thumb|240px|Widok na północ w kierunku ul. Focha thumb|240px|Zachodnia pierzeja ulicy Mostowej thumb|240px|Kataryniarz na ul. Mostowej thumb|240px|O zmierzchu thumb|240px|Nocą thumb|240px|Most Jerzego Sulimy-Kamińskiego thumb|240px|Widok z mostu Ulica Mostowa w Bydgoszczy – ulica na terenie miasta lokacyjnego Bydgoszczy.
Położenie Ulica znajduje się w północnej części Starego Miasta. Rozciąga się na kierunku północ-południe, od Placu Teatralnego, poprzez most nad Brdą do Starego Rynku. Jej długość, liczona do ul. Focha wynosi ok. 230 m.
Historia Ulica Mostowa została wytyczona w połowie XIV wieku podczas kształtowania bydgoskiego miasta lokacyjnego. Łączyła ona Stary Rynek z mostem nad Brdą i przedmieściem Gdańskim. Prawdopodobnie jeszcze w XIV wieku, na przedmieściu tym, położonym na północ od Brdy powstała drewniana Brama Gdańska (murowana dwuwieżowa od XVI wieku), która stanowiła północny kraniec ulicy Mostowej. Na początku XV wieku na przedmieściu Gdańskim ulokowano konwent karmelitów. W ciągu dwóch następnych stuleci teren leżący na północ od Brdy został zagospodarowany i zabudowany. Powstały na tym terenie m.in.: kościół i klasztor karmelitów, kościół szpitalny św. Ducha, zespół klasztorny klarysek wraz z kościołem oraz zespół spichrzy miejskich. Jego fortyfikacje: Brama Gdańska, mur otaczający klasztory, parkan - stały się ważnym bastionem obronnym, chroniącym miasto od północy.
Ulica wraz z mostem należała do traktów tranzytowych, którym prowadziły szlaki handlowe: z Gdańska, poprzez Świecie, w kierunku Inowrocławia lub też w kierunku Gniezna i Poznania. W mieście wiodły one od Bramy Gdańskiej przez most na Brdzie, do Bramy Kujawskiej lub Bramy PoznańskiejSiwiak Wojciech, Siwiak Anna: Wschodnie „umocnienia" obronne Bydgoszczy w świetle badań archeologicznych ulicy Podwale. [w.] Kronika Bydgoska XXXIX 2007. Bydgoszcz 2008.
Ulica Mostowa jako platea pontalis pojawia się w źródłach pisanych w 1617 roku, gdy są wzmiankowane stojące przy niej kamienice. W XVII wieku odnotowano również usytuowane wzdłuż Mostowej domy drewniane. Posesje wzdłuż ulicy zamieszkiwali zarówno przedstawiciele szlachty, jak i rzemieślnicy przybyli do Bydgoszczy z odległych krain lub najbliższej okolicy. W 1625 r. w sprawie majątkowej odnotowano Szkotkę z ulicy Mostowej, a w końcu XVIII wieku właścicielem jednej z kamienic był Jan Czech. W latach 40. XVII wieku dom przy Mostowej posiadał krawiec Tomasz Żelazko i sternik Wojciech Kloska. W tym czasie mieszkał tam również Jan Holtkamp, a niezabudowaną parcelę posiadał szlachcic Adam Paulusik. W XVII wieku właścicielami kamienic i browarów przy ulicy Mostowej byli również: arcybiskup gnieźnieńskiDrygałowa Waleria, Gordon Wincenty: Metryka historyczna domu ul. Mostowa 1. [w.] Kalendarz Bydgoski 1969, rodzina Łochowskich oraz m.in. Adam Szydłowski (1689, rajca miejski) wraz z żoną Anną, z domu Paulusik, siostrą żony burmistrza bydgoskiego Wojciecha Łochowskiego, Wojciech Szydłowski, Jan Raczyński, Gabriel Bogurski i podstarości bydgoski Paweł KozłowskiSiwiak Wojciech: Wykopaliska archeologiczne przy ulicy Mostowej 4. [w.] Kronika Bydgoska XXVIII 2006. Bydgoszcz 2007 . W tym czasie do rodziny Szydłowskich należała cała niemal zachodnia strona ulicy Mostowej, od Starego Rynku do dzisiejszej ulicy ks. Malczewskiego, gdyż mieli na tym miejscu przylegające do siebie nieruchomości: plac, browar i kamienicę narożną.
