thumb|Detal na bramie Elektrowni Wodnej Wrocław I autorstwa Jaroslava Vonki (kopia) thumb|Rzeźby zdobiące wrota Elektrowni Wodnej Wrocław II autorstwa Jaroslava Vonki Jaroslav Vonka, właśc. Voňka (ur. 29 marca 1875 w Hořicach, zm. 22 grudnia 1952 tamże) – czeski mistrz kowalstwa artystycznego.
Życiorys Vonka był synem kamieniarza z Hořic. Po tym, gdy we wczesnym dzieciństwie stracił rodziców, opiekował się nim stryj mieszkający w pobliskiej wsi Dachovy. W roku 1888 ukończył szkołę średnią i rozpoczął naukę zawodu ślusarza u mistrza Bartáka w Miletínie. Po zdobyciu w roku 1891 tytułu czeladnika podjął pracę w zakładach metalowych w Niemczech. Początkowo pracował w Lipsku i Dreźnie, później pracował w Poczdamie i Berlinie. Jako pracownik berlińskiego zakładu Eduarda Pulsa brał udział w przygotowaniach do Wystawy Przemysłowej mającej miejsce w Berlinie w roku 1896. Pracując uczył się wieczorowo w berlińskiej Szkole Przemysłu Artystycznego u rzeźbiarza Fritza Klimscha.
Po zakończeniu nauki w Berlinie roku 1897 odbywał podróże w poszukiwaniu miejsca do prowadzenia własnego warsztatu kowalstwa artystycznego do Krakowa, Petersburga, Odessy i Essen. W latach 1902–1903 przebywał w ojczyźnie prowadząc warsztaty kowalskie w Hradcu Králové i Brnie.
W 1903 Vonka przyjął propozycję pracy nauczyciela rzemiosła kowalskiego w utworzonej trzy lata wcześniej wrocławskiej Miejskiej Szkole Rękodzielnictwa i Przemysłu Artystycznego we Wrocławiu. Kierował tam pracownią kowalstwa artystycznego, a od 1921 r. zajmował stanowisko profesora. W szkole tej pracował aż do swojej emerytury w 1937 r., ale nadzór nad nią sprawował jeszcze do 1943. Od roku 1935 mieszkał w Sobótce, gdzie prowadził także pracownię kowalską. W 1945 r. powrócił do rodzinnych Hořic, jednak ze względu na zły stan zdrowia nie był w stanie już kontynuować działalności twórczej.
Jego pracownia w Sobótce została zniszczona w czasie wojny, ale zachował się jego dom razem z wykonanymi przez niego kutymi detalami. Pozostawał on nieznany aż do 2020 roku, gdy został zidentyfikowany staraniem pracowników Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Twórczość Dzieła Jaroslava Vonki utrzymane są w nurcie ekspresjonizmu i art déco z widocznymi także wpływami twórczości ludowej. Jest autorem zdobień metaloplastycznych w wielu obiektach we Wrocławiu – ozdobnych krat, balustrad czy kutych w żelazie rzeźb, a także innych dzieł, jak nagrobki, lampy, świeczniki, m.in.:
1906 – zdobienia metaloplastyczne w willi Paula Ehrlicha przy ul. Jastrzębiej 18–20 1910 – kute z żelaza bramy na dziedzińcu kampusu Politechniki Wrocławskiej 1910 – wyposażenie kościoła pw. św. Jerzego i Podwyższenia Krzyża na Brochowie 1911 – ozdobne kraty w szkole im. Cesarzowej Augusty przy ul. Skwierzyńskiej 1924 – dekoracje metaloplastyczne elektrowni wodnej południowej 1925 – brama główna i rzeźby z kutego żelaza w elektrowni wodnej północnej 1926 – świeczniki we wnętrzu kaplicy w krematorium na Cmentarzu Grabiszyńskim 1927 – chrzcielnica w kościele św. Jadwigi na Popowicach, współcześnie chrzcielnica znajduje się w kościele św. Józefa RzemieślnikaHarasimowicz J. (red.), 2006: Encyklopedia Wrocławia. Wyd. III. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, strony 939, 940. ISBN 83-7384-561-5. 1929 – ozdobna krata klatki schodowej z rzeźbami postaci ludzkich w budynku poczty głównej 1935 – ozdobna krata z herbem Wrocławia i logo Lufthansy w hali pasażerskiej budynku lotniska na Gądowie Małym 1937 – balustrada w Sali Sądowej wrocławskiego ratusza 1938 – żyrandole w Piwnicy Świdnickiej 1938 – kraty w oknach dawnej apteki F. Götschego na sobóckim Rynku. 1942 – krata bramy prowadzącej do Piwnicy Świdnickiej z wizerunkiem symbolu piwnicy, handlarki Amalie Renner
Realizował także zlecenia poza Wrocławiem jak np. ozdobną kratę w drzwiach gmachu kasy oszczędności w Prudniku przy ul. Piastowskiej, czy zdobienia bramy Domu Niemieckiego Rzemiosła na rogu Neustädtische Kirchenstraße i Dorothenstraße w Berlinie.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne – film o Jaroslawie Vonce zrealizowany przez Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Kategoria:Czescy rzeźbiarze Kategoria:Kowale Kategoria:Ludzie związani z Sobótką (powiat wrocławski) Kategoria:Rzeźbiarze związani z Wrocławiem przed 1945 Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Zmarli w 1952