Widoczny 3 pęd boczny 29 Maksymalna liczba rozkrzewień – koniec krzewienia 3 Strzelanie w źdźbło (wzrost pędu na długość) 30 Pierwsze międzywęźle zaczyna się wydłużać, węzeł krzewienia podnosi się 31 Pierwszy węzeł co najmniej 1 cm nad węzłem krzewienia 32 Drugie kolanko (węzeł) co najmniej 2 cm nad pierwszym 33 Trzeci węzeł co najmniej 2 cm nad drugim 37 Widoczny nie rozwinięty liść flagowy, kłos zaczyna pęcznieć 39 Liść flagowy całkowicie rozwinięty, widoczny języczek liściowy ostatniego liścia 4 Grubienie pochwy liściowej liścia flagowego (rozwój kłosa w pochwie liściowej) 41 Wczesny rozwój kłosa/wiechy, nabrzmiewa pochwa liściowa liścia flagowego 43 Nabrzmiała pochwa liściowa liścia flagowego 45 Koniec nabrzmiewania pochwy liściowej liścia flagowego 47 Otwarta pochwa liściowa liścia flagowego 49 Widoczne pierwsze ości 5 Kłoszenie 51 Górna część kłosa/wiechy wyłania się z pochwy liściowej i widoczny jest pierwszy kłosek 52 Widoczne 20% kłosa/wiechy 55 Widoczne 50% kłosa/wiechy 59 Całkowicie widoczny kłos/wiecha 6 Kwitnienie 61 Widoczne pierwsze pylniki 65 Połowa pylników wykształcona 69 Wszystkie pylniki zaschnięte – koniec kwitnienia 7 Rozwój ziarniaków 71 Pierwsze ziarniaki osiągają dojrzałość wodnistą i osiągają połowę typowej wielkości 73 Początek dojrzałości mlecznej 75 Pełnia dojrzałości mlecznej ziarniaków 77 Późno-mleczna dojrzałość ziarniaków 8 Dojrzewanie 83 Początek dojrzałości woskowej 85 Dojrzałość woskowa miękka: ziarniaki łatwo się rozcierają między palcami 87 Dojrzałość woskowa twarda: ziarniaki łatwo złamać paznokciem 89 Dojrzałość pełna: ziarniaki twarde, trudne do podzielenia paznokciem 9 Zamieranie 92 Ziarniaki bardzo twarde 93 Ziarniaki są bardzo luźno ułożone w kłosie i mogą się osypać 97 Roślina więdnie i zamiera 99 Zebranie ziarna, okres spoczynku nasion
Fazy rozwojowe rzepaku według skali BBCH +Skala BBCH odnosząca się do rzepaku Kod Faza i jej opis 0 Kiełkowanie 00 Nasiona suche 01 Początek pęcznienia nasion 02 Pęcznienie w pełni 03 Koniec pęcznienia nasion 05 Z nasienia wydostaje się korzeń zarodkowy 07 Z okrywy nasiennej wydostaje się kiełek wraz z liścieniami 08 Kiełek rośnie ku powierzchni gleby 09 Liścienie wydostaje się na powierzchnię gleby 1 Rozwój liści 10 Całkowicie rozwinięte liścienie 11 Widoczny 1 liść 12 Widoczny 2 liść 13 Widoczny 3 liśćKolejne fazy trwają odpowiednio do liczby liści, np. BBCH 16 – 6 liści. 19 9 lub więcej liści 2 Rozwój bocznych pędów 20 Brak pędów bocznych 21 Początek rozwoju bocznych pędów, widoczny 1 pęd boczny 22 Widoczny 2 pęd boczny 23 Widoczny 3 pęd bocznyKolejne fazy trwają odpowiednio do liczby pędów, np. BBCH 16 – 6 pędów bocznych 29 Koniec tworzenie bocznych pędów – maksymalna ich ilość – 9 lub więcej 3 Wydłużanie się pędu głównego 30 Początek wydłużania pędu, brak międzywęźli 31 Widoczne 1 międzywęźle 32 Widoczne 2 międzywęźla 33 Widoczne 3 międzywęźlaKolejne fazy trwają odpowiednio do liczby międzywężli, np. BBCH 36 – 6 międzywęźli 39 Widoczne 9 lub więcej międzywęźli 5 Rozwój pąków kwiatowych 50 Pąki kwiatowe schowane w liściach 51 Pąki kwiatowe widoczne z góry, tzw. zielony pąk 52 Pąki kwiatowe wydostają się z najmłodszych liści 53 Pąki kwiatowe już rozwinięte, nad najmłodszymi liśćmi 55 Pojedyncze pąki kwiatowe (nadal zamknięte) już widoczne w głównym kwiatostanie 57 Pojedyncze pąki kwiatowe (nadal zamknięte) już widoczne w bocznych kwiatostanach 59 Widoczne pierwsze płatki (pąki kwiatowe nadal zamknięte) 6 Kwitnienie 60 Otwarte pierwsze kwiaty 61 Początek kwitnienia. 10% kwiatów otwartych na głównym kwiatostanie. Wydłużanie się głównego kwiatostanu 62 20% kwiatów otwartych na głównym kwiatostanie 63 30% kwiatów otwartych na głównym kwiatostanie 64 40% kwiatów otwartych na głównym kwiatostanie 65 Pełnia kwitnienia. 50% kwiatów otwartych na głównym kwiatostanie. Opadają pierwsze płatki 67 Koniec kwitnienia – większość płatków opada 69 Koniec kwitnienia 7 Rozwój owoców 71 10% łuszczyn osiąga typową wielkość 72 20% łuszczyn osiąga typową wielkość 73 30% łuszczyn osiąga typową wielkość 74 40% łuszczyn osiąga typową wielkość 75 50% łuszczyn osiąga typową wielkość 76 60% łuszczyn osiąga typową wielkość 77 70% łuszczyn osiąga typową wielkość 78 80% łuszczyn osiąga typową wielkość 79 90% łuszczyn osiąga typową wielkość 8 Dojrzewanie 80 Początek dojrzewania. Nasiona zielone wypełniają zagłębienia w łuszczynie. 81 10% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 82 20% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 83 30% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 84 40% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 85 50% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 86 60% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 87 70% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 88 80% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 89 90% łuszczyn dojrzewa. Nasiona brązowe i twarde 9 Zamieranie 97 Roślina zamiera 99 Zebranie nasion
Uwagi
Przypisy
BBCH Kategoria:Agrotechnika