Przy zachodniej pierzei Mostowej znalazły w późniejszym czasie swoje siedziby różnego rodzaju firmy i organizacje. Pod dawnym numerem 9 (obecnie nieistniejącym) w latach 1784–1791 istniała loża masońska o nazwie „Fidelite aux trois colombes", od 1800 r. kontynuująca działalność pod nazwą „Janus”. W I połowie XX wieku, na działce pod tym numerem znajdowała się restauracja „Bristol” i kinoteatr oraz sklep odzieżowy Stanisława Grzegorzewskiego. We wschodniej pierzei wśród właścicieli kamienic figurował m.in. architekt bydgoski Józef Święcicki. Jego dom zlokalizowany nad Brdą, w bezpośrednim sąsiedztwie spichrzy, obecnie nie istnieje.
Wnioski z wykopalisk W 2006 r. przeprowadzono wykopaliska na ulicy Mostowej 4, które są źródłem wielu informacji archeologicznych na temat zabudowy ulicy w poszczególnych okresach historycznych. Stwierdzono, że w momencie lokacji miasta w 1346 roku był tu teren bagnisty, niezamieszkany i ustawicznie podlegający okresowym wylewom Brdy. Rozrastające się miasto zaadaptowało go na stałe do swoich potrzeb w ostatniej ćwierci XIV wieku. Badania dendrochronologiczne wykazały, że najstarsze daty ścięć drewna użytego do budowy domów sięgają lat 60. XIV wieku, zaś wytyczenie działek i budowa pierwszych drewnianych budynków odbyła się na przełomie lat 80. i 90. XIV wieku. Z najstarszym etapem zabudowy wiąże się również odkryta studnia z końca XIV stulecia. Kwadratową cembrowinę o wymiarach 1x1 m wykonano z ułożonych na sztorc i wzmocnionych narożnikowymi słupami dębowych dranic.
Podczas badań odkryto łącznie około 15 drewnianych budynków datowanych od lat 80. i 90. XIV po przełom XV/XVI wieku. Zachowały się one w rozmaitym stanie, od pojedynczych elementów konstrukcyjnych po dobrze zachowane podwaliny, podłogi i ściany. Cześć budynków, których podłogę wyłożono przylegającymi do siebie sosnowymi półokrąglakami, była mieszkalna. Wzniesiono je w konstrukcji sumikowo-łątkowej, ramowo-szkieletowej i przypuszczalnie palisadowej.
W obrębie drewnianych budynków i związanych z nimi podwórzy znaleziono liczne przedmioty codziennego użytku. Były to liczne fragmenty ceramicznych naczyń, wśród nich znalazły się egzemplarze sygnowane znakami garncarskimi. Wystąpiły także w dużej liczbie wyroby skórzane, w tym całe egzemplarze średniowiecznych butów oraz liczący setki sztuk ścinek skór warsztat szewski. Wśród skór były również fragmenty pasków z metalowymi klamrami, pochewki na noże i talizman miłosny lub cechowy. Znaleziono również fragmenty tkanin, sznurków i wyroby drewniane, m.in. zachowana w całości drewniana beczka. Z przedmiotów żelaznych najliczniejsze były gwoździe i okucia budowlane oraz noże, żelazne kłódki, klucze, bełty kusz, ostrogi czy też oścień do łowienia ryb. Wśród przedmiotów metalowych nieżelaznych znaleziono m.in. ozdobne elementy odzieży, okucia i klamry, pierścionki-obrączki oraz monety (polskie i krzyżackie z XIV-XV wieku).
Z XVI-XVII wiekiem łączą się odkryte pozostałości budynków, w tym szachulcowych oraz murowane piwnice, których ściany wykonano z cegieł ręcznych tzw. palcówek, posadowionych na fundamentach z głazów narzutowych. Posiadały one pierwotnie sklepienia kolebkowe oraz ceglane, bądź kamienne posadzki. Odkryto również przydomową, murowaną latrynę użytkowaną na przełomie XVIII i XIX wieku.
Przy ulicy Mostowej, przynajmniej we fragmencie objętym badaniami, od XVII wieku znajdowały się murowane kamienice. W ich miejsce, po wyburzeniu lub wykorzystaniu wcześniejszych murów i fundamentów powstawały w 2. połowie XVIII i w XIX wieku kolejne budynki mieszkalne, ze znajdującymi się na zapleczach parcel obiektami gospodarczymi (spichlerze) i mieszkalnymi oficynami. Murowana zabudowa przesuwała się w kierunku wschodnim, osiągając ostatecznie po wytyczeniu w połowie XIX wieku ulicy Jatki, jej zachodnią krawędź.
Okres zaboru pruskiego Na szczegółowym planie zabudowy miasta, sporządzonym przez pruskiego geometrę Gretha w 1774 r., posesje wzdłuż ulicy zajęte są w niemal całości przez istniejącą w tym czasie zabudowę. Kilka niezabudowanych parcel występuje w środkowej części ulicy oraz po zachodniej stronie nad Brdą. Plan miasta z 1816 r. przedstawia już pełną zabudowę pierzejową. W 1834 r. po zachodniej stronie ulicy stało 7 kamienic, a po wschodniej 6. Z kolei plan z 1876 r. przedstawia zabudowę pokrywającą się z obecną, przynajmniej w zachowanej częściowo pierzei zachodniej.
