Eparchia irkucka – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jej stolicą jest Irkuck, natomiast obecnym (od 2019) ordynariuszem jest biskup (od 2020 r. metropolita) irkucki i angarski Maksymilian (Klujew). Funkcje katedry eparchii spełnia sobór Ikony Matki Bożej „Znak” w IrkuckuСПИСОК ПРИХОДОВ ИРКУТСКОЙ ЕПАРХИИ.
Historia W grudniu 1706 powstał wikariat irkucki w ramach eparchii tobolskiej, w 1727 podniesiony do rangi samodzielnej eparchii dzięki działalności kanonizowanego następnie biskupa Innocentego (Kulczyckiego). W 1731 eparchia znacznie się rozszerzyła terytorialnie, gdy włączono do niej rozległe tereny Jakucji. Obejmowała swym zasięgiem całą Syberię Wschodnią i Rosyjski Daleki Wschód. W 1780 w Irkucku otwarto prawosławne seminarium duchowne. Od 1796 eparchii irkuckiej podlegała rosyjska misja prawosławna na Aleutach i Alasce, zaś jej pierwszy zwierzchnik archimandryta Joazaf (Bołotow) został wyświęcony na biskupa kodiackiego, wikariusza eparchii irkuckiej. Eparchii podlegały również inne misje prowadzone przez Cerkiew rosyjską na terenie Syberii. W grudniu 1840 z eparchii irkuckiej (wówczas największej terytorialnie w Imperium Rosyjskim) wydzielona została jej najbardziej wschodnia część, tworząc nową eparchię kamczacką, kurylską i aleucką. 28 stycznia 1894 w obrębie eparchii irkuckiej powstał wikariat czycki, który 12 marca tego samego roku stał się eparchią czycką (zlikwidowaną w 1930).
Między 1936 a 1943 zlikwidowano eparchię irkucką. Później reaktywowano ją, włączając do niej także eparchie Rosyjskiego Dalekiego Wschodu. Ponownie uzyskały one samodzielność dopiero po upadku ZSRR. W 1993 reaktywowano eparchię jakucką, a w 1994 – eparchię czycką.
5 października 2011 z eparchii irkuckiej wydzielono kolejne części. Powstały wówczas eparchia bracka i eparchia sajańska. Dzień później, dwie nowe eparchie i stara irkucka stały się częścią nowo powołanej metropolii irkuckiej. Jej pierwszym zwierzchnikiem został ówczesny biskup irkucki i angarski Wadim (Łaziebny).
Biskupi irkuccy Innocenty (Kulczycki), św. Innocenty Irkucki, 1727–1731 Innocenty (Nerunowicz), 1732–1741 Sofroniusz (Kristalewski), św. Sofroniusz Irkucki, 1753–1771 Michał (Mitkiewicz), 1772–1789 Beniamin (Bagrianski), 1789–1814 Michał (Burdukow), 1814–1830 Ireneusz (Nesterowicz), 1830–1831 Melecjusz (Leontowicz), 1831–1835 Innocenty (Aleksandrow), 1835–1838 Nil (Isakowicz), 1838–1853 Atanazy (Sokołow), 1853–1856 Euzebiusz (Orlinski), 1856–1860 Parteniusz (Popow), 1860–1873 Beniamin (Błagonrawow), 1873–1892 Tichon (Troicki-Doniebin), 1892–1911 Serafin (Mieszczeriakow), 1911–1915 Jan (Smirnow), 1916–1918 Zosima (Sidorowski), 1918–1920 Jakub (Piatnicki), 1920 Anatol (Kamienski), 1920–1922 Guriasz (Stiepanow), 1924 Anatol (Kamienski), 1924, ponownie Guriasz (Stiepanow), 1924–1926, ponownie Herakliusz (Popow), 1926, początkowo samozwańczo Euzebiusz (Rożdiestwienski), 1926 Daniel (Szerstiennikow), 1926–1928 Warsonofiusz (Łuzin), 1929–1930 Dionizy (Prozorowski), 1930–1933 Paweł (Pawłowski), 1933–1937 Filip (Stawicki), 1943 Juwenaliusz (Kilin), 1948–1949 Palladiusz (Szerstiennikow), 1949–1958 Beniamin (Nowicki), 1958–1973 Włodzimierz (Kotlarow), 1973–1975 Serapion (Fadiejew), 1975–1980 Metody (Niemcow), 1980–1982 Juwenaliusz (Tarasow), 1982–1984 Chryzostom (Martiszkin), 1984–1990 Wadim (Łaziebny), 1990–2019 Maksymilian (Klujew), od 2019
Podział administracyjny Na terenie eparchii działają następujące okręgi (dekanaty): irkucki miejski pierwszy irkucki miejski drugi irkucki rejonowy pierwszy irkucki rejonowy drugi angarski czeremchowski usolski ust-ordyński wiercholeński
Sobory katedralne eparchii Sobór Dedykacja świątyni Zdjęcie Miejsce położenia Opis Cerkiew ZbawicielaŚwięte Oblicze Zbawiciela120pxIrkuck, ul. Suche Batora 2Katedra wikariatu metropolii tobolskiej od 1706 do 1746Sobór Objawienia PańskiegoObjawienie Pańskie120pxIrkuck, ul. Niżnaja Nabierieżnaja 2Sobór katedralny od 1746 do 1894Sobór katedralny Kazańskiej Ikony Matki BożejKazańska Ikona Matki Bożej120pxIrkuck, plac KirowaSobór katedralny od 1894 do 1920. Zburzony w 1932Cerkiew Podniesienia Krzyża PańskiegoPodwyższenie Krzyża Świętego120pxIrkuck, róg ulic Timiriaziewa i SiedowaSpełniała funkcje soboru katedralnego w czasach sowieckich: 1929—1936 i 1943—1991Sobór Ikony Matki Bożej „Znak”Bogurodzica Przenajświętsza120pxIrkuck, ul. Angarska 14Główny sobór katedralny od 1991Sobór katedralny Świętej TrójcyŚwięta Trójca120pxAngarsk, ul. CzajkowskiegoDrugi sobór katedralny od 2006
Przypisy
Bibliografia