Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą (fr. Prix d’interprétation féminine) – nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes dla najlepszej roli kobiecej spośród filmów konkursu głównego. Nagroda została przyznana po raz pierwszy już podczas pierwszej edycji imprezy w 1946. Wyróżnienie przyznaje międzynarodowe jury konkursu głównego. Nagrody nie przyznano w następujących edycjach festiwalu: 1947, 1954, 1968 i 2020.
Statystyki thumb|200px|Vanessa Redgrave, dwukrotna zdobywczyni nagrody. thumb|200px|Isabelle Huppert, jedna z czterech podwójnych laureatek nagrody. thumb|200px|Krystyna Janda, laureatka za rolę w filmie Przesłuchanie (1990). thumb|200px|Bérénice Bejo, laureatka za rolę w filmie Przeszłość (2013). thumb|200px|Julianne Moore, laureatka za rolę w filmie Mapy gwiazd (2014). thumb|200px|Renate Reinsve, laureatka za rolę w filmie Najgorszy człowiek na świecie (2021) Najczęściej, jak do tej pory, nagradzane były role aktorek amerykańskich (23 wyróżnienia) i francuskich (15). W pięciu przypadkach jury przyznało nagrody dla aktorskiego kolektywu (od trzech aktorek wzwyż), a dotyczyło to filmów: Wielka rodzina (1955, sześć nagrodzonych aktorek), U progu życia (1958, trzy aktorki), Świat na uboczu (1988, trzy aktorki), Volver (2006, pięć aktorek) oraz Emilia Pérez (2024, cztery aktorki).
Dotychczas czterem aktorkom udało się zdobyć nagrodę dwukrotnie. W kolejności chronologicznej były to: Angielka Vanessa Redgrave (1966, 1969) Amerykanka Barbara Hershey (1987, 1988) Angielka Helen Mirren (1984, 1995) Francuzka Isabelle Huppert (1978, 2001)
Barbara Hershey jest jedyną aktorką, która otrzymała nagrodę rok po roku, a Isabelle Adjani – jedyną zdobywczynią nagrody za role w dwóch różnych filmach (1981). Pierwszą czarnoskórą laureatką była pochodząca z RPA niezawodowa aktorka Linda Mvusi (1988). Najmłodszą zdobywczynią nagrody była Angielka Jodhi May (1988) – miała skończonych zaledwie 12 lat. Najstarszą laureatką była 75-letnia Hiszpanka Chus Lampreave (2006).
Francuzka Juliette Binoche i Amerykanka Julianne Moore to jedyne aktorki, które zdobyły nagrody aktorskie na wszystkich trzech najważniejszych europejskich festiwalach filmowych: Puchar Volpiego na MFF w Wenecji, Srebrnego Niedźwiedzia na MFF w Berlinie oraz nagrodę dla najlepszej aktorki na MFF w Cannes. Pięć ról nagrodzonych w Cannes przyniosło ich laureatkom również Oscara dla najlepszej aktorki (Shirley Booth, Simone Signoret, Sophia Loren, Sally Field i Holly Hunter), a jednej – dla najlepszej aktorki drugoplanowej (Zoe Saldaña).
Nagrodę otrzymały dwukrotnie polskie aktorki: Jadwiga Jankowska-Cieślak (1982) i Krystyna Janda (1990).
Laureatki nagrody Rok Aktorka Tytuł polski Tytuł oryginalny 1946 Michèle Morgan Symfonia pastoralna La symphonie pastorale 1947 Nagrody nie przyznano. 1949 Isa Miranda Mury Malapagi Au-delà des grilles 1951 Bette Davis Wszystko o Ewie All About Eve 1952 Lee Grant Opowieści o detektywie Detective Story 1953 Shirley Booth Wróć, mała Shebo Come Back, Little Sheba 1954 Nagrody nie przyznano. 1955 Ija Ariepina Jelena Dobronrawowa Wiera Kuzniecowa Łarisa Kronberg Kłara Łuczko Jekatierina Sawinowa Wielka rodzina Большая семьяBolszaja siemja 1956 Susan Hayward Jutro będę płakać I’ll Cry Tomorrow 1957 Giulietta Masina Noce Cabirii Le notti di Cabiria 1958 Bibi Andersson Eva Dahlbeck Barbro Hiort af Ornäs Ingrid Thulin U progu życia Nära livet 1959 Simone Signoret Miejsce na górze Room at the Top 1960 Melina Mercouri Nigdy w niedzielę Ποτέ την ΚυριακήPote tin Kyriaki Jeanne Moreau Moderato Cantabile Moderato cantabile 1961 Sophia Loren Matka i córka La ciociara 1962 Katharine Hepburn U kresu dnia Long Day’s Journey into Night Rita Tushingham Smak miodu A Taste of Honey 1963 Marina Vlady Ape Regina L’Ape Regina 1964 Anne Bancroft Zjadacz dyń The Pumpkin Eater Barbara Barrie Czarne i białe One Potato, Two Potato 1965 Samantha Eggar Kolekcjoner The Collector 1966 Vanessa Redgrave Morgan: przypadek do leczenia Morgan! 