Bogdan Michał Borusewicz (ur. 11 stycznia 1949 w Lidzbarku Warmińskim) – polski polityk i historyk, działacz opozycji demokratycznej w latach PRL. 8 lipca 2010 tymczasowo wykonujący obowiązki prezydenta RP.
Poseł na Sejm I, II, III kadencji (1991–2001), senator VI, VII, VIII, IX, X i XI kadencji (od 2005). Marszałek Senatu VI, VII i VIII kadencji (2005–2015), wicemarszałek Senatu IX i X kadencji (2015–2023). W latach 2013–2020 wiceprzewodniczący Platformy Obywatelskiej.
Życiorys Wykształcenie Absolwent Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni-Orłowie. W 1975 ukończył studia historyczne na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Opiekunem jego pracy magisterskiej był profesor Ryszard Bender, który w 2007, na pierwszym posiedzeniu Senatu VII kadencji, jako marszałek senior przekazał Bogdanowi Borusewiczowi prowadzenie obrad po jego wyborze na stanowisko marszałka Senatu.
Działalność opozycyjna w PRL W maju 1968 jako licealista został tymczasowo aresztowany za sporządzenie i rozpowszechnianie ulotek popierających protesty studenckie. Został skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności, zwolniony na mocy amnestii z lipca 1969. Wiosną 1976 brał udział w organizacji akcji zbierania podpisów przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL. Po wydarzeniach czerwcowych w 1976 uczestniczył w akcji pomocy dla represjonowanych robotników. Od listopada 1976 współpracował z Komitetem Obrony Robotników, następnie KSS KOR. Od 1978 działacz Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, redaktor pism niezależnych „Robotnik” i „Robotnik Wybrzeża”, kolporter i drukarz wydawnictw drugiego obiegu. Od 1977 do 1979 organizator obchodów rocznic wydarzeń grudnia 1970.
W trakcie wydarzeń sierpniowych w 1980 był głównym inicjatorem i – wraz z Jerzym Borowczakiem, Bogdanem Felskim i Ludwikiem Prądzyńskim – współorganizatorem strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Należał do współautorów postulatów strajkowych. Później działacz Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, a także członek Prezydium MKZ Gdańsk.
Po wprowadzeniu w kraju stanu wojennego uniknął internowania, od 14 do 16 grudnia 1981 uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej. Po jego pacyfikacji przebywał w ukryciu, był organizatorem podziemnych struktur „Solidarności”. W styczniu 1986 został tymczasowo aresztowany, zwolniony we wrześniu tego samego roku na mocy amnestii. Od listopada 1986 wchodził w skład Tymczasowej Rady „Solidarności”, w maju i sierpniu 1988 wspierał kolejne strajki w Stoczni Gdańskiej. Od 1989 w Prezydium Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Odmówił udziału w obradach Okrągłego Stołu.
Działalność w III RP do 2005 thumb|Bogdan Borusewicz z François Hollande’em, Ewą Kopacz i Bronisławem Komorowskim (2012) thumb|Podczas spotkania z Aung San Suu Kyi (2012) thumb|Z metropolitą Sawą i patriarchą Cyrylem I (2012) thumb|Ze szwedzką parą królewską: Karolem XVI Gustawem i królową Sylwią (2011) thumb|Podczas zaprzysiężenia Bronisława Komorowskiego przed Zgromadzeniem Narodowym (2010) thumb|Podczas spotkania z XIV Dalajlamą w Senacie (2008) thumb|Podczas uroczystości podpisania ustawy upoważniającej prezydenta do ratyfikacji Traktatu lizbońskiego (2008) W lutym 1991 na III Zjeździe „Solidarności” był jednym z kandydatów (obok Mariana Krzaklewskiego i Lecha Kaczyńskiego) na stanowisko przewodniczącego Związku (po rezygnacji Lecha Wałęsy, który w grudniu 1990 został wybrany na prezydenta).
