Nagroda za pierwszoplanową rolę męską (fr. Prix d'interprétation masculine) − nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes dla najlepszej roli męskiej spośród filmów konkursu głównego. Nagroda została przyznana po raz pierwszy już podczas pierwszej edycji imprezy w 1946. Wyróżnienie przyznaje międzynarodowe jury konkursu głównego. Nagrody nie przyznano w następujących edycjach festiwalu: 1947, 1954, 1956, 1960, 1968 i 2020.
Statystyki thumb|200px|Marcello Mastroianni, dwukrotny laureat nagrody. thumb|200px|Jack Lemmon, jeden z trzech dwukrotnych zdobywców nagrody. thumb|200px|Javier Bardem, laureat za rolę w filmie Biutiful (2010). thumb|200px|Jean Dujardin, laureat za rolę w filmie Artysta (2011). thumb|200px|Bruce Dern, laureat za rolę w filmie Nebraska (2013). thumb|200px|Song Kang-ho, laureat za rolę w filmie Baby Broker (2022) Najczęściej, jak do tej pory, nagradzane były role aktorów amerykańskich (27 wyróżnień) i francuskich (17). W czterech przypadkach jury przyznało nagrody dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorów wzwyż), a dotyczyło to filmów: Wielka rodzina (1955, dziesięciu nagrodzonych aktorów), Bez emocji (1959, trzej nagrodzeni), U kresu dnia (1962, trzej nagrodzeni) oraz Dni chwały (2006, pięciu nagrodzonych).
Dotychczas trzem aktorom udało się zdobyć nagrodę dwukrotnie. W kolejności chronologicznej byli to: Amerykanin Dean Stockwell (1959, 1962) Amerykanin Jack Lemmon (1979, 1982) Włoch Marcello Mastroianni (1970, 1987)
Portorykańczyk Benicio del Toro był jedynym zdobywcą nagrody za role w dwóch różnych filmach (2008), chociaż grał w nich tę samą postać i stanowiły one fabularnie jedną całość. Turek Mehmet Emin Toprak jako jedyny zdobył nagrodę pośmiertnie (2003) – zginął w wypadku samochodowym niemal pół roku przed canneńską premierą filmu. Pierwszym czarnoskórym laureatem był amerykański aktor John Kitzmiller (1957). Najmłodszym zdobywcą nagrody był Japończyk Yūya Yagira (2004) – miał skończonych zaledwie 14 lat. Najstarszym laureatem był 76-letni Amerykanin Bruce Dern (2013).
Amerykanie Jack Lemmon i Sean Penn to jedyni aktorzy, którzy zdobyli nagrody aktorskie na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach filmowych: Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie, Puchar Volpiego na MFF w Wenecji oraz nagrodę dla najlepszego aktora na FF w Cannes. Pięć ról nagrodzonych w Cannes przyniosło ich laureatom również Oscara dla najlepszego aktora pierwszo- lub drugoplanowego (Ray Milland, Jon Voight, William Hurt, Christoph Waltz i Jean Dujardin).
Żadnemu polskiemu aktorowi nie udało się jak dotychczas zdobyć tej nagrody.
Laureaci nagrody Rok Aktor Tytuł polski Tytuł oryginalny 1946 Ray Milland Stracony weekend The Lost Weekend 1947 Nagrody nie przyznano. 1949 Edward G. Robinson Dom ludzi obcych House of Strangers 1951 Michael Redgrave Wersja Browninga The Browning Version 1952 Marlon Brando Viva Zapata! Viva Zapata! 1953 Charles Vanel Cena strachu Le salaire de la peur 1954 Nagrody nie przyznano. 1955 Boris Andriejew Aleksiej Batałow Boris Bitiukow Nikołaj Gricenko Pawieł Kadocznikow Boris Kokowkin Siergiej Kuriłow Siergiej Łukjanow Wadim Miedwiediew Nikołaj Siergiejew Żurbinowie Большая семьяBolszaja siemja Spencer Tracy Czarny dzień w Black Rock Bad Day at Black Rock 1956 Nagrody nie przyznano. 1957 John Kitzmiller Dolina pokoju Dolina miru 1958 Paul Newman Długie, gorące lato The Long, Hot Summer 1959 Bradford Dillman Dean Stockwell Orson Welles Bez emocji Compulsion 1960 Nagrody nie przyznano. 