HMS Inflexible − brytyjski krążownik liniowy z okresu I wojny światowej, należący do typu Invincible.
Okręt wszedł do służby w 1908 roku. Uczestniczył w działaniach Royal Navy, w 1914 roku biorąc udział w pościgu za niemieckimi krążownikami „Goeben” i „Breslau” na Morzu Śródziemnym a następnie poszukiwaniach niemieckiej Eskadry Wschodnioazjatyckiej na południowym Atlantyku, zakończonym zwycięstwem w bitwie koło Falklandów. Po powrocie na Morze Śródziemne brał udział w bombardowaniu tureckich fortów w Dardanelach i odniósł uszkodzenia po wybuchu miny 18 marca 1915 roku. Po remoncie i powrocie do linii wszedł w skład Grand Fleet i uczestniczył w bitwie jutlandzkiej. Po zakończeniu wojny został przesunięty do rezerwy, a w 1921 roku sprzedany do stoczni złomowej.
Projektowanie i budowa W 1906 roku, po zaledwie czternastu miesiącach od położenia stępki, wszedł do służby w Royal Navy nowatorski, zbudowany według koncepcji all-big-gun (same wielkie działa – jednolite uzbrojenie głównego kalibru), pancernik „Dreadnought”. Nieco wcześniej w tym samym roku rozpoczęto w brytyjskich stoczniach konstruowanie trzech okrętów, które dały początek nowej klasie krążowników liniowych. Łączyły one w sobie uzbrojenie nowych pancerników (drednotów) z prędkością właściwą krążownikom. Projekt nowych okrętów, klasyfikowanych początkowo jako wielkie krążowniki pancerne, został przyjęty w połowie 1905 roku.
Budowę przyszłego „Inflexible” rozpoczęto 5 lutego 1906 roku w stoczni John Brown & Co. w Clydebank. Wodowanie nastąpiło 26 czerwca 1907 roku, a nazwa okrętu została użyta po raz piąty w historii Royal Navy. 20 października 1908 roku w Chatham krążownik został oficjalnie przyjęty w skład brytyjskiej marynarki wojennej. Koszt budowy, bez uzbrojenia, wyniósł 1 630 739 funtów.
Opis konstrukcji
Krążowniki liniowe typu Invincible miały kadłub o długości całkowitej 172,8 m i szerokości maksymalnej 23,9 m. Wyporność konstrukcyjna miała wynosić według projektu 17 250 ts, po wejściu do służby określoną ją na „Inflexible” na 17 290 ts, zaś pełną na 19 975 ts. Przeciętne zanurzenie przy wyporności konstrukcyjnej wynosiło 8 m, a przy pełnym obciążeniu 9,1 m.
Napęd okrętu stanowiły dwa zdwojone zespoły turbin parowych Parsonsa, umieszczone w oddzielnych maszynowniach. Każdy składał się z dwóch turbin wysokiego ciśnienia, napędzających zewnętrzny wał napędowy oraz dwóch turbin niskiego ciśnienia, napędzających wał wewnętrzny. Ponadto okręty zostały wyposażone w dwie turbiny marszowe, dla niskich prędkości, również napędzające wały wewnętrzne. Sprawiały one jednak kłopoty w eksploatacji i nie były używane. Parę do turbin dostarczało 31 kotłów wodnorurkowych typu Babcock & Wilcox, opalanych węglem z zainstalowanym systemem wtryskiwaczy paliwa płynnego, rozmieszczonych w czterech oddzielnych kotłowniach. Łączna moc siłowni wynosiła 41 000 shp, co miało zapewnić projektowaną prędkość 25 węzłów. Na próbach „Inflexible” osiągnął 26,48 węzła przy mocy maksymalnej 46 947 shp. Okręt posiadał dwa stery, umocowane równolegle na rufie bezpośrednio za śrubami wewnętrznych wałów napędowych.