Od 1991 do 2001 sprawował mandat posła I, II i III kadencji. Do Sejmu I kadencji wszedł z ramienia NSZZ „Solidarność”. Pełnił funkcje przewodniczącego klubu parlamentarnego oraz przewodniczącego Komisji Nadzwyczajnej do zbadania skutków stanu wojennego. Opowiadał się za współpracą z Unią Demokratyczną (m.in. przy tworzeniu rządu Hanny Suchockiej). W maju 1993 był przeciwnikiem głosowania za wotum nieufności dla tego gabinetu. Po rozwiązaniu Sejmu przez prezydenta odszedł ze związku, a w wyborach parlamentarnych w tym samym roku wystartował z listy Unii Demokratycznej. W II kadencji Sejmu był m.in. przewodniczącym Komisji ds. Służb Specjalnych. W 1994 został członkiem Unii Wolności.
W rządzie Jerzego Buzka pełnił funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podał się do dymisji w 2000 po wyjściu Unii Wolności z koalicji rządowej. W wyborach parlamentarnych w 2001 nie uzyskał mandatu.
Od października 2001 do października 2005 był członkiem zarządu województwa pomorskiego (od grudnia 2002 do marca 2004 w randze wicemarszałka). W 2002 bez powodzenia startował w wyborach samorządowych na urząd prezydenta Gdańska (zdobył 16,32% głosów). Uzyskał wówczas mandat radnego miasta, z którego wkrótce zrezygnował.
W 2005 nie przystąpił do tworzonej przez działaczy Unii Wolności Partii Demokratycznej – demokraci.pl, nie zgadzając się na udział w nowym ugrupowaniu osób związanych z SLD. Udzielił również poparcia Lechowi Kaczyńskiemu jako kandydatowi na prezydenta.
Działalność w III RP od 2005 Jako kandydat niezależny (reprezentujący Komitet Wyborczy Wyborców Bogdana Borusewicza), będąc popieranym przez PiS oraz PO, uzyskał mandat senatora w wyborach parlamentarnych w 2005, startując w okręgu gdańskim. 20 października tego samego roku głosami senatorów Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej został wybrany na marszałka Senatu VI kadencji. Zakończył urzędowanie z dniem 4 listopada 2007.
W wyborach parlamentarnych w 2007 zdecydował się wystartować do Senatu jako kandydat Platformy Obywatelskiej. Po raz drugi uzyskał mandat senatora z okręgu gdańskiego (z wynikiem 267 066 głosów). Nie przystąpił do klubu parlamentarnego PO, pozostając senatorem niezrzeszonym. 5 listopada 2007, podczas pierwszego posiedzenia izby wyższej parlamentu, został ponownie wybrany na urząd marszałka Senatu (z rekomendacji PO).
20 maja 2010 został powołany przez tymczasowo wykonującego obowiązki Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego w skład Rady Bezpieczeństwa Narodowego.
8 lipca 2010 w wyniku rezygnacji Bronisława Komorowskiego z funkcji marszałka Sejmu Bogdan Borusewicz jako marszałek Senatu przejął tymczasowo obowiązki prezydenta RP. Funkcję tę pełnił do czasu wyboru tego samego dnia Grzegorza Schetyny na nowego marszałka Sejmu.
W czerwcu 2011 wstąpił do PO. Z jej ramienia wystartował w wyborach parlamentarnych w tym samym roku. W jednomandatowym okręgu wyborczym nr 65 uzyskał reelekcję, otrzymując 147 909 głosów. 8 listopada 2011 podczas pierwszego posiedzenia Senatu VIII kadencji został wybrany kolejny raz na marszałka Senatu.
14 grudnia 2013 objął funkcję wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej, którą pełnił do 8 lutego 2020. W 2015 był jednym z założycieli komitetu wyborczego Bronisława Komorowskiego w wyborach prezydenckich. W wyborach w tym samym roku został ponownie wybrany na senatora (dostał 122 543 głosy). 12 listopada 2015 wybrany na wicemarszałka Senatu IX kadencji. W wyborach parlamentarnych w 2019 z powodzeniem ubiegał się o senacką reelekcję, otrzymując 195 056 głosów. 12 listopada tego samego roku ponownie został wicemarszałkiem SenatuUchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 listopada 2019 r. w sprawie wyboru wicemarszałka Senatu ().. W wyborach parlamentarnych w 2023 utrzymał mandat senatora na kolejną kadencję z wynikiem 223 227 głosów. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, został działaczem partii Koalicja Obywatelska.
