Mosarz (biał. Мосар) – wieś na Białorusi, położona w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Udział, nad rzeką Marchwą. Miejscowość zamieszkuje 348 mieszkańców (2009). Dawne miasteczko.
Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiegoВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 82..
Historia Wieś Mosarz wzmiankowana w 1514 roku. We wsi znajduje się kościół pw św. Anny ufundowany w 1792 roku przez kasztelana połockiego hrabiego Roberta Brzostowskiego i jego małżonkę Annę z Platerów. W kościele znajdują się relikwie św. Justyna, a kościół otwarty jest nieprzerwanie od czasu budowy. Wokół kościoła park w stylu japońskim.
W dwudziestoleciu międzywojennym majątek i wieś leżały w Polsce, w województwie wileńskimPrzynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w województwie nowogródzkim (1921–1922), w Ziemi Wileńskiej (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926), w powiecie duniłowickim (od 1926 postawskim), w gminie Łuck (od 1927 gmina Kozłowszczyzna)M.P. z 1927 r. nr 230, poz. 598.
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwało:
wieś https://www.google.com/maps/place/55%C2%B013'27.6%22N+27%C2%B027'40.3%22E/@55.224332,27.4590053,17z/data=!3m1!4b1!4m2!3m1!1s0x0:0x0 – 328 osób, 326 było wyznania rzymskokatolickiego, 1 prawosławnego a 1 ewangelickiego. Jednocześnie 248 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 79 białoruską a 1 inną. Było tu 79 budynków mieszkalnych. W 1931 w 67 domach zamieszkiwało 320 osób. majątek https://www.google.com/maps/place/55%C2%B013'60.0%22N+27%C2%B028'20.8%22E/@55.233322,27.4702493,17z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d55.233319!4d27.472438 – 97 osób, 86 było wyznania rzymskokatolickiego, 11 prawosławnego. Jednocześnie 67 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 30 białoruską. Było tu 9 budynków mieszkalnych. W 1931 w 9 domach zamieszkiwało 115 osób.
Miejscowość należała do miejscowej parafii rzymskokatolickiej i prawosławnej. Podlegała pod Sąd Grodzki w Duniłowiczach i Okręgowy w Wilnie; mieścił się tu urząd pocztowy, który obsługiwał znaczną część gminy Kozłowszczyzna.
W 1938 roku miejscowość należała do gromady Mosarz gminy KozłowszczyznaRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 roku. Załącznik..
Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 roku wieś znalazła się pod okupacją sowiecką, w granicach BSRR. W latach 1941–1944 była pod okupacją niemiecką. Następnie leżała w BSRR. Od 1991 roku w Republice Białorusi.
W 1739 urodził się tutaj Paweł Ksawery Brzostowski – polski ksiądz rzymskokatolicki, pisarz wielki litewski, duchowny referendarz wielki litewski, kanonik wileński, publicysta i tłumacz a w 1843 Mikołaj Witkowski – polski powstaniec styczniowy, zesłaniec na Syberię, archeolog i muzealnik.
W Mosarzu znajduje się szkoła wybudowana w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu zakopiańskim.
Pałac Brzostowskich mały|Pałac Brzostowskich w Mosarzu
We wsi znajduje się także folwark Piłsudskich. Pałac Brzostowskich, zbudowany w XVIII wieku w miejscu wcześniejszego, nie zachował się do naszych czasów.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne wieś Mosarz na stronie internetowej radzima.org wieś Mosarz na stronie internetowej radzima.net
Kategoria:Wsie w rejonie głębockim Kategoria:Miasta magnackie I Rzeczypospolitej (województwo wileńskie) Kategoria:Wsie w powiecie duniłowickim (II Rzeczpospolita) Kategoria:Wsie w powiecie postawskim (II Rzeczpospolita)