thumb|240px|Wejście do Wielkiej Ławry założonej przez św. Atanazego Atanazy z Athosu, Atanazy z góry Athos, gr. Αθανάσιος ο Αθωνίτης [Athanasios o Athonitis], cs. Prepodobnyj Afanasij Afonskij, imię świeckie: Abraham (ur. ok. 920 w Trabzonie w Kapadocji, zm. 1000 lub 1003) – święty mnich chrześcijański, twórca Wielkiej Ławry w kompleksie Góry Athos, święty Kościoła katolickiego.
Żywot świętego Atanazy urodził się w pobożnej rodzinie chrześcijańskiej. Wcześnie stracił rodziców i według hagiografii został wychowany przez mniszkę, której ascetyczny tryb życia zaczął z własnej woli naśladować. Został następnie uczniem duchowym mnicha Michała Maleina. Śluby zakonne złożył ostatecznie w klasztorze Kyminas, przyjmując imię Atanazy. Jako mnich zajmował się przepisywaniem ksiąg i z własnej woli podejmował dodatkowe umartwienia i posty. W związku z tym w 960 przełożony klasztoru zgodził się na opuszczenie przez niego wspólnoty i zamieszkanie jako pustelnik na górze Athos. W nowym miejscu zamieszkania mnich miał być bezskutecznie kuszony przez diabła.
W 963 Atanazy założył na Athosie monaster nazwany Wielką Ławrą, w którym w ciągu roku zgromadził kolejnych 80 uczniów. Opracował dla klasztoru szczegółową regułę życia opartego na modlitwie i pracy na roli, a także uzyskał dla niego szczególne przywileje w postaci honorowego prymatu wśród monasterów na górze oraz wsparcia ze strony cesarza (224 złote monety oraz zapas zboża rocznie)K. Kokkas: Góra Atos. Brama do nieba. Częstochowa: Edycja Świętego Pawła, 2005. , ss.83-85. Pomoc cesarzy umożliwiła mu budowę kilkudziesięciu nowych niewielkich klasztorów, gdzie zamieszkali jego uczniowieJ. Kłoczowski, Od pustyni do wspólnoty, Czytelnik, Warszawa 1987, , s.104. Sam kontynuował życie ascetyczne, przez co zyskał ogromny autorytet i wielu naśladowców. Przypisywano mu zdolność czynienia cudów i jasnowidzenia, jak również co najmniej kilka objawień Matki Bożej.
Zginął w roku 1000 lub 1003 w wypadku w czasie budowy nowej cerkwi w obrębie Wielkiej Ławry, spadając z dachu budynku, z którego pragnął nadzorować postępy prac. Według tradycji miał przewidzieć swoją śmierć. Został uznany za świętego bezpośrednio po swojej śmierci.
Kult Dzień obchodów Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 5 lipcaŚwięty Atanazy z góry Athos, opat na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 28.06.2010].
Cerkiew prawosławna wspomina świętego mnicha 5/18 lipcapodwójne datowanie, tj. 18 lipca według kalendarza gregoriańskiego.
Patronat Święty Atanazy jest orędownikiem w sytuacjach beznadziejnych. Wierni zwracają się do świętego z prośbą o szybszą śmierć dla osób beznadziejnie chorych.
Ikonografia W ikonografii święty przedstawiany jest w czarnych szatach mnicha wielkiej schimy bez nakrycia głowy. Ma kędzierzawą, siwą brodę i dużą łysinę czołową. W prawej ręce trzyma krzyż lub pastorał (żezł), w lewej zwój ze słowami: "Pospieszmy, by potrudzić się, abyśmy dostąpili Królestwa Niebios"prep. Atanazy z Atosu na cerkiew.pl (oprac. Jarosław Charkiewicz).
Zobacz też
kult świętych modlitwa za wstawiennictwem świętego święci i błogosławieni Kościoła katolickiego święci prawosławni Atanazy – inne znane postaci o tym imieniu
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Преподобный Афанасий Афонский - Święty mnich Atanazy na pravoslavie.ru, prawosławne kalendarium według kalendarza juliańskiego
Kategoria:Zakonnicy Wielkiej Ławry Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Święci prawosławni Kategoria:Urodzeni w X wieku Kategoria:Zmarli w XI wieku Kategoria:Ofiary upadków z wysokości