thumb|240px|Grób Wacława Komara na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Wacław Komar, właśc. Mendel Kossoj, ps. Kucyk, Morski, Herbut, Nestor, Cygan (ur. 4 maja 1909 w Warszawie, zm. 26 stycznia 1972 tamże) – generał brygady ludowego Wojska Polskiego, szef Oddziału II Sztabu Generalnego i wywiadu cywilnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz dowódca Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Życiorys Urodził się w żydowskiej rodzinie Dawida (Dymitra, 1883–1956)Grób Dawida Kossoja w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie i Fejgi (Felicji, 1884–1965)Grób Fejgi Kossoj w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie. W 1924 został członkiem Ha-Szomer Ha-Cair. W 1925 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polski. Był sekretarzem komitetu dzielnicowego KZMP Mokotów i Praga. Od 1926 należał również do Komunistycznej Partii Polski. W czerwcu 1927 wyjechał do ZSRR. Szkolił się na kursach dywersyjnych Armii Czerwonej, potem skierowany do OGPU/NKWD. Wstąpił do WKP(b). W latach 1930–1931 pracował w moskiewskim Komitecie Wykonawczym Komunistycznej Międzynarodówki Młodzieży, gdzie był sekretarzem Komisji Antywojennej. Następnie wyjechał do Niemiec, gdzie przebywał do 1932. Pracował jako kierownik Wydziału Antywojennego Komitetu Centralnego Komunistycznego Związku Młodzieży Niemiec w Berlinie. W 1933 przyjechał do Polski, gdzie pracował w Komitecie Centralnym KZMP. W latach 1934–1936 pracował w Sekretariacie Krajowym KC Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy (KPZU).

W 1936 wyjechał do Hiszpanii, gdzie wstąpił do Brygad Międzynarodowych, w których szeregach wziął udział w hiszpańskiej wojnie domowej. Został dowódcą kompanii, a następnie batalionu w Brygadzie im. Jarosława Dąbrowskiego. Później mianowany szefem wywiadu brygady. Walczył m.in. pod Guadalajarą, Saragossą, nad Ebro i w obronie Madrytu. Był trzykrotnie ranny. Wstąpił także do Komunistycznej Partii Hiszpanii. Po zakończeniu wojny domowej wyjechał do Francji. Jesienią 1939 wstąpił do Wojska Polskiego we Francji. Walczył w kampanii francuskiej, w trakcie której dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w niej do kwietnia 1945. Następnie pozostał we Francji, gdzie w czerwcu 1945 objął stanowisko zastępcy szefa tamtejszej Polskiej Misji Wojskowej.

W grudniu 1945 powrócił do kraju. Objął stanowisko szefa Oddziału II Sztabu Generalnego. Od czerwca 1947 łączył obowiązki szefa wywiadu wojskowego z funkcją naczelnika Wydziału II Samodzielnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Od 17 lipca 1947 dodatkowo pełnił funkcję dyrektora Departamentu VII Ministerstwa Bezpieczeństwa PublicznegoZbigniew Siemiątkowski „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL” Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego 2009, , str. 84. W 1946 awansowany do stopnia generała brygady. Po II plenum Komitetu Centralnego PZPR, na którym usunięto z KC m.in. Władysława Gomułkę i Mariana Spychalskiego, 5 czerwca 1950 Wacław Komar został odwołany ze stanowiska dyrektora departamentu, a następnie ze stanowiska szefa Oddziału II Sztabu Generalnego WP. W wywiadzie przeprowadzono czystkę, usuwając z niego pracowników bliskich Komarowi, głównie pochodzenia żydowskiego i weteranów walk w HiszpaniiZbigniew Siemiątkowski „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL” Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego 2009, , str. 86. 6 lipca 1951 został Głównym Kwatermistrzem Wojska Polskiego.

W latach 1945–1948 członek Polskiej Partii Robotniczej. W 1948 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Delegat na I Zjazd PZPR.

11 listopada 1952 aresztowany i w śledztwie poddany torturom w celu wymuszenia zeznań obciążających Gomułkę i Spychalskiego. Śledztwo przeciwko niemu zostało umorzone na skutek decyzji podjętej przez Biuro Polityczne 17 grudnia 1954. 23 grudnia 1954 został zwolniony z aresztu Informacji Wojskowej. W latach 1955–1956 był dyrektorem Fabryki „Spefika” na SłużewcuWytwórnia Sprzętu Filmowego Spefika w Warszawie. i Warszawskich Zakładów Fotochemicznych „Foton” na WoliByła fabryka „J. Franaszek S.A.”.. 24 sierpnia 1956 stanął na czele Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (od 24 sierpnia 1956 do lipca 1959 pełnił obowiązki dowódcy Korpusu Bezpieczeństwa WewnętrznegoW tym okresie etatowy dowódca KBW, gen. bryg. Włodzimierz Muś przebywał w ZSRR na studiach wojskowych.). W październiku 1956, w czasie odbywającego się w Warszawie VIII Plenum Komitetu Centralnego PZPR, dowodząc oddziałami KBW, podjął działania zmierzające do przeciwstawienia się jednostkom Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego, przemieszczającym się w kierunku stolicy.

10 czerwca 1960 został dyrektorem generalnym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Został odwołany z tego stanowiska 15 lutego 1968 w ramach antyrewizjonistycznych i antysemickich czystek. Został następnie objęty obserwacją Służby Bezpieczeństwa w związku z podejrzeniami o inspirację tzw. wydarzeń marcowychMirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909–1977” IPN 2014, , str. 460 i 461.

Został pochowany z honorami 31 stycznia 1972 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 2-Tuje-16). W imieniu Krajowej Komisji Dąbrowszczaków przy ZG ZBoWiD przemówienie wygłosił wicepremier Eugeniusz Szyr, a w imieniu Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Hiszpanii członek jej władz Ariaga SerafinPogrzeb gen. Wacława Komara, "Trybuna Ludu", nr 31, 1 lutego 1972, s. 2..

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari (16 lipca 1946) „w uznaniu bohaterskich zasług ochotników polskich w bojach z niemieckim faszyzmem na polach Hiszpanii w 1936–1939 r. o Polskę Demokratyczną”. Złoty Krzyż Zasługi Medal „Za waszą wolność i naszą” Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1966) Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1966)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 30, 31 grudnia 1966, s. 1. Order Lwa Białego (Czechosłowacja) Order Słowackiego Powstania Narodowego (Czechosłowacja) Krzyż Wolności (Czechosłowacja) Dukielski Medal Pamiątkowy (Czechosłowacja) Medal „20 rocznicy Walk w Hiszpanii” (Jugosławia) Medal Hansa Beimlera (NRD) Medal Garibaldiego (Włochy)

Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Był żonaty z Marią Sokołowską (właśc. Riva Cukierman, 1917–2014). Miał córkę Krystynę (1936–1990) oraz syna Michała Komara (ur. 1946), pisarza i publicystę.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Ha-Szomer Ha-Cair Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Dyrektorzy departamentów MBP Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego – więźniowie w Polsce Ludowej Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Odznaczeni Dukielskim Medalem Pamiątkowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za waszą wolność i naszą” Kategoria:Oficerowie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Kategoria:Oficerowie ludowego Wojska Polskiego – ofiary represji politycznych w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Oficerowie wywiadu wojskowego Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Polscy działacze KPZR Kategoria:Polscy żołnierze Brygad Międzynarodowych Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Października 1956 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1972