Dąbrówka (Ajuga L.) – rodzaj bylin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje 64 gatunki. Występują one w Europie, Azji, Afryce i Australii, z centrum zróżnicowania w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce występuje 5 gatunków, z czego 4 rodzime. Rośliny te zasiedlają murawy, suche zarośla i lasy.
Szereg odmian uprawnych dąbrówki rozłogowej uprawianych jest jako rośliny ozdobne (w tym mieszańców z dąbrówką kosmatą A. genevensis). Dąbrówka żółtokwiatowa Ajuga chamaepitys jest wykorzystywana jako roślina lecznicza. Ajuga iva z obszaru śródziemnomorskiego ma potencjalnie duże znaczenie w terapii antymalarycznej.
Rozmieszczenie geograficzne Zasięg rodzaju obejmuje całą Europę, południową i wschodnią Azję, północną, wschodnią i południową Afrykę i wschodnią Australię. Największe zróżnicowanie jest w basenie Morza Śródziemnego – tylko w Azji Mniejszej rośnie ich 11 gatunków. W Europie obecnych jest 10 gatunków, w Chinach 18.
Gatunki flory Polski dąbrówka kosmata, d. genewska (Ajuga genevensis L.) dąbrówka piramidalna (Ajuga pyramidalis L.) dąbrówka podolska (Ajuga chia Schreb. ≡ A. chamaepitys subsp. chia (Schreb.) Arcang.) dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans L.) dąbrówka żółtokwiatowa (Ajuga chamaepitys (L.) Schreb.) – antropofit zadomowiony
Morfologia thumb|Dąbrówka kosmata thumb|Dąbrówka piramidalna thumb|Dąbrówka żółtokwiatowa Pokrój Rośliny jednoroczne i byliny o pędach często płożących i wytwarzających rozłogi, rzadko także krzewy, osiągające do 1 m wysokości.
Liście Ulistnienie naprzeciwległe. Liście niearomatyczne, zwykle pojedyncze i karbowane lub ząbkowane, rzadko głęboko wcinane lub niemal całobrzegie.
Kwiaty Zebrane po kilka–kilkanaście w okółkach w szczytowej części pędu. Kielich zrosłodziałkowy, 5-ząbkowy. Korona niebieska lub żółta, rzadziej biała lub różowa, w dolnej części zrośnięte płatki tworzą rurkę, w górnej – dwie wargi. Warga górna zredukowana w różnym stopniu, czasem całkowicie, warga dolna powstaje z trzech płatków i zakończona jest trzema łatkami, z których środkowa jest największa. Cztery pręciki z reguły wystają z rurki korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka, z dwudzielnym znamieniem.
Owoce Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki, czasem owoc soczysty, podobny do jagody.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z podrodziny Ajugoideae z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae).
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Jasnotowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza