Franciszek Rataj, ps. „Paweł”, „2808” (ur. 9 października 1894 w Łagowie, zm. 30 września 1958 w Poznaniu) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, uczestnik powstania wielkopolskiego, wojny polsko-bolszewickiej 1920 i III powstania śląskiego, uczestnik konspiracji i powstaniec warszawski, dowódca 15 pułku piechoty „Wilków” AK, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 9 października 1894 w Łagowie jako syn Jana i Antoniny z d. Gościniak. Szkołę podstawową i gimnazjum ukończył w Poznaniu, dokąd przeniosła się jego rodzina. Od 1914 służył w armii niemieckiej, gdzie otrzymał stopień podporucznika. Od grudnia 1918 uczestnik przygotowań do powstania w rejonie Leszna, a następnie uczestnik powstania wielkopolskiego, jako dowódca batalionu. Od kwietnia 1919 oficer w 1 pułku strzelców wielkopolskich. W szeregach pułku, w stopniu porucznika, jako dowódca 6 kompanii, brał udział w walkach pod Lwowem i Stryjem w marcu 1919, oraz w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. 15 sierpnia 1920 został odznaczony w Dęblinie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari przez wizytującego oddziały Józefa Piłsudskiego.
W styczniu 1921 wraz z grupą oficerów był skierowany, jako ochotnik, przez Dowództwo Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu do Dowództwa Obrony Plebiscytu. W 1921 w III powstaniu śląskim dowodził w stopniu kapitana 8 Pszczyńskim pułkiem piechoty, zwanym „pułkiem Rataja”. Wraz ze swoim pułkiem walczył w bitwie w rejonie Góry św. Anny.
Kapitan ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923 pełniący obowiązki dowódcy, a następnie dowódca batalionu 58 pułku piechoty wielkopolskiej. Awansowany do stopnia majora, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923. W 1928 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. 24 grudnia 1929 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 19. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 21 stycznia 1930 roku został przeniesiony z DOK VII do 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. 23 marca 1932 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Toruń na stanowisko komendanta. W kwietniu 1934 roku został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto na stanowisko komendanta. 1 września 1938 roku kierowana przez niego jednostka została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Poznań Miasto, a zajmowane przez niego stanowisko otrzymało nazwę „komendant Rejonu Uzupełnień”. Uczestnik wojny obronnej we wrześniu 1939.
W trakcie okupacji zastępca komendanta formacji „Korpus Zachodni”, tworzonej od 1941 przez Związek Walki Zbrojnej z przesiedlonych mieszkańców Wielkopolski i Pomorza. W połowie 1941 wyznaczony przez gen. Stefana Roweckiego komendantem Okręgu AK w Rzeszy (mającego zajmować się polskimi robotnikami i jeńcami). Jednak jak wynika z meldunków, Rataj nie wyjechał do Berlina, i nie objął dowództwa z powodu choroby.
Związany z konspiracją Stronnictwa Narodowego. Od lipca 1944 komendant okręgu warszawskiego Narodowej Organizacji Wojskowej.
W trakcie Powstania Warszawskiego, dowódca odwodu Okręgu Warszawskiego AK, tworzącego od 3 sierpnia Zgrupowanie „Paweł” (batalion NOW-AK „Antoni” oraz Batalion „Wigry”) podporządkowanego Zgrupowaniu „Radosław”. Od 2 sierpnia walczył na Woli w rejonie cmentarzy, 6 sierpnia wycofując się na Stare Miasto. Od 13 sierpnia był dowódcą odcinka północnego, w Grupie AK Północ. Po przejściu do Śródmieścia, 5 września objął dowództwo zachodniego odcinka obrony, zaś od 20 września objął dowództwo 15 pułku piechoty „Wilków” AK. Po upadku powstania, jeniec Stalagu VIII-B/344 Lamsdorf i Oflagu VII A Murnau, według innych źródeł przebywał w Oflagu II C Woldenberg. Po wojnie powrócił do Poznania.
Został pochowany na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu (kwatera III-8-21)Rataj Franciszek – miejsce pochówku [dostęp 2019-02-04].
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2927 (13 kwietnia 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2863 z 13 kwietnia 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 16, poz. 561 Krzyż Niepodległości (17 marca 1938) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” - zamiast uprzednio nadanego Medalu Niepodległości (). Krzyż Walecznych trzykrotnie Złoty Krzyż Zasługi (22 grudnia 1928)M.P. z 1928 r. nr 296, poz. 727 „za wybitne zasługi, położone w powstaniu wielkopolskim”. Wielkopolski Krzyż Powstańczy (24 stycznia 1958) Warszawski Krzyż Powstańczy (pośmiertnie) Gwiazda Górnośląska
Upamiętnienie Uchwałą podjętą na sesji Rady Miasta Poznania w dniu 10 czerwca 2014, skwer położony u zbiegu ulic Księcia Józefa oraz Święty Wojciech w obrębie Osiedla Stare Miasto w Poznaniu otrzymał nazwę: Skwer Franciszka Rataja.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Dowódcy jednostek odtworzonych Armii Krajowej Kategoria:Dowódcy w powstaniu warszawskim Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf Kategoria:Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie Narodowej Organizacji Wojskowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zastępcy dowódcy 15 Pułku Piechoty „Wilków” Kategoria:Zmarli w 1958