thumb|Pawilon neurologiczny szpitala im. J. Babińskiego (luty 2007) thumb|Jan Mazurkiewicz – pierwszy dyrektor szpitala im. J. Babińskiego Ulica Aleksandrowska – ulica w południowo-zachodniej części Bałut w Łodzi, o długości około 5,2 km. Rozpoczyna się na wiadukcie nad linią kolejową nr 15 (Bednary – Łódź Kaliska) – jako przedłużenie ulicy Bolesława Limanowskiego – i biegnąc prawie równoleżnikowo z odchyleniem ku północy, kończy się na granicy miasta, przechodząc w ulicę Wojska Polskiego w Aleksandrowie Łódzkim. Do 1946 roku biegła w całości poza granicami administracyjnymi Łodzi.
Wzdłuż niej przebiega granica między obszarami SIM: Teofilowem Przemysłowym a Teofilowem oraz Kochanówką a Romanowem.
Jest częścią drogi krajowej nr 72, stanowi trasę wylotową na Konin. Na całej jej długości obowiązuje ruch dwukierunkowy. Na odcinku od wiaduktu nad linią kolejową nr 15 do posesji pod numerem 127 za skrzyżowaniem z ul. Szczecińską jest dwujezdniowa, do ul. Chochoła biegnie wzdłuż niej po stronie południowej torowisko tramwajowe i tam kończy się pętlą.
Część ul. Aleksandrowskiej położona najbliżej centrum miasta (posesje pod numerami 10–30) leży na terenie działalności duszpasterskiej rzymskokatolickiej parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego Marii Klareta, dalsza część (posesje pod numerami 50–130) – rzymskokatolickiej parafii Miłosierdzia Bożego, zaś część najdalsza ulicy (posesje pod numerami 117–203 i 162–246) – rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
Historia Historia Do roku 1918 Mierząca około 5,2 km długości ulica Aleksandrowska była pierwotnie częścią nowego traktu, który został wytyczony w latach 1858–60 w celu połączenia nowo powstałego miasta Aleksandrowa z osadą Bałuty Nowe na przedmieściach Łodzi i z samą Łodzią. Trakt ten nazwano Szosą do Aleksandrowa lub Szosą (Szossą) Aleksandrowską – brał on początek w Aleksandrowie, a kończył się przy założonym w tych samych latach Bałuckim Rynku, a więc obejmował także dzisiejsze ulice Wojska Polskiego w Aleksandrowie Łódzkim i Bolesława Limanowskiego w Łodzi, lecz w całości znajdował się poza granicami administracyjnymi Łodzi. Przez ponad ćwierć wieku był drogą gruntową, którą w lecie trudno przejechać z powodu piasków, a wiosną i na jesieni z powodu błota. Dopiero w latach 1886–87 przeprowadzono prace nad jego utwardzeniem.
17 września 1902 roku przy Szosie Aleksandrowskiej otwarto z dala od miasta, na zalesionym terenie, Szpital dla Psychicznie i Nerwowo Chorych „Kochanówka” (ob. Specjalistyczny Psychiatryczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Łodzi – Szpital im. Józefa Babińskiego). Właściciel posiadłości, na której terenie powstał szpital, nosił nazwisko Kochański – od niego wzięły swą nazwę i posiadłość, i lecznica. Placówka zawdzięcza swe powstanie inicjatywie Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności i łódzkiego lekarza – dr. med. Karola Jonschera, a po otwarciu stała się w tamtym czasie jednym z najważniejszych ośrodków psychiatrycznych w Królestwie Polskim. Budowę szpitala sfinansowano głównie ze składek społecznych, zaś magistrat przeznaczył na ten cel 5000 rubli. W czasie rewolucji lat 1905–07 szpital – dzięki postawie jego dyrektora, dr. Jana Mazurkiewicza – stał się dla wielu rewolucjonistów (m.in. Tytusa Filipowicza) schronieniem przed aresztowaniem przez Ochranę.
W latach 1900–02 została wybudowana szerokotorowa (1524 mm) linia Kolei Warszawsko-Kaliskiej. Przecięła ona Szosę Aleksandrowską, na której powstał przejazd kolejowo-drogowy. Linia na tym odcinku była wtedy jednotorowa, a otwarto ją 15 listopada 1902 roku. 18 października 1906 roku do Łodzi została przyłączona m.in. kolonia Żubardź, dzięki czemu krótki, liczący 440 m długości odcinek Szosy Aleksandrowskiej – od skrzyżowania z ul. Graniczną (ob. ul. Sprawiedliwa) do okolic skrzyżowania z nazwaną później ul. Mokrą – znalazł się w ówczesnych granicach miasta (obecnie odcinek ten to część ul. Bolesława Limanowskiego).
9 lutego 1910 roku Towarzystwo Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych oddało do użytku mierzącą 11,13 km długości trasę podmiejskiego tramwaju elektrycznego, prowadzącą z Żabieńca od linii Kolei Warszawsko-Kaliskiej do Rynku (ob. pl. Tadeusza Kościuszki) w Aleksandrowie, będącym wówczas – po utracie praw miejskich w 1869 roku – osadą w gminie Brużyca Wielka. Od 25 lutego tego samego roku tramwaje wyruszały z mijanki na ul. Zgierskiej między pl. Kościelnym a Bałuckim Rynkiem, a do Aleksandrowa prowadził jeden tor (z mijankami), krzyżujący się z linią Kolei Warszawsko-Kaliskiej. Zamiast numeru linii tramwaje miały tablicę kierunkową. Trasa była podzielona na trzy strefy taryfowe: I – do linii Kolei Warszawsko-Kaliskiej, II – do Kochanówki i III – do Aleksandrowa. Podczas budowy linii wzniesiono w 1898 roku przy Szosie Aleksandrowskiej, w rejonie dzisiejszego skrzyżowania z ul. Bielicową, dwa budynki podstacji trakcyjnej. Były one położone przy torze, w miejscu odległym o ok. 20 m od północnych szczytów obecnie stojących bloków przy ul. Aleksandrowskiej 14 (bl. 9) i 16 (bl. 8) i zostały wyburzone podczas przygotowań do budowy osiedla mieszkaniowego Teofilów na początku lat 60. Uruchomienie linii aleksandrowskiej przyczyniło się do ożywienia budownictwa, zwłaszcza w okolicach Kochanówki, co odnotowano już wiosną 1911 roku. Niedostatek cegieł przesądził jednak o wznoszeniu głównie domów drewnianych.
Na początku drugiej dekady XX w. Towarzystwo Opieki nad Dziećmi „Gniazdo Łódzkie” zakupiło plac we wsi Kały przy Szosie Aleksandrowskiej z przeznaczeniem pod budowę ochronki. Prace rozpoczęto wczesną wiosną 1913 roku, a ukończono w 1914, niedługo przed wybuchem I wojny światowej. Wskutek działań wojennych już w listopadzie budynek został spalony.
Podczas I wojny światowej, w grudniu 1914 roku, linia Kolei Warszawsko-Kaliskiej została przekuta na normalnotorową (1435 mm). Niemieckie władze okupacyjne, rozporządzeniem Cesarsko