Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i klasztor misjonarzy w Horodence – dawny rzymskokatolicki kościół w Horodence przy ul. Włodzimierza Wielkiego 1 (ukr. вул. Володимира Великого, 1), uważany za jeden z najcenniejszych zabytków późnobarokowej architektury i rzeźby XVIII w. w I Rzeczypospolitej.
Historia i architektura 23 sierpnia 1743 ówczesny właściciel Horodenki starosta kaniowski Mikołaj Bazyli Potocki dokonał zapisu na kościół w tym mieście. Świątynię zaprojektował lwowski architekt Bernard Meretyn. Dekorację wnętrza wykonali wspólnie Meretyn i Johann Georg Pinsel. Ich głównym dziełem był wspaniały ołtarz główny, ozdobiony monumentalnymi rzeźbami. Pinzel wyrzeźbił również ołtarze boczne i bogato ornamentowaną ambonę.
Przy kościele wzniesiono klasztor księży misjonarzy. W 1760 odbyła się konsekracja całego zespołu. W 1784 władze austriackie skasowały klasztor, umieszczając z nim najpierw szpital, a następnie magistrat. Od tej chwili kościół został przekształcony z zakonnego w parafialny.
W 1866 kościół był restaurowany. Wymieniono wówczas dach. Kolejna restauracja miała miejsce w latach 1905–1906 pod nadzorem architekta Zygmunta Gorgolewskiego. Kolejny raz odrestaurowano kościół w latach 20. XX w.; usunięto wówczas uszkodzenia powstałe w 1915 w wyniku pierwszej wojny światowej.
Po drugiej wojnie światowej Polacy z Horodenki i okolic zostali wysiedleni. Ostatni tutejszy proboszcz, ks. Michał Sobejko zabrał ze sobą łaskami słynący obraz Matki Bożej Horodeńskiej, umieszczając go w kościele Wniebowzięcia NMP w Kępnicy (diecezja opolska).
Kościół w Horodence został zrujnowany, przepadła większość rzeźb Pinsla. W budynkach klasztoru mieściły się m.in. koszary i zakład włókienniczy.
Po 1991 kościół został przekazany ukraińskiemu kościołowi greckokatolickiemu. Od tamtego czasu w kościele trwa remont.
Resztki wyposażenia znalazły się w muzeum Pinsla urządzonym w 1996 w byłym kościele klarysek we Lwowie.
Architektura Monumentalną fasadę trzynawowej bazyliki flankują dwie wieże wzniesione na planie kwadratu, wysunięte do przodu i zwieńczone niskimi hełmami. Pomiędzy wieżami znajduje się bogato dekorowany, barokowy szczyt. Fasadę zdobią pilastry zwieńczone korynckimi kapitelami i gzymsy.
Od strony północnej do kościoła przylega zbudowany w tym samym czasie piętrowy budynek klasztoru. Naprzeciwko wieży południowej kościoła znajduje się kolumna z figurą Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej (1751), dłuta Pinsla.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Architektura rokokowa na Ukrainie Kategoria:Budynki projektu Bernarda Meretyna Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Horodenka Kategoria:Zabytkowe kościoły w obwodzie iwanofrankiwskim Kategoria:Zabytki architektury Ukrainy o znaczeniu narodowym