Życie prywatne Jego rodzina pochodzi z Wileńszczyzny. Syn Konstantego i Rozalii. Był mężem Aliny Pienkowskiej. Ma dwoje dzieci. Jego córka Kinga w 2019 została radną sejmiku pomorskiego.
Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1991 Sejm I kadencji nr 22 50 171 (10,18%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 31 października 1991 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 27 października 1991 r. (). 1993 Sejm II kadencjinr 11 21 885 (3,98%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. (). 1997 Sejm III kadencji 14 786 (2,59%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 1997 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 21 września 1997 r. (). 2001 Sejm IV kadencji nr 24 5059 (1,40%) 2002 KWW Obywatelski Komitet Bogdana Borusewicza Prezydent Miasta Gdańska 20 036 (16,32%) Rada Miasta Gdańska nr 6 2272 (9,99%) 2005 KWW Bogdana Borusewicza Senat VI kadencjinr 24 101 541 (29,04%) 2007 Senat VII kadencji 267 066 (56,41%) 2011 Senat VIII kadencjinr 65 147 909 (62,49%) 2015 Senat IX kadencji 122 543 (53,03%) 2019Koalicja Obywatelska Senat X kadencji 195 056 (70,45%) 2023 Senat XI kadencji 223 227 (70,12%)
Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody Tytuł honorowego obywatela Gdańska – 2000 Krzyż Wielki Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina – 2006, Litwa Medal upamiętniający członkostwo Litwy w UE i NATO – 2006 Order „Za zasługi” I stopnia – 2006, Ukraina Medal Senatu Republiki Chile – 2007 Honorary Companion with Breast Star Orderu Narodowego Zasługi – 2009, Malta Honorowa Złota Odznaka Krajowej Izby Gospodarczej – 2009 Złota Odznaka „Za zasługi w krzewieniu polskości na Litwie” Związku Polaków na Litwie – 2010 Order Gwiazdy Polarnej – 2010, Mongolia Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Polarnej – 2011, Szwecja Komandor Legii Honorowej – 2012, Francja Komandor Orderu Świętego Karola – 2012, Monako Krzyż Wielki Orderu Zasługi – 2012, Norwegia Honorowe Wyróżnienie za Zasługi dla Województwa Pomorskiego – 2012 Medal „Cordi Poloniae” Konwentu Organizacji Polskich w Niemczech – 2012 Order Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy – 2014, Estonia Odznaka Honorowa za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego – 2015 Odznaka Solidarności i Praw Człowieka – 2025 Tytuł „Wizjonera” Europejskiego Kongresu Finansowego – 2026 Nagroda Polonicus za zasługi dla Polonii, współpracy i dialogu polsko-niemieckiego – 2026
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Gdyni Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Amnestionowani przez władze komunistyczne w Polsce Kategoria:Członkowie i współpracownicy KOR Kategoria:Członkowie Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie Kategoria:Członkowie podziemnych struktur Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” Kategoria:Członkowie zarządu województwa pomorskiego Kategoria:Drukarze podziemni w PRL (1976–1989) Kategoria:Działacze Wolnych Związków Zawodowych Kategoria:Honorowi obywatele Gdańska Kategoria:Honorowi obywatele Tczewa Kategoria:Ludzie urodzeni w Lidzbarku Warmińskim Kategoria:Marszałkowie Senatu III Rzeczypospolitej Kategoria:Niosący pomoc ofiarom represji Czerwca 1976 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Mongolia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Malta) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Karola (Monako) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Norwegia) Kategoria:Politycy Koalicji Obywatelskiej Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Unii Demokratycznej Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Politycy związani z Gdańskiem Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Senatorowie VI kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej