(z łac. Nikt nie może być sędzią we własnej sprawie)Także , lub . Maksyma oparta na edykcie (Ustanawiamy jako ogólną normę, że nikt nie powinien być swoim własnym sędzią ani względem siebie orzekać o prawie. Jest bowiem wielce niesprawiedliwym dać komuś pozwolenie na wydanie wyroku we własnej sprawie) z 376 roku, Kodeks Justyniana 3.5.1. Wcześniej zasadę tę określił Ulpian Domicjusz: (Kto przewodniczy wymierzaniu sprawiedliwości, nie będzie wydawał wyroków w swojej własnej sprawie) Digesta 2.1.10. – podstawowy warunek bezstronności organu rozstrzygającego sprawę. W sytuacji, w której bezstronność organu budzi uzasadnioną wątpliwość, może zostać on wyłączony z toczącego się postępowania.
Stosowanie w Polsce Wszystkie główne polskie ustawy proceduralne (k.p.k., k.p.c., p.p.s.a., co do urzędników również k.p.a.) zawierają stosowne regulacje.
Istnieją dwa zasadnicze tryby usunięcia sędziego (a także pracownika czy organu w k.p.a.): z mocy prawa () oraz na wniosek strony () lub oświadczenie sędziego do akt sprawy.
Kodeks postępowania karnego przewiduje wyłączenie sędziego () w art. 40, m.in.: w sprawach dotyczących go bezpośrednio, jego małżonka, krewnego bądź powinowatego, gdy był on świadkiem czynu, brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone, pozostaje w takim stosunku osobistym z jedną ze stron, że zachodzą wątpliwości co do jego bezstronności.
Uwagi
Kategoria:Łacińskie zwroty i paremie prawnicze