Głównym uzbrojeniem krążownika było osiem armat BL Mk X kalibru 305 mm (12 cali), o długości lufy 45 kalibrów, umieszczonych w czterech wieżach artyleryjskich Mk BVIII, o klasycznym, hydraulicznym napędzie obrotu i podniesienia, identycznych jak montowane na „Dreadnoughcie” i pancernikach typów Lord Nelson oraz Bellerophon. Ich producentem był koncern Vickersa. Były one rozmieszczone po jednej na dziobie (wieża „A”) i rufie („X”), w osi symetrii okrętów oraz dwie diagonalnie na burtach na śródokręciu (wieże „P” na prawej i „Q” na lewej burcie). Do zwalczania lżejszych jednostek zainstalowano armaty QF Mk III kalibru 102 mm (4 cale). W momencie wejścia do służby krążownik miał szesnaście takich dział, montowanych na podstawach PI* po cztery na nadbudówkach dziobowej i rufowej oraz po dwa na dachach wież artyleryjskich. W toku służby były one wymieniane na nowsze modele dział tego samego kalibru, a ich liczba była stopniowo redukowana na korzyść wprowadzanego na pokłady uzbrojenia przeciwlotniczego. Dwa działa kal. 102 mm na dachach skrajnych wież artyleryjskich zostały w październiku 1914 roku przystosowane do prowadzenia ognia przeciwlotniczego przez oficera artyleryjskiego okrętu, komandora Vernera i użyte do strzelania stromotorowego podczas ostrzeliwania tureckich umocnień w Dardanelach (). Podczas modernizacji na przełomie 1915 i 1916 roku zostały one zastąpione przez trzy działa kal. 76 mm, uzupełnione w 1917 roku dwoma kolejnymi. W 1917 roku „Inflexible” otrzymał jedno nowe działo BL Mk VII kal. 102 mm na podstawie przystosowanej do prowadzenia ognia przeciwlotniczego.
Broń podwodną stanowiło pięć podwodnych wyrzutni torpedowych kalibru 450 mm (18 cali), jedna na rufie, cztery prostopadle do osi podłużnej okrętów, po dwie na burcie, w części dziobowej. Zapas torped wynosił 23 sztuki. Uzbrojenie uzupełniało pięć (według innych źródeł siedem) przenośnych karabinów maszynowych Maxim kal. 7,7 mm.
Wobec założeń przyjętych podczas projektowania okrętów typu Invincible oraz konieczności poczynienia znacznych oszczędności tonażowych dla zrównoważenia masy rozbudowanej siłowni, ochrona pancerna nowych jednostek pozostała niemal na poziomie starszych krążowników pancernych typu Minotaur. Główny pas pancerny na burcie miał grubość 152 mm (6 cali) i rozciągał się pomiędzy dziobową i rufową wieżą artyleryjską. Tworzył on pancerną cytadelę, chroniącą najważniejsze mechanizmy okrętów, zamkniętą z przodu i z tyłu grodziami pancernymi o grubościach odpowiednio 178 i 152 mm (7 i 6 cali). Pancerz na dziobie, poza obszarem cytadeli, miał grubość 102 mm (4 cali). Czoła wież artyleryjskich i ich barbety poza obszarem chronionym głównym pasem pancernym miały grubość 178 mm, dachy wież 76 mm (3 cale), a boki 64 mm (2,5 cala). Ochronę poziomą stanowiły dwa pokłady pancerne: górny o grubości 19−25 mm i dolny, gruby na 38−64 mm. Zabezpieczeniem przed skutkami wybuchów podwodnych były pancerne osłony komór amunicyjnych o grubości 64 mm. Przestrzeń pomiędzy osłonami a burtami była wypełniona węglem. Całość opancerzenia wykonana była z utwardzanej powierzchniowo stali Kruppa.
Po bitwie jutlandzkiej wzmocniono ochronę pokładu, dodając dodatkowe opancerzenie o masie nie przekraczającej 100 ton nad komorami amunicyjnymi. Na przełomie 1917 i 1918 roku okręt otrzymał platformy startowe na wieżach artyleryjskich na śródokręciu i po jednym samolocie Sopwith Camel i Sopwith 1½ Strutter.
Planowana załoga okrętu miała liczyć 779 oficerów, podoficerów i marynarzy.
Przebieg służby Przed I wojną światową Pierwszym dowódcą „Inflexible” został komandor Henry H. Torlesse. Podczas strzelań próbnych pod koniec 1908 roku na krążowniku wystąpiły nieznaczne uszkodzenia, usunięte przed końcem stycznia 1909 roku w stoczni w Chatham. Po jej opuszczeniu okręt wszedł w skład Nore Division Home Fleet. W marcu 1909 roku przetransferowano go do 1. Eskadry Krążowników, grupującej wszystkie trzy jednostki typu Invincible. W tym samym miesiącu na okręcie nastąpił niewielki wybuch w jednym z bunkrów węglowych, jeden z palaczy odniósł w tym wypadku obrażenia.
