Paul Anton de Lagarde, do 1854 roku nosił nazwisko Paul Anton Bötticher (ur. 2 listopada 1827 w Berlinie, zm. 22 grudnia 1891 w Getyndze) – niemiecki orientalista i filozof.
Życiorys Nauki pobierał we Friedrich Wilhelms Gymnasium. Studiował na Uniwersytecie Berlińskim (1844-1846) oraz na uniwersytecie w Halle (1846-1847, teologia, filozofia, języki orientalne - arabski i perski). W Halle habilitował sięP. Skrzydlewski, Lagarde Paul Anton de, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 6, Lublin 2005, s. 202.. Po habilitacji w latach 1852–1853 odbył podróż naukową do Londynu i Paryża, a po powrocie do Niemiec przez dwanaście lat uczył w berlińskich szkołach. Od 1869 roku zaczął wykładać języki orientalne w Getyndze. W pracy naukowej zajmował się tekstami biblijnymi i ojców KościołaP. Skrzydlewski, Lagarde Paul Anton de, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 6, Lublin 2005, s. 203.. Był autorem przekładów dzieła Giordana Bruna.
Poglądy W swoich koncepcjach politycznych formułował postulaty socjalne, a także utworzenia Kościoła o charakterze narodowym, co znalazło odbicie w publikowanych od 1886 roku „Deutsche Schriften”. Artykuł „O najbliższych obowiązkach niemieckiej polityki” był pierwszą wzmianką o Madagaskarze, jako miejscu osiedlenia Żydów europejskich (nie wierzył, że można ich zgermanizować). Lagarde jest w Niemczech uznawany za ojca duchowego holokaustu, szczególnie duży wpływ wywarł na poglądy Alfreda RosenbergaP. Skrzydlewski, Lagarde Paul Anton de, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 6, Lublin 2005, s. 204..
Popierał nacjonalizm niemiecki, okazywał wrogość wobec Kościoła katolickiego oraz jego dorobku cywilizacyjnego. Był również krytyczny wobec protestantyzmu. W swoich poglądach stał na gruncie neopogaństwa germańskiego i volkizmu.
Był przeciwnikiem liberalizmu, który uważał za ideologię obcą Niemcom. Nie popierał parlamentaryzmu, dał się także poznać jako przeciwnik uprzemysłowienia. Uważał, że uzależnia Niemcy od obcych gospodarek i służy Żydom. Pragnął Niemiec obejmujących w granicach Austrię oraz obszary należące do Rosji, które chciał, by zostały zasiedlone przez niemieckich chłopówG. Mann, Niemieckie dzieje w XIX i XX wieku, Olsztyn 2007, s. 259.. Oznaczało to depolonizację i germanizację ziem zamieszkałych przez Polaków. Postulat ten został przejęty przez nazistówB. Grott, O. Grott, Wprowadzenie, [w:] Przedhitlerowskie korzenie nazizmu czyli dusza niemiecka w świetle filozofii i religioznawstwa, red. B. Grott, O. Grott, Warszawa 2018, s. 22..
Uważał, że najlepszym ustrojem dla Niemców jest monarchia. Był przekonany, że Niemcy muszą odnaleźć swoją religię, by przewodzić w świecie chrześcijańskim. Wrogo odnosił się do katolicyzmu, bowiem jego nauczanie miało charakter powszechny, było skierowane do całej ludzkości. Zapoczątkował ruch „poganochrześcijan”J. Bartyzel, Prawica-nacjonalizm-monarchizm. Studia politologiczno-historyczne, wyd. 2 popr. i uzup., Radzymin-Warszawa 2020, s. 89.. W efekcie przyczynił się do rozwoju poganizmu i zwalczania chrześcijaństwaB. Grott, Dylematy polskiego nacjonalizmu. Powrót do tradycji czy przebudowa narodowego ducha, Warszawa 2015, s. 71..
Publikacje „Gesammelten Abhandlungen” (1866) „Symmicta” (1877–80, 2 t.) „Semitica” (1878) „Orientalia” (1879) „Mitteilungen” (1884–91 4 t.) „Armenische Studien” (1877) „Aegyptiaca” (1883) „Persische Studien” (1884)
Zobacz też Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze
Przypisy L.Snyder, Encyclopedia of the Third Reich, Wordsworth, 1998, s. 203.
Linki zewnętrzne Encyklopedia Gutenberga
Kategoria:Urodzeni w 1827 Kategoria:Zmarli w 1891 Kategoria:Niemieccy filozofowie XIX wieku Kategoria:Niemieccy orientaliści Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Niemczech Kategoria:Nacjonaliści niemieccy Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Syrolodzy