thumb|Grób Mieczysława Karasia na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Mieczysław Karaś (ur. 10 lutego 1924 w Przędzelu, zm. 10 sierpnia 1977 w Krakowie) – polski językoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1972–1977 rektor UJ, działacz komunistyczny. Od 1959 kierownik Pracowni Atlasu i Słownika Gwar Polskich Polskiej Akademii Nauk oraz przewodniczący Komisji Językoznawstwa PAN.

Życiorys Najstarszy z czworga dzieci Józefa Karasia, kowala, oraz Anieli z domu Byra. W okresie II wojny światowej działał w konspiracji najpierw w Związku Walki Zbrojnej, później w Armii Krajowej. Naukę w szkole powszechnej rozpoczął w 1929 r. w Przędzelu, gdzie ukończył cztery klasy, a następnie uczył się w Ulanowie. Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1936 r. uczęszczał do gimnazjum w Nisku. Wybuch wojny przerwał naukę — kontynuował ją od 1941 r. na tajnych kompletach gimnazjalnych w Stalowej Woli. Maturę eksternistycznie zdał w Nisku w 1944. W latach 1945–1950 studiował polonistykę na UJ. Jego mistrzami byli wybitni uczeni: Kazimierz Nitsch, Zenon Klemensiewicz i Witold Taszycki, a także Tadeusz Lehr-Spławiński i Jerzy Kuryłowicz. W 1947 r. został asystentem wolontariuszem przy Katedrze Języka Polskiego. Od tej chwili aż do końca życia był bez przerwy związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. W 1950 r. uzyskał stopień magistra na podstawie rozprawy "Polska gwara partyjna przed pierwszą wojną światową", napisanej pod kierunkiem Zenona Klemensiewicza. W kilka lat później (1955) otrzymał stopień kandydata nauk filologicznych na podstawie rozprawy "Nazwy miejscowe typu Podpora, Zalas w języku polskim i innych językach słowiańskich", której promotorem był Witold Taszycki. W 1957 został powołany na stanowisko docenta w Katedrze Języka Polskiego UJ, w 1966 został profesorem nadzwyczajnym, w 1971 zaś — profesorem zwyczajnymBogusław Dunaj, Mieczysław Karaś (1924 - 1977)https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/77f09b10-9f1a-4d2f-bb08-1daf7f4b6096/content.

W latach 1958-1960 był prodziekanem Wydziału Filologicznego, w 1966 r. został wybrany na prorektora UJ. Stanowisko to piastował przez dwie kadencje. W 1972 r. i ponownie w 1975 r. otrzymał stanowisko rektora Uniwersytetu. W 1968 r. po przejściu Witolda Taszyckiego na emeryturę został kierownikiem Katedry Języka Polskiego, w 1971 r. zaś — dyrektorem nowo utworzonego Instytutu Filologii Polskiej UJ.

Autor ponad 300 prac z zakresu językoznawstwa, onomastyki i języka polskiego. W 1972 przyznano mu nagrodę państwową I stopnia.

Podczas okupacji należał do podziemnej organizacji wojskowej, później walczył w szeregach AK. W 1946 r. wstąpił do ZMW „Wici”, od 1948 r. należał do ZAMP.https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/77f09b10-9f1a-4d2f-bb08-1daf7f4b6096/contentOd 1953 do śmierci należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1953 do 1956 pełnił funkcję I sekretarza OOP, a od 1958 do 1965 I sekretarza POP na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1962 do 1965 wchodził w skład egzekutywy, a od 1965 do 1967 w skład plenum Komitetu Miejskiego PZPR w Krakowie. Od 1968 do 1972 zasiadał w Centralnej Komisji Rewizyjnej, a od 1968 do śmierci pełnił funkcję zastępcy członka Komitetu Centralnego PZPR. Był delegatem na IV, V, VI, VII Zjazd PZPR.

30 maja 1977 dokonał odsłonięcia tablicy upamiętniającej Grzegorza z Sanoka w jego rodzinnym mieście na budynku tamtejszego Zajazdu. Zmarł nagle, pochowany został 13 sierpnia 1977 w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim w KrakowieKarolina Grodziska: Opis trasy zwiedzania cmentarza Rakowickiego, [w:] Cmentarz Rakowicki w Krakowie wyd. przez Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa, Agencja Omnipress Warszawa 1988, s. 133..

Odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasyZmarł prof. Mieczysław Karaś, "Dziennik Bałtycki", nr 180, 11 sierpnia 1977, s. 2. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski"Dziennik Polski", nr 181, 12 sierpnia 1977, s. 2. Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota odznaka „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa” (1964)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m. Krakowa, nr 26, 5 grudnia 1964, s. 6. Medal Merentibus (nadany pośmiertnie przez Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego) Order Cyryla i Metodego (Bułgaria) Order Palm Akademickich (Francja)

Ważniejsze publikacje Mały atlas gwar polskich (red. nacz. od 1967) Polskie dialekty Orawy (1965) Słownik wymowy polskiej (1977; współredaktor)

Przypisy

Bibliografia Krzysztof Stopka, Andrzej Kazimierz Banach, Julian Dybiec: Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego wyd. 2000 Encyklopedia Krakowa, Kraków 2000. Pogrzeb prof. Mieczysława Karaia, "Trybuna Robotnicza", nr 183, 15 sierpnia 1977, s. 2. J. Bubak, Mieczysław Karaśjako badacz języka artystycznego, [w:] O języku literatury, red. J. Bubak, A. Wilkoń, Katowice 1981, s. 9-12. J. Bubak, Mieczysław Karaśjako nauczyciel i wychowawca, „Poradnik Językowy” 1984, s. 382-384. Z. Cygal, K. Rudek, Bibliografia prac Mieczysława Karasia, [w:] M. Karaś, Język polski ijego historia. Wybór pism, red. J. Rusek, M. Szymczak, Warszawa 1986, s. 9-37. К. Dej na, Dialektologia w dorobku językoznawczym Mieczysława Karasia, „Poradnik Językowy” 1984, s. 347-352. B. Dunaj, Prof, dr Mieczysław Karaś (10 U 1924-10 VIII 1977), „Slavia Occidcntalis” XXXVI, 1979, s. 207-210. B. Dunaj, Mieczysław Karaśjako historyk języka, „Poradnik Językowy" 1984, s. 359-365. M. Hess, Mieczysław Karaśjako działacz polityczny, społeczny i organizator nauki, „Poradnik Językowy” 1984, s. 379-381. Z. Kurzowa, W dziesięciolecie śmierci Mieczysława Karasia i Ewy Ostrowskiej, „Język Polski” LXVIII, 1988, s. 262-265. W. Loranc, Świadek i współtwórca kariery chłopów, „Poradnik Językowy” 1984, s. 385-391. H. Markiewicz, Wspomnienie o M. Karasiu. Przemówienie, „Ruch Literacki” 1977, z. 6, s. 477-481. E. Orzechowski, Mieczysław Karaś (1924—1977), „Poradnik Językowy” 1984, s. 392-399. E. Ostrowska, Mieczysław Karaś. 10 П 1924-10 VIH 1977, „Język Polski” LVIII, 1978, s. 1-7. J. Pctr, Mieczysław Karaś. 10 II1924-10 VHI1977, „Slavia” XLVII, 1978, s. 222-224. J. Reichan, Mieczysław Karaśjako leksykolog i leksykograf, „Język Polski” LXVIII, 1988, s. 266-269. J. B. Rudnycki, Do życiorysu M. Karasia, „Język Polski” LXXI, 1991, s. 80. J. Rusek, Mieczysław Karaś (10 II 1924-10 VIII 1977), „Biuletyn PTJ” XXXVII, 1980, s. 9-11. J. Rusek, Zainteresowania slawistyczne Mieczysława Karasia, „Poradnik Językowy” 1984, s. 374—378. K. Rymut, Profesor Mieczysław Karaś (10 II 1924-10 VIII 1977), „Onomástica” XXII, 1977, s. 3—4. K. Rymut, Onomastyka w dorobku naukowym Mieczysława Karasia, „Poradnik Językowy” 1984, s. 353-358. T. M. Суди и к, H. И. То л стой, Памяти Мечислава Карася, „Советское славяноведение” 1978, nr 3. М. Szymczak, Prof, dr Mieczysław Karaś. 10 П 1924-10 VUI 1977 r., „Poradnik Językowy” 1978, s. 3-6. A. Wilkoń, Zainteresowania Mieczysława Karasia współczesnym językiem polskim, „Poradnik Językowy'” 1984, s. 366-373.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetów Miejskich PZPR Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pierwsi sekretarze OOP PZPR Kategoria:Pierwsi sekretarze POP PZPR Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Cyryla i Metodego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zastępcy członków Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Onomastyka