Suchań

Suchań () – miasto w północno-zachodniej Polsce w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Suchań.

Ośrodek administracyjny rolniczej okolicy. Dawny gród, osada i zamek książęcy przekazany w XIII wieku joannitom na komturię. Zachowany dawny układ urbanistyczny o kształcie wrzeciona (na starą zabudowę miasta składają się domy wykonane w typie szachulcowym i muru pruskiego).

Położenie Miasto znajduje się na terenie dzisiejszego województwa zachodniopomorskiego, w powiecie stargardzkim. Jest siedzibą gminy Suchań. Położone jest na Pojezierzu Ińskim. Przez miasto przepływa niewielka struga, Reczyca.

Suchań znajduje się w odległości około 20 km od Stargardu, 18 km od Choszczna, około 80 km od Gorzowa Wielkopolskiego oraz około 60 km od Szczecina.

Historia Około V wieku n.e. w okolice Suchania przybyli przybysze z wyspy Bornholm, którzy założyli tu odkrytą w 2006 roku osadę składającą się z ziemianek. Nie wiadomo, kiedy została porzucona.

W początku X wieku ludność słowiańska zbudowała tu gród obronny. Obszar został włączony do państwa polskiego przez Mieszka I ok. 967 roku.

Pierwsza wzmianka o Suchaniu pochodzi z 12.08.1269 roku jako lennie rycerskimhttps://kpbc.umk.pl/Content/23539/PDF/Pomorze_062_03.pdf?fbclid=IwAR0ZlB5WTGJsPcxY6jOS4qF57Pjmf_GEMc_K_YqvFd7NGbduY96gRsWC_yw. Dokument dotyczył klątwy rzuconej przez legata papieskiego, Alberta Wielkiego, na Barnima I, jego ochronę oraz rycerstwo. Przyczyną był spór księcia wraz z joannitami ze Stargardu oraz Korytowa, do którego przyczyniły się książęce długi. Ponieważ joannici nie byli w stanie ich wyegzekwować, posłużyli się falsyfikatami, w których prawem zastawu przejęli część pomorskich dóbr, w tym Suchań.

W celu umocnienia swojej zdobyczy we wschodniej części dzisiejszego miasta joannici zbudowali zamek na planie czworoboku, który do czasu budowy zamku w Swobnicy był ich najważniejszą siedzibą w tej części Pomorza. W 1295 r. książęta pomorscy oficjalnie nadali go joannitom zachowując jednak zwierzchnictwo terytorialne. W 1312 r. zamek stał się siedzibą joannickiego komtura. Obecnie istniejąca historyczna część miasta położona jest na równinie, wzdłuż dawnego traktu ze Szczecina i Stargardu na Mazowsze. W 1487 Suchań jest wzmiankowany jako miasteczko (forma pośrednia między wsią a miastem). Przez następne stulecia był rządzony według pomorskiego porządku wiejskiego. Uznanie jako miasto (tj. wspólnota o ustroju miejskim), zyskał dopiero w 1808 roku ordynacją całości miast pruskiej monarchii (tzw. ordynacją pruską wprowadzoną 19.11.1808)H. Berghaus: Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstenthums Rügen. 2: Der Saziger Kreis, insonderheit die Stadt Stargard..

W okresie reformacji joannici sprzedali miasto Wolfowi Borcke, jednak książęta pomorscy nie zatwierdzili tej transakcji. W 1551 r. Suchań przeszedł pod zarząd dóbr książęcych w Szadzku. W 1637 zmarł Bogusław XIV, co zbiegło się z najazdem Szwedów na Pomorze i do końca wojny miasto przechodziło z rąk do rąk.

