thumb|Kościół ewangelicko-reformowany w Warszawie ok. 1890 thumb|Siedziba parafii przy al. „Solidarności” 76b (tzw. Dom Dysydentów) thumb|Parter w Domu Dysydentów Parafia Ewangelicko-Reformowana w Warszawie – zbór ewangelicki wyznania reformowanego działający w Warszawie, wchodzący w skład Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. Proboszczem parafii jest ksiądz Michał Jabłoński. W 2019 skupiała ona 432 wiernych.

Założenie parafii Parafia została zarejestrowana na terenie Leszna w 1776 roku, kiedy cofnięto dekret Janusza Mazowieckiego z 1525 roku, zabraniający innowiercom osiedlania się na Mazowszu. Rok później poświęcono pierwszy kościół (obecnie siedziba Warszawskiej Opery Kameralnej) i wybudowano plebanię według projektu Szymona Bogumiła Zuga. W tym czasie przyjęto również pierwsze regulacje, tzw. Ordynacje, które regulowały pracę instytucji parafialnych (m.in. Rady i zebrań parafialnych) oraz ustalały kompetencje pastora. Parafia wykazywała wówczas dużą samodzielność w stosunku do zwierzchnich władz kościelnych, co związane było ze specyfiką wyznania kalwińskiego.

30 października 1866 r. rozpoczęto budowę nowego kościoła w stylu neogotyckim, według projektu architekta Adolfa Loewego. Budowa trwała 14 lat. 24 października 1880 roku świątynia została poświęcona. Wysoka wieża z koronkowym hełmem jest wzorowana na wieży katedry Najświętszej Marii Panny we Fryburgu Bryzgowijskim. Wśród elementów skromnego wystroju świątyni zwraca uwagę dębowa ambona wykonana według projektu Konstantego Wojciechowskiego.

W 1881 roku parafia założyła w należącym do niej pałacu Działyńskich szkołę elementarną i przytułek dla sierot, a w 1900 dom starców i kalek.

1918–1939 Po odzyskaniu niepodległości życie parafialne prężnie się rozwijało. Powstały Stowarzyszenie Młodzieży, Koło Misji Wewnętrznej i Koło Pań. Prowadzono zajęcia w szkole niedzielnej. Organizowano wycieczki poza miasto i kolonie dla dzieci w posiadłości ofiarowanej przez rodzinę Czapków.

W okresie międzywojennym parafia wydawała dwa czasopisma. W latach 1924–1928 „Żagiew Chrystusową”, a w latach 1926–1939 ogólnokościelne pismo „Jednota”.

Okupacja W 1940 budynek parafii wraz z kościołem, pałacem Działyńskich, Szpitalem Ewangelickim oraz kilkoma innymi budynkami przy ulicy Mylnej znalazł się w tzw. enklawie ewangelickiej – wyłączonym z warszawskiego getta obszarze połączonym z dzielnicą aryjską wąskim korytarzem prowadzącym przez zniszczoną w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 posesję przy ulicy Przejazd 5. Parafianie i duchowni nieśli pomoc Żydom z getta, co upamiętnia jeden z pomników granic getta znajdujący się za budynkiem parafii.

W trakcie okupacji zginęło wielu parafian, zamordowano kilku księży. Ewangelicy brali udział w powstaniu warszawskim. Spłonęły budynki parafii na Lesznie, uszkodzeniu uległ kościół oraz parafialny cmentarz przy Żytniej 42.

Po wojnie Pierwsze nabożeństwa odprawiano w udostępnionej przez metodystów kaplicy przy placu Zbawiciela. Rozpoczęto remont kościoła przy al. „Solidarności”. Służył on także warszawskim luteranom, których świątynia spłonęła w 1939 roku. W 1958 roku parafia odzyskała plebanię (pałacyk Zuga), gdzie swą siedzibę znalazły: Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Reformowanego (najwyższy organ wykonawczy), redakcja reaktywowanej w 1957 roku „Jednoty”, a w latach 1960–1974 Polska Rada Ekumeniczna.

Administratorem parafii jest wybierane na cztery lata Kolegium Kościelne. Jego członkowie należą do grona współpracowników proboszcza. Ten wybierany jest na dziesięcioletnią kadencję. Kolegium i proboszcza wybiera Ogólne Zgromadzenie Zboru. Odbywa się nauczanie religii dla dzieci i młodzieży: w szkółce niedzielnej, podczas lekcji przedkonfirmacyjnych i podczas dwuletnich zajęć z młodzieżą po konfirmacji. Świadectwa nauki religii są honorowane w szkołach publicznych. Przy parafii prowadzone jest duszpasterstwo cudzoziemców narodowości chińskiej i wietnamskiej.

W parafii działa Ekumeniczny Chór Kameralny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Warszawie, który od 1991 roku koncertuje na nabożeństwach kościoła parafialnego i kościołów innych wyznań, bierze udział w konkursach i występuje za granicą (Czechy, Finlandia, Szwajcaria, Niemcy, Słowacja, Rumunia).

Duchowni (m.in.) Karol Bogumił Diehl Fryderyk Jakub Teichmann Józef Spleszyński August Karol Diehl Fryderyk Jelen Władysław Semadeni (1865–1930) Kazimierz Szefer Stefan Skierski (1873–1948) Jerzy Jelen Roman Mazierski Ludwik Zaunar Jan Józefat Potocki Edward Wende (1874–1949) Kazimierz Ostachiewicz (1883–1952) Władysław Paschalis (1892–1996) Emil Jelinek (1905–1979) Jan Niewieczerzał (1914–1981) Zdzisław Tranda (1925–2025) Zdzisław Grzybek (1926–1996) Bogdan Tranda (1929–1996) Jerzy Stahl (1939–1997) Mirosław Danys (ur. 1945) Lech Tranda (1956–2012) Piet van Veldhuisen (ur. 1959) Tadeusz Jelinek (ur. 1966) Michał Jabłoński (ur. 1967) Roman Lipiński (ur. 1946)

Prezesi kolegium kościelnego Ludwik Pietrusiński (1803–1865) Ludwik Norblin (1836–1914) Kazimierz Loewe (1845–1924) Witold Bender (1930–2015) Władysław Scholl (ur. 1954) Piotr Niewieczerzał (ur. 1971)

Cmentarz

Został założony w 1792 roku przy ulicy Żytniej 42. Wiele zabytkowych nagrobków wymaga renowacji, dlatego na ten cel pieniądze zbiera Społeczny Komitet Opieki nad Zabytkami Cmentarza Ewangelicko-Reformowanego w Warszawie.

Na cmentarzu spoczywają między innymi: Stefan Żeromski, Jeremi Przybora, Anna German i Kazimierz Mijal.

Przypisy

Bibliografia

Grzegorz Michalak: Przepisy porządkowe i organizacja warszawskiej parafii ewangelicko-reformowanej w XIX wieku, „Saeculum Christianum”, 2018, ss. 263-274.

Linki zewnętrzne Parafia ewangelicko-reformowana w Warszawie Wiadomości kościelne ze Zboru Ewangielicko-Reformowanego Warszawskiego za ubiegłe lat 25 to jest od r. 1860 do r. 1884 w bibliotece Polona

Kategoria:Parafie Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP Ewangelicko-Reformowany Kategoria:Religia na Muranowie