thumb|250px|Pomnik Siewcy mały|Pocałunek, olej na płótnie, 1912 Marcin Rożek (ur. 8 listopada 1885 w Kosieczynie k. Zbąszynka, zm. 19 maja 1944Haeftlings Krankenbau Auschwitz I - Block 20 w KL Auschwitz) – polski rzeźbiarz i malarz, profesor Szkoły Sztuk Zdobniczych w Poznaniu.
Życiorys W 1893 wraz z rodziną przeniósł się do Wolsztyna. W 1900 rozpoczął w Poznaniu naukę zawodu kamieniarza. W 1904 Towarzystwo Naukowej Pomocy im. Karola Marcinkowskiego przyznało mu stypendium, dzięki któremu mógł studiować w szkole rzemiosł artystycznych w Berlinie; kształcił się również w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (1905–1909) i Paryżu (1909–1911). W 1913 osiadł w Poznaniu.
Podczas I wojny światowej został wcielony do armii niemieckiej, w roku zaś 1919 już w polskiej, ochotniczo w pułku ułanów poznańskich. Uczestniczył w powstaniu wielkopolskim w oddziałach Ignacego Mielżyńskiego, walczył pod Brodnicą jako zwykły kawalerzysta.
Po 1919 był aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego Poznania. Współtworzył grupę artystów wielkopolskich „Plastyka” oraz wykładał w poznańskiej Szkole Sztuk Zdobniczych (stanowiącej później podstawę Akademii Sztuk Pięknych). Prace malarskie i rzeźbiarskie pokazywał na wielu wystawach krajowych, m.in. w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Poznaniu (1921), we Lwowie (1926) i Krakowie (1928), na Wystawie Sztuki Rodzimej w Krakowie (1922), w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie (1926). Rzeźby pomnikowe prezentowane były również na Wystawie Sztuki Religijnej w Padwie (1931) oraz w Brukseli (1931) i Malmö (1938).
Był wielokrotnie nagradzany, m.in. na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1920 roku otrzymał dyplom zasługi i Mały Złoty Medal. Nagrody i wyróżnienia otrzymywał na konkursach rzeźbiarskich, m.in. III miejsce w konkursie na pomnik Wolności w Poznaniu (1927), II miejsce w konkursie na pomnik Pracy w Katowicach (1929). Wiele jego prac zostało zniszczonych w czasie II wojny światowej.
W 1933 albo w 1934 przeniósł się do Wolsztyna, gdzie pracował do wybuchu II wojny światowej. W okresie wojny pracował w tajnych organizacjach, pisał ulotki, wykonywał fałszywe stemple. Ukrywał się przed aresztowaniem, został jednak zatrzymany przez Niemców w Tarnowie Podgórnym w 1941 i uwięziony w Forcie VII w Poznaniu. W lipcu 1943 przewieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz za odmowę stworzenia rzeźby Adolfa Hitlera, gdzie niespełna rok później zmarł.
Niektóre prace rzeźby: rzeźba Tadeusza Kościuszki (1917) relief św. Antoniego Padewskiego w Biskupicach Ołobocznych (1919) Pomnik Siewcy w Luboniu koło Poznania (1923) pomnik Fryderyka Chopina w Poznaniu (1923) pomnik Stanisława Moniuszki w Poznaniu (1924) pomnik Najświętszego Serca Pana Jezusa (1932) pomnik Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej w Kartuzach (1927, zniszczony w 1939, zrekonstruowany w 1945) pomnik Bolesława Chrobrego w Gnieźnie (1929, zniszczony w 1939) Symbole Przemysłu, Rolnictwa i Leśnictwa na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu (1929, zniszczone w 1939) rzeźby świętych w ołtarzu Serca Jezusowego w konkatedrze św. Stanisława w Ostrowie Wlkp. (1930) Figura Kata na pręgierzu w Poznaniu (1925) obrazy: Sjesta (1921) Piast witający gości (1935) cykl Apokalipsy (1937–1939)
W 1968 władze miasta Wolsztyna – w oparciu o prywatną kolekcję i dzięki szczodrobliwości siostry Marcina Rożka, Marysi – utworzyły muzeum jego imienia. We wnętrzach charakterystycznych dla lat 30. znajduje się ekspozycja stała poświęcona życiu i twórczości Marcina Rożka, a dwie sale przeznaczone są na wystawy czasowe. Muzeum upamiętnia także urodzonego w Wolsztynie filozofa i matematyka Józefa Marię Hoene-Wrońskiego.
Przypisy
Linki zewnętrzne Sylwetka Marcina Rożka i informacje o jego muzeum w Wolsztynie
Kategoria:Ludzie związani z Wolsztynem Kategoria:Polacy – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Więźniowie KL Posen Kategoria:Zmarli w 1944