Tadeusz Aleksander Stefan Münnich, ps. „Żegota” (ur. 18 sierpnia 1893 we Lwowie, zm. 12 października 1959 w Londynie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się jako Tadeusz Stefan Aleksander MünnichW 1935 dokonano zmiany imienia z Tadeusz Stefan Aleksander na Tadeusz Aleksander Stefan. 18 sierpnia 1893 roku we Lwowie. Jego rodzicami byli Tadeusz – architekt i docent Politechniki i Stanisława z domu Ziemińska. Po ukończeniu z wyróżnieniem Gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Dębicy, gdzie sformował w 1911 roku tajną studencką organizację wojskowo-niepodległościową, a następnie oddział Związku Strzeleckiego, rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był członkiem Związku Walki Czynnej. W 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich, gdzie służył w 1 pułku piechoty, a następnie jako oficer 5 pułku piechoty w składzie I Brygady. W 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii, gdzie przydzielono go do 13 pułku piechoty, z którym wyruszył na front włoski. W maju 1918 roku objął funkcję komendanta rzeszowskiego Okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej.
1 listopada 1918 roku, na czele oddziałów POW, rozbroił oddziały c. i k. armii stacjonujące w garnizonie Rzeszów, a następnie uczestniczył w formowaniu Pułku Piechoty Ziemi Rzeszowskiej, późniejszego 17 pułku piechoty. W tym samym miesiącu został awansowany na porucznika i na czele 1 i 3 kompanii, wziął udział w odsieczy Lwowa. Dowodzony przez niego półbatalion wszedł w skład Grupy podpułkownika Tokarzewskiego-Karaszewicza, a później w skład odtworzonego 5 pułku piechoty Legionów. Podczas wojny z Ukraińcami, w walkach o Lwów dowodził 4 kompanią tego pułku. 1 grudnia 1919 roku został mianowany na stopień kapitana. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego był oficerem służby stałej; pełnił różne funkcje sztabowe. W okresie od 2 stycznia do września 1920 roku był słuchaczem I Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W czasie wojny z bolszewikami, od kwietnia 1920, odbył praktykę sztabową. 1 lipca 1920 roku objął stanowisko szefa Oddziału II Sztabu 4 armii. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie na stanowisko szefa Oddziału IV. Z dniem 15 listopada 1924 roku został przeniesiony do 36 pułku piechoty Legii Akademickiej w Warszawie na stanowisko dowódcy I batalionu. W styczniu 1926 roku został przydzielony do Wydziału Fortyfikacji Biura Ścisłej Rady Wojennej w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 15 stycznia 1926 roku.. Z dniem 1 lutego 1926 roku przeniesiono go do Dowództwa Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko szefa Oddziału WyszkoleniaDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 16 lutego 1926 roku.. W okresie od 15 maja do 15 listopada 1926 roku pełnił w zastępstwie obowiązki szefa sztabu KOP. Do lata 1934 roku był I oficerem sztabu Inspektora Armii generała dywizji Mieczysława Norwid-Neugebauera, a następnie objął dowództwo pułku KOP „Czortków”Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 179.. Od 6 kwietnia 1936 roku do 14 listopada 1938 roku dowodził 26 pułkiem piechoty w Gródku JagiellońskimŻyciorys podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/9/11, s. 157.. 15 października 1937 roku inspektor armii we Lwowie, generał dywizji Kazimierz Fabrycy, opiniując go stwierdził: „miał bardzo ciężkie przejścia osobiste (ciężka i długotrwała choroba syna), a potem został przeniesiony. Nie mogłem wobec tego skontrolować jego tegorocznej pracy. Inteligentny i zdolny oficer, ale zbyt miękki i zbyt dobry dla podwładnych”Opinie inspektorskie za 1937 rok (stan z dnia 1 lutego 1938 roku), Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/120, s. 95. Opinie pułkowników piechoty za 1938 rok, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/120, s. 309.. W latach 1938−1939 był oficerem do zleceń Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. W lipcu 1939 roku objął obowiązki na stanowisku szefa Biura Inspekcji GISZ.
