Jablonovské sedlo (535 m n.p.m.; też Lipovnícke sedlo, niewłaściwie: Soroška) – przełęcz w Krasie Słowacko-Węgierskim, wyznaczająca granicę pomiędzy Płaskowyżem Silickim (słow. Silická planina) na zachodzie a Górnym Wierchem (słow. Horný vrch) na wschodzie. Stanowi przejście z Kotliny Rożniawskiej na północy do Kotliny Turniańskiej na południu.
Znaczenie komunikacyjne Przełęcz ważna komunikacyjnie. Przebiega przez nią droga krajowa nr 50 z Rożniawy do Koszyc oraz wytyczony nią międzynarodowy szlak drogowy E571. Jest to jedyne obecnie połączenie drogowe dostępne dla pojazdów samochodowych pomiędzy Kotliną Rożniawską a Kotliną Turniańską. Na przełęczy nie ma przystanku autobusowego. Pod przełęczą przechodzi kolejowy tunel jabłonowski (słow. Jablonovský tunel), którym przebiega linia kolejowa z Rożniawy do Koszyc.
Nazwa Nazwa przełęczy pochodzi od nazwy wsi Jablonov nad Turňou, leżącej u południowych podnóży przełęczy, już w Kotlinie Turniańskiej. Zwyczajowa nazwa „Soroška”, używana dla przełęczy przez Słowaków, nie jest poprawna. Pochodzi od węg. Szoros kő - Ciasny Kamień. Odnosi się ona jedynie do grupy skał u południowych podnóży przełęczy (nad wsią Hrušov) oraz do funkcjonującej na siodle przełęczy znanej restauracji („Koliba Soroška”).
Historia Jeszcze na początku XIX w. brak było bezpośredniego połączenia drogowego pomiędzy Kotliną Rożniawską (Rożniawą) a Kotliną Turniańską (Moldava nad Bodvou). Inicjatorem budowy był książę Esterházy, którego rozległe "państwo" z siedzibą w Bódvaszilas obejmowało także szereg wsi w Kotlinie Rożniawskiej. Zadania wytyczenia drogi oraz pokierowania jej budową podjął się ówczesny „inżynier krajowy” majątków Esterházych, Keresztély Raisz (1766 – 1849). Na budowie drogi, która trwała wiele lat, obok robotników miejscowych pracowało wielu pracowników zagranicznych, głównie Włochów, dobrze zaznajomionych z pracami strzelniczymi w skalistym terenie. Droga została ostatecznie ukończona w 1829 r.
W 2016 r. planowane było rozpoczęcie budowy dwururowego tunelu drogowego Soroška długości ok. 4,6 km, który ma zostać poprowadzony 50 m poniżej obecnego tunelu kolejowego. Projekt doznał jednak znacznych opóźnień. W trakcie przygotowywania kolejnej dokumentacji, będącej podstawą do pozwolenia na budowę, dokonano istotnej zmiany rozwiązania technicznego i tunel zaprojektowano jako tunel jednorurowy o ruchu dwukierunkowym z poprowadzonym równolegle węższym tunelem ewakuacyjnym. W lipcu 2020 r. Národná diaľničná spoločnosť (NDS) zerwała ogłoszony w grudniu poprzedniego roku przetarg na budowę odcinka drogowego R2 Rożniawa – Jablonov nad Turňou, obejmującego m. in. tunel, a termin podjęcia budowy przesunięto na lata po 2030 r. Turystyka Przełęcz stanowi węzeł znakowanych szlaków turystycznych. Prowadzą z niej:
znaki czerwone na wschód, przez płaskowyż Horný vrch i Bôrčanské sedlo do górnego wylotu Doliny Zádielskiej – 4 h 15 min.; znaki czerwone na zachód, przez Płaskowyż Silicki do Silicy – 3 h; znaki żółte na południe, do wsi Hrušov – 1 h. Przypisy
Bibliografia Ďurček Jozef a kolektív: Slovenský kras. Turistický sprievodca ČSSR, č. 41, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ; Slovenský kras. Domica. Turistická mapa 1:50 000, 3 wyd., wyd. VKÚ Harmanec 2007, .
Kategoria:Przełęcze Krasu Słowacko-Węgierskiego