Po wytyczeniu w 1820 r. ulicy Gdańskiej i stopniowym jej przekształceniu na reprezentacyjny trakt mieszczański, "wizytówkę miasta", wzrosła także rola ulicy Mostowej (będącej przedłużeniem ulicy Gdańskiej na południe), jako łącznika Starego Miasta z rozrastającym się Śródmieściem. W 1857 r. na Starym Rynku ustawiono pomnik Fryderyka II, widoczny jako akcent architektoniczny z ulicy Mostowej. W końcu XIX wieku rozpoczęto modernizację zabudowy pierzejowej ulicy w duchu wielkomiejskim. Najokazalsze kamienice wzniesiono w sąsiedztwie mostu Teatralnego. Były to: „Dom Jachmanna” (1838) z zawieszoną nad Brdą kawiarnią „Bristol” oraz kinem w sąsiednim spichrzu oraz „Dom Fryderyka” (1902) z restauracją „Piwnica Fryderykowska”, domem towarowym i apartamentami, autorstwa budowniczego Józefa ŚwięcickiegoDerenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. , 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6. W 1900 r. władze miejskie zleciły Józefowi Święcickiemu wykonanie projektu nowej wschodniej pierzei ulicy w związku z planowanym jej poszerzeniem i regulacją linii zabudowy. Budowniczy stworzył ciekawą koncepcję zabudowy wielkomiejskiej obejmującej sześć kamienic od Starego Rynku do ul. Grodzkiej. Planowana zabudowa charakteryzowała się jednorodnym klimatem z przewagą form neogotyckich, z neobarokowymi zdobieniami i akcentami wieżowymi w narożnikach. Nie została jednak zrealizowanaDerkowska-Kostkowska Bogna: Józef Święcicki - szkic biografii bydgoskiego budowniczego. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu, Zeszyt 6, Bydgoszcz 2001, s. 32-50.
Wyburzenia w czasie okupacji hitlerowskiej W 1940 r. na skutek zarządzenia władz hitlerowskich z kreisleiterem NSDAP, nadburmistrzem Wernerem Kampe na czele, wyburzono kwartał zabudowy między ulicami: Mostową, Jatki, Starym Rynkiem i Brdą. Dodatkowo wyburzono również kamienicę nr 9 w pierzei zachodniej (z kawiarnią „Bristol”)od 4 kwietnia 1926 prowadził ją Zygmunt Ciupek - zob. Właściciel kawiarni świętuje oraz spichlerz nad Brdą. Oficjalnym powodem tej decyzji była chęć utworzenia szerokiego „szlaku defilad” dla wojsk hitlerowskich. Od tego czasu aż do końca lat 60. XX w. obszar wschodniej pierzei pozostał niezabudowany. W tym czasie „żywym" symbolem tego rejonu miasta były kramy wikliniarskie widoczne na odkrytej ul. Jatki.
Okres powojenny W latach 1967–1969 w narożniku ulicy Mostowej i Starego Rynku wybudowano niepasujący architektonicznie do zabudowy staromiejskiej bar szybkiej obsługi „Kaskada”10 grudnia 2011 rozpoczęto rozbiórkę tego obiektu. W 1973 r. w ramach rewaloryzacji Starego Miasta, ul. Mostową w części przekształcono w deptakUmiński Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik: Bydgoszcz: Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy”, 1996. W miejscu, gdzie nie odbudowano kamienic urządzono fontannę oraz zielony skwer. Zagospodarowana w ten sposób działka została sprzedana w 2005 r. pod zabudowę, która miała rozpocząć odtwarzanie dawnej pierzei wschodniej ulicy. Północny fragment tej pierzei został odbudowany w latach 2006-2007. Elewacje nowo powstałych kamienic stylizowano na ich poprzedniczki, jednakże nie zachowano dawnej linii zabudowy, celowo poszerzając ulicę. Dodatkowo kamienicę narożną z ul. Grodzką ustawiono skośnie względem linii zabudowy. W 2013 rozpoczęto odbudowę kolejnego fragmentu wschodniej pierzei ulicy (w miejscu restauracji „Kaskada”, której rozbiórkę rozpoczęto 10 grudnia 2011).
Modernizacja nawierzchni ulicy oraz remont i stylizacja mostu zostały ujęte w Planie Rewitalizacji Bydgoszczy.
W czerwcu 2018 na wysokości Skweru Prezydenta Leona Barciszewskiego postawiono ławkę umożliwiającą ładowanie urządzeń USB, zasilaną przez ogniwa fotowoltaiczneSolarna ławka, na której naładujesz smartfona, już stoi nad rzeką.
Ruch tramwajowy