1961 Anthony Perkins Żegnaj ponownie Goodbye Again 1962 Jason Robards Ralph Richardson Dean Stockwell U kresu dnia Long Day’s Journey into Night Murray Melvin Smak miodu A Taste of Honey 1963 Richard Harris Sportowe życie This Sporting Life 1964 Antal Páger Skowronek Pacsirta Saro Urzì Uwiedziona i porzucona Sedotta e abbandonata 1965 Terence Stamp Kolekcjoner The Collector 1966 Per Oscarsson Głód Sult 1967 Oded Kotler Trzy dni i dziecko שלושה ימים וילדShlosha Yamim Veyeled 1968 Festiwal odwołany w związku z wydarzeniami maja '68. 1969 Jean-Louis Trintignant Z Z 1970 Marcello Mastroianni Dramat zazdrości Dramma della gelosia 1971 Riccardo Cucciolla Sacco i Vanzetti Sacco e Vanzetti 1972 Jean Yanne Nie zestarzejemy się razem Nous ne vieillirons pas ensemble 1973 Giancarlo Giannini Miłość i anarchia Film d’amore e d'anarchia 1974 Jack Nicholson Ostatnie zadanie The Last Detail 1975 Vittorio Gassman Zapach kobiety Profumo di donna 1976 José Luis Gómez Pascual Duarte Pascual Duarte 1977 Fernando Rey Elizo, życie moje Elisa, vida mía 1978 Jon Voight Powrót do domu Coming Home 1979 Jack Lemmon Chiński syndrom The China Syndrome 1980 Michel Piccoli Skok w pustkę Salto nel vuoto 1981 Ugo Tognazzi Tragedia człowieka śmiesznego La tragedia di un uomo ridicolo 1982 Jack Lemmon Zaginiony Missing 1983 Gian Maria Volonté Śmierć Maria Ricciego La mort de Mario Ricci 1984 Alfredo Landa Francisco Rabal Niewinni święci Los santos inocentes 1985 William Hurt Pocałunek kobiety pająka Kiss of the Spider Woman 1986 Michel Blanc Strój wieczorowy Tenue de soirée Bob Hoskins Mona Lisa Mona Lisa 1987 Marcello Mastroianni Oczy czarne Oci ciornie 1988 Forest Whitaker Bird Bird 1989 James Spader Seks, kłamstwa i kasety wideo Sex, Lies, and Videotape 1990 Gérard Depardieu Cyrano de Bergerac Cyrano de Bergerac 1991 John Turturro Barton Fink Barton Fink 1992 Tim Robbins Gracz The Player 1993 David Thewlis Nadzy Naked 1994 Ge You Żyć! 活著Huo zhe 1995 Jonathan Pryce Carrington Carrington 1996 Daniel Auteuil Pascal Duquenne Ósmy dzień Le huitième jour 1997 Sean Penn Jak jej nie kochać She's So Lovely 1998 Peter Mullan Jestem Joe My Name Is Joe 1999 Emmanuel Schotté Ludzkość L’humanité 2000 Tony Leung Chiu Wai Spragnieni miłości 花樣年華Fa yeung nin wa 2001 Benoît Magimel Pianistka La pianiste 2002 Olivier Gourmet Syn Le fils 2003 Muzaffer Özdemir Mehmet Emin Toprak Uzak Uzak 2004 Yūya Yagira Dziecięcy świat 誰も知らないDare mo shiranai 2005 Tommy Lee Jones Trzy pogrzeby Melquiadesa Estrady The Three Burials of Melquiades Estrada 2006 Jamel Debbouze Samy Naceri Roschdy Zem Sami Bouajila Bernard Blancan Dni chwały Indigènes 2007 Konstantin Ławronienko Wygnanie ИзгнаниеIzgnanije 2008 Benicio del Toro Che. RewolucjaChe. Boliwia The ArgentineGuerrilla 2009 Christoph Waltz Bękarty wojny Inglourious Bastards 2010 Javier Bardem Biutiful Biutiful Elio Germano Nasze życie La nostra vita 2011 Jean Dujardin Artysta The Artist 2012 Mads Mikkelsen Polowanie Jagten 2013 Bruce Dern Nebraska Nebraska 2014 Timothy Spall Pan Turner Mr. Turner 2015 Vincent Lindon Miara człowieka La loi du marché 2016 Shahab Hosseini Klient فروشندهForushande 2017 Joaquin Phoenix Nigdy cię tu nie było You Were Never Really Here 2018 Marcello Fonte Dogman Dogman 2019 Antonio Banderas Ból i blask Dolor y gloria 2020 Festiwal odwołany z powodu pandemii koronawirusa. 2021 Caleb Landry Jones Nitram Nitram 2022 Song Kang-ho Baby Broker 브로커Beu-ro-keo 2023 Kōji Yakusho Perfect Days Perfect Days 2024 Jesse Plemons Rodzaje życzliwości Kinds of Kindness 2025 Wagner Moura Tajny agent O Agente Secreto 2026 Valentin Campagne Emmanuel Macchia Tchórz Coward
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu
aktor Cannes *