16 września 1909 roku na „Inflexible” podniósł swą flagę admirał floty sir Edward Hobart Seymour, udający się z kurtuazyjną wizytą do Nowego Jorku, na obchody trzechsetlecia odkrycia rzeki Hudson oraz stulecia pierwszych okrętów parowych konstrukcji Roberta Fultona (Hudson-Fulton Celebration). Po powrocie, 11 października, krążownik został odstawiony do stoczni celem dokonania niewielkich napraw. Opuścił ją w grudniu i tego samego miesiąca nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy: nowym został komandor Charles L. Napier. 26 maja 1911 roku „Inflexible” zderzył się z pancernikiem „Bellerophon”, uszkadzając dziób. Naprawy, połączone z nieznaczną modernizacją, trwały do 25 listopada, a kolizja (pomimo że winą za nią obarczono załogę pancernika) kosztowała komandora Napiera utratę stanowiska; zastąpił go komandor Richard F. Phillimore. Równocześnie krążownik został, na czas pobytu w stoczni bliźniaczego „Indomitable”, okrętem flagowym dowódcy 1. Eskadry Krążowników, kontradmirała Lewisa Bayly’ego. Pełnił tę funkcję do maja 1912 roku, gdy kontradmirał przeszedł na nowo wcielony do linii „Lion”. Jednocześnie nowym dowódcą jednostki został komandor Robert Stewart Phipps Hornby.
5 listopada 1912 roku „Inflexible” został okrętem flagowym admirała Archibalda Milne’a, dowódcy Floty Śródziemnomorskiej. Otrzymał też nowego dowódcę – komandora Arthura N. Loxleya.
We Flocie Śródziemnomorskiej thumb|Admirał Archibald Berkeley Milne
Po przejściu na Morze Śródziemne „Inflexible” stacjonował głównie na Malcie i w Aleksandrii, odbywając również wizyty kurtuazyjne w portach regionu. 28 czerwca 1914 roku, w dniu zamachu w Sarajewie, admirał Milne ze swym okrętem flagowym przebywał w Konstantynopolu. W lipcu połączył się z częścią sił Floty Śródziemnomorskiej w Aleksandrii i 28 tego miesiąca popłynął na Maltę, gdzie zarządził koncentrację na wypadek spodziewanej wojny. Potencjalnie najpoważniejszym zagrożeniem dla brytyjskich i francuskich działań na obszarze Morza Śródziemnego była niemiecka Eskadra Śródziemnomorska, składająca się z krążowników: liniowego „Goeben” i lekkiego „Breslau”. Według zamierzeń brytyjskiej Admiralicji zespół admirała Milne’a miał współdziałać z francuską Flotą Śródziemnomorską w osłonie transportów wojsk kolonialnych z francuskiej Algierii do Europy. W tym celu po rozpoczęciu działań wojennych brytyjskie krążowniki liniowe rozpoczęły patrolowanie rejonu Cieśniny Otranto i Cieśniny Mesyńskiej.
4 sierpnia rano, tuż po wypowiedzeniu Francji wojny przez II Rzeszę, niemieckie okręty zbombardowały dwa algierskie porty: Philippeville i Bône. Powracające do włoskiej Mesyny napotkały na swej drodze płynące przeciwnym kursem „Indomitable” i „Indefatigable”. Ponieważ w tamtej chwili Wielka Brytania nie była jeszcze w stanie wojny z Niemcami (wypowiedzenie wojny nastąpiło o północy czasu niemieckiego, po upłynięciu terminu brytyjskiego ultimatum i niemieckiej agresji na neutralną Belgię), okręty brytyjskie rozpoczęły jedynie, po zmianie kursu, śledzenie niemieckiej eskadry. Jednak z powodu kłopotów z urządzeniami napędowymi (prędkość maksymalna „Indefatigable” nie przekraczała wówczas 23 węzłów) nie były w stanie utrzymać kontaktu wzrokowego.
Spodziewając się kolejnej akcji Niemców przeciwko francuskim transportom, admirał Milne zgrupował większość swoich okrętów na zachód od Mesyny. Tymczasem niemiecki dowódca, kontradmirał Wilhelm Souchon, opuścił 6 sierpnia po południu port w Mesynie i skierował się w stronę Konstantynopola. Admirał Milne, nie będąc pewien intencji przeciwnika, pozostawił swe krążowniki liniowe na miejscu, a później powrócił z „Inflexible” na Maltę celem uzupełnienia paliwa. Ponownie wyszedł w morze dopiero po północy 8 sierpnia, kierując się początkowo w stronę Cieśniny Otranto. Dopiero 9 sierpnia otrzymał od Admiralicji wyraźny rozkaz podjęcia pościgu za niemiecką eskadrą, która jednak minęła już przylądek Matapan i 11 sierpnia wpłynęła bezpiecznie do Konstantynopola, gdzie wkrótce obydwa krążowniki zostały formalnie wcielone do tureckiej marynarki wojennej.