Ulica Kręta w Bydgoszczy

thumb|240px|Fundamenty dawnej zabudowy pod ulicą thumb|240px|Budynek, w którym mieści się klub Eljazz Ulica Kręta w Bydgoszczy – ulica na terenie miasta lokacyjnego Bydgoszczy.

Położenie Ulica znajduje się w północno-wschodniej części Starego Miasta. Rozciąga się w przybliżeniu na kierunku wschód-zachód, od ul. Starego Rynku do ul. Podwale. Jej długość wynosi ok. 85 m.

Historia Ulica Kręta została wytyczona w połowie XIV wieku podczas kształtowania bydgoskiego miasta lokacyjnego. Przebiegała ona we wschodniej części ówczesnego miasta Bydgoszczy, łącząc północno-wschodni narożnik Starego Rynku z ulicą Podwale.

Podczas nadzorów archeologicznych nad pracami ziemnymi prowadzonymi w rejonie narożnika ul. Podwale oraz Krętej zarejestrowano na głębokości 1,2 - 2,0 m relikty średniowiecznej zabudowy drewnianej z ceramiką datowaną na koniec XIV – XV wiekDygaszewicz Elżbieta: Bydgoszcz przedlokacyjna i lokacyjna w świetle nadzorów i archeologicznych badań ratowniczych. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 1. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1996.

Uliczka w okresie staropolskim miała charakter krętego przesmyku między kamienicami, co widoczne jest m.in. na planie rekonstrukcyjnym bydgoskiego miasta lokacyjnego wykonanego przez Gustawa Reicherta w 1890 r. U wschodniego wylotu ulicy znajdowało się starorzecze Brdy, które w XIV wieku zaadaptowano na fosę zamkowąSiwiak Wojciech, Siwiak Anna: Wschodnie „umocnienia" obronne Bydgoszczy w świetle badań archeologicznych ulicy Podwale. [w.] Kronika Bydgoska XXXIX 2007. Bydgoszcz 2008 .

Na szczegółowym planie zabudowy miasta sporządzonym przez geometrę Gretha w 1774 r., uliczka prowadzi ze Starego Rynku w kierunku północno-wschodnim do narożnika ulic: Podwale i Grodzkiej. Po południowej stronie ulicy posesje zajęte są przez istniejącą w tym czasie zabudowę, częściowo zniszczoną. Są to zaplecza kamienic ustawionych frontami do Starego Rynku i ul. Podwale. Po północnej stronie ulicy znajdował się natomiast niezabudowany kwartał (z wyjątkiem jednej kamienicy).

Na planie miasta z 1834 roku widnieją narożnikowe kamienice z ul. Podwale i Starym Rynkiem, natomiast środkowe parcele nadal są niezabudowane. Dopiero na planie katastralnym z 1876 r. widoczne są w pełni pierzeje uliczne. Uliczka ma nadal formę wąskiego, krętego traktu, opadającego w kierunku wschodnim, umożliwiającego dojazd do zapleczy posesji usytuowanych przy Starym Rynku i ulicach: Jatki i Podwale.

W 1940 r. na skutek zarządzenia władz hitlerowskich z kreisleiterem NSDAP, nadburmistrzem Wernerem Kampe na czele, wyburzono północno-wschodnią pierzeję Starego Rynku oraz wschodnią pierzeję ulicy Mostowej. W ten sposób usunięto część zabudowy, do których zapleczy umożliwiała dojazd ulica Kręta. Dodatkowo podczas walk w styczniu 1945 r. spaleniu uległy również cztery kamienice wschodniej pierzei Starego Rynku. Zostały one odbudowane w latach 1953-1956, zaś w 1967 r. na rogu ze zlikwidowaną wówczas ul. Jatki wybudowano nie pasujący architektonicznie do okolicznej zabudowy bar szybkiej obsługi „Kaskada”.

W 2008 r. zapadła decyzja o zburzeniu kaskady i odtworzeniu pierzei kamienic przy ulicy Krętej, Jatki i Starym Rynku. Ulica została ujęta w Planie Rewitalizacji Bydgoszczy (modernizacja nawierzchni).

W 2012 w czasie prac archeologicznych odsłonięto część fundamentów stojących tu dawniej kamienic, pochodzących nawet z I połowy XVII wieku. Zachowały się łukowate sklepienia piwnic, wnęki na okna piwniczne oraz dachówki i inne pozostałości po znajdującym się w tym miejscu spalonym domuKrzysztof Błażejewski "Kręta była naprawdę kręta", Express Bydgoski 18.08.2012.

Nazwy Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwyCzachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997: 1800 – Kleine Speicher Gasse 1816–1840 – Speicher Gasse 1861–1920 – Krummegasse 1932–1939 – Kręta 1939–1945 – Krummegasse od 1945 – Kręta

Nazwa ulicy nawiązuje do krętego przebiegu ulicy do 1940 r. – czasu wyburzeń okolicznej zabudowy przez władze hitlerowskie.

Architektura Ulica Kręta nie posiada ciągłych pierzei kamienic. W jej północnym narożniku z ul. Podwale stoi dawny budynek magazynowo-przemysłowy (II poł. XIX w.), w którym mieści się klub Eljazz. Po stronie południowej znajdują się zaplecza kamienic stojących we wschodniej pierzei Starego Rynku. W 2007 r. wzdłuż ulicy ustawiono pawilony-kwiaciarnie, poprzednio stojące na płycie Starego Rynku, jednak jesienią 2021 zostały one zdemontowaneBudki z kwiatami znikają z ul. Krętej."I tak od miesięcy były zamknięte" - mówią drogowcy.

Zobacz też Stare Miasto w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia Jerzy Derenda red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. , 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6 Janusz Umiński: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996

Kręta