thumb|Tadeusz Münnich jako podporucznik I Brygady Legionów Polskich thumb|Mjr Artur Maruszewski (1 z prawej) i Tadeusz Münnich (2 z prawej) w czasie pracy w sztabie KOP-u; 1926 r. thumb|Plakieta pamięci Tadeusza Münnicha; I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Władysława Jagiełły; Dębica
W kampanii wrześniowej 1939 roku służył jako główny adiutant Naczelnego Wodza marszałka Polski Edwarda Rydza-Śmigłego, z którym został internowany w Królestwie Rumunii. Następnie przedostał się do Francji, a po jej upadku i ewakuacji do Wielkiej Brytanii został przydzielony w Szkocji do brygady strzelców. 7 czerwca 1941 roku, rozkazem Naczelnego Wodza generała Władysława Sikorskiego, został przeniesiony do obozu w Rothesay na wyspie Bute, miejsca odosobnienia dla jego przeciwników politycznych. W styczniu 1944 roku został powołany do czynnej służby przez Naczelnego Wodza generała broni Kazimierza Sosnkowskiego.
Po rozwiązaniu PSZ na Zachodzie wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia, z którego został zdemobilizowany 28 września 1948 roku. Pozostał na emigracji. W 1947 roku był jednym z założycieli Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie i jego pierwszym sekretarzem. 12 sierpnia 1954 roku Prezydent RP mianował go wiceministrem obrony narodowej w Rządzie Stanisława MackiewiczaKomunikat Polskiej Agencji Telegraficznej w Londynie z 12 sierpnia 1954 roku w sprawie nominacji Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych oraz Ministra i Wiceministra Obrony Narodowej, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/9/11, s. 149.. mały|Grób Tadeusza Münnicha Zmarł 12 października 1959 roku w Londynie. Został pochowany na North Sheen Cemetary (ER nr 62).
Był żonaty Reną z Karyszkowskich i miał syna Krzysztofa (ur. 1923).
Awanse chorąży − 29 września 1914 podporucznik − 15 marca 1915 porucznik − 20 listopada 1918 kapitan − 3 maja 1922 roku zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 71. lokatą w korpusie oficerów piechoty major − 31 marca 1924 roku ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 34. lokatą w korpusie oficerów piechoty podpułkownik − 23 stycznia 1929 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 roku i 30. lokatą w korpusie oficerów piechoty pułkownik − ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 roku i 10. lokatą w korpusie oficerów piechoty
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6619 (17 maja 1922) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959)Marek Gałęzowski Pułkownik „Żegota”. Życie i pisma pułkownika dypl. Tadeusza Münnicha, wyd. Warszawa 2009, s. 84. Krzyż Niepodległości (20 stycznia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (czterokrotnie: po raz 1 i 2 w 1922)Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315) Złoty Krzyż ZasługiMarek Gałęzowski Pułkownik „Żegota”. Życie i pisma pułkownika dypl. Tadeusza Münnicha, wyd. Warszawa 2009, s. 44 „za zasługi w służbie wojskowej”. Srebrny Krzyż Zasługi (5 kwietnia 1928)M.P. z 1928 r. nr 81, poz. 127 „za zasługi przy organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych (12 maja 1936)
Przypisy
Bibliografia
Władysław Ciepielowski, Zarys historii wojennej 17-go Pułku Piechoty, Warszawa 1929. Pułkownik „Żegota”: życie i pisma pułkownika dypl. Tadeusza Münnicha / Marek Gałęzowski. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. 2009.
W obozach Sikorskiego
Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy 26 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy batalionów 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej Kategoria:Dowódcy pułków Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Dowódcy pułku KOP „Czortków” Kategoria:Komendanci Okręgów POW Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie PSZ internowani na wyspie Bute Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1959 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani w Rumunii w czasie II wojny światowej Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu North Sheen w Londynie