1967 Pia Degermark Miłość Elwiry Madigan Elvira Madigan 1968 Festiwal odwołany w związku z wydarzeniami maja '68. 1969 Vanessa Redgrave Isadora Isadora 1970 Ottavia Piccolo Metello Metello 1971 Kitty Winn Narkomani The Panic in Needle Park 1972 Susannah York Obrazy Images 1973 Joanne Woodward Bezbronne nagietki The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds 1974 Marie-José Nat Skrzypce na balu Les violons du bal 1975 Valerie Perrine Lenny Lenny 1976 Dominique Sanda Dziedzictwo Ferramontich L’eredità Ferramonti Mari Törőcsik Gdzie pani jest, Déry? Déryné, hol van? 1977 Shelley Duvall Trzy kobiety 3 Women Monique Mercure J.A. Martin fotograf J.A. Martin Photographe 1978 Jill Clayburgh Niezamężna kobieta An Unmarried Woman Isabelle Huppert Violette Nozière Violette Nozière 1979 Sally Field Norma Rae Norma Rae 1980 Anouk Aimée Skok w pustkę Salto nel vuoto 1981 Isabelle Adjani KwartetOpętanie QuartetPossession 1982 Jadwiga Jankowska-Cieślak Inne spojrzenie Egymásra nézve 1983 Hanna Schygulla Historia Piery Storia di Piera 1984 Helen Mirren Cal Cal 1985 Norma Aleandro Wersja oficjalna La historia oficial Cher Maska Mask 1986 Barbara Sukowa Róża Luksemburg Rosa Luxemburg Fernanda Torres Kochaj mnie zawsze albo wcale Eu Sei Que Vou Te Amar 1987 Barbara Hershey Cisi ludzie Shy People 1988 Barbara Hershey Jodhi May Linda Mvusi Świat na uboczu A World Apart 1989 Meryl Streep Krzyk w ciemności A Cry in the Dark 1990 Krystyna Janda Przesłuchanie Przesłuchanie 1991 Irène Jacob Podwójne życie Weroniki La double vie de Véronique 1992 Pernilla August Dobre chęci Den goda viljan 1993 Holly Hunter Fortepian The Piano 1994 Virna Lisi Królowa Margot La Reine Margot 1995 Helen Mirren Szaleństwo króla Jerzego The Madness of King George 1996 Brenda Blethyn Sekrety i kłamstwa Secrets & Lies 1997 Kathy Burke Nic doustnie Nil by Mouth 1998 Élodie Bouchez Natacha Régnier Wyśnione życie aniołów La vie rêvée des anges 1999 Séverine Caneele Ludzkość L’humanité Émilie Dequenne Rosetta Rosetta 2000 Björk Tańcząc w ciemnościach Dancer in the Dark 2001 Isabelle Huppert Pianistka La pianiste 2002 Kati Outinen Człowiek bez przeszłości Mies vailla menneisyyttä 2003 Marie-Josée Croze Inwazja barbarzyńców Les invasions barbares 2004 Maggie Cheung Czysta Clean 2005 Hanna Laslo Free Zone Free Zone 2006 Penélope Cruz Carmen Maura Lola Dueñas Chus Lampreave Blanca Portillo Yohana Cobo Volver Volver 2007 Jeon Do-yeon Sekretne światło 밀양Milyang 2008 Sandra Corveloni Linha de Passe Linha de Passe 2009 Charlotte Gainsbourg Antychryst Antichrist 2010 Juliette Binoche Zapiski z Toskanii Copie conforme 2011 Kirsten Dunst Melancholia Melancholia 2012 Cristina Flutur Cosmina Stratan Za wzgórzami După dealuri 2013 Bérénice Bejo Przeszłość Le passé 2014 Julianne Moore Mapy gwiazd Maps of the Stars 2015 Emmanuelle Bercot Moja miłość Mon roi Rooney Mara Carol Carol 2016 Jaclyn Jose Mama Rosa Ma’ Rosa 2017 Diane Kruger W ułamku sekundy Aus dem Nichts 2018 Samał Jeslamowa Ajka АйкаAjka 2019 Emily Beecham Kwiat szczęścia Little Joe 2020 Festiwal odwołany z powodu pandemii koronawirusa. 2021 Renate Reinsve Najgorszy człowiek na świecie Verdens verste menneske 2022 Zar Amir Ebrahimi Holy Spider Holy Spider 2023 Merve Dizdar Wśród wyschniętych traw Kuru Otlar Üstüne 2024 Karla Sofía Gascón Selena Gomez Adriana Paz Zoe Saldaña Emilia Pérez Emilia Pérez 2025 Nadia Melliti Młodsza siostra La petite dernière 2026 Virginie Efira Tao Okamoto Niespodziewane Soudain
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona festiwalu
Złota Palma Aktorka Cannes