mały|lewo|Suchań – litografia z XIX wieku Układ urbanistyczny miasta to rynek z zabudowaniami z XVIII i XIX w., a dominującym elementem zabudowy jest gotycki kościół z końca XV w. Od 1653 miasto znajdowało się pod panowaniem brandenburskich Hohenzollernów. W 1701 wcielono je do Królestwa Prus i aż do 1709 pozostawało w bezpośrednim posiadaniu rodziny von Schwerin. W końcu XVIII wieku na miejscu zamku zbudowano dwór. W XIX w. istniał przy mieście folwark, który w latach 1828–1831 częściowo rozparcelowano. Na gruntach pofolwarcznych powstała kolonia Suchań. Od 1850 stanowiła wraz z miastem jedną jednostkę administracyjną. Od września 1851 (prawdopodobnie do połowy lat 30.) na terenie miasta działał Elisabethstift, będący przytułkiem dla młodych dziewcząt (sierot oraz tych z ubogich domów).

Miasto, na skutek działań wojennych, zostało w 1945 roku zniszczone w 50%. 02.03.1945 r. wojska radzieckie wkroczyły do miasta.

Władze polskie zaczęły funkcjonować w dniu 23.03.1945, wówczas urząd burmistrza objął Edward Bartos. Pierwsi osadnicy pojawili się w kwietniu i maju 1945 r. Organizację szkolnictwa powszechnego powierzono Dionizemu Abramowiczowi (szkoła rozpoczęła działalność 25 maja 1945 roku). W 1984 roku wybudowano obecny obiekt szkolny. W 1985 roku w centrum odsłonięto głaz pamiątkowy z napisem „Dla upamiętnienia 40 rocznicy wyzwolenia Suchania przez AR i powrotu tych ziem do Macierzy”Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka, 1988, , str. 709. Do roku 1998 Suchań należał administracyjnie do województwa szczecińskiego.

W 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę, przed budynkiem szkoły odsłonięto tablicę upamiętniającą to wydarzenie.

W latach 1962–1972 miasto było siedzibą władz gromady Suchań, ale nie wchodziło w skład gromady.

Zabytki mały|upright=0.7|Kościół MB Nieustającej Pomocy

Kościół pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (wraz z przylegającym cmentarzem), Młyn Dolnyhttps://zabytek.pl/pl/obiekty/suchan-mlyn-wodny-ob-elektryczny (zniszczony w pożarze wraz z dużą częścią wyposażenia) i tama po Młynie Górnym, dęby szypułkowe, pozostałości cmentarza żydowskiego, pozostałości fundamentów i wałów średniowiecznego zamku Joannitów z XIII wieku,

Instytucje mały|Urząd Miejski Na terenie miasta funkcjonują: Urząd Miejski, Posterunek Policji, Ochotnicza Straż Pożarna, Niepubliczny Ośrodek Zdrowia oraz apteka, Placówka pocztowa, Żłobek i przedszkole, Szkoła Podstawowa im. Janusza Kusocińskiego, Biblioteka Publiczna, Parafia Rzymskokatolicka, Gminny Dom Kultury, Leśnictwo (podlegające Nadleśnictwu Dobrzany). Sport W mieście znajduje się piłkarski stadion sportowy oraz obiekty sportowe szkoły (zespół boisk, sala gimnastyczna). W szkole działa Ludowy Uczniowski Klub Sportowy „Kusy”. Na terenie gminy oraz miasta działa Ludowy Zespół Sportowy „Orkan Suchań”, w którym trenują i grają piłkarze w grupach: seniorów, juniorów oraz trampkarzy.

Ciekawostki i legendy przez Suchań przechodził prawdopodobnie szlak Celtów, pod kościołem mogą znajdować się krypty grobowe, miasto ma specyficzny mikroklimat: w czasie deszczu, w centrum Suchania jest go mniej niż na wysokości skrzyżowania Sadłowo-Słodkówko (ok. 2km) czy w okolicznym Suchanówku.

Przypisy

Bibliografia Wiejska Inicjatywa Rozwoju – Biuletyn Urzędu Miasta i Gminy w Suchaniu

Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Miasta w województwie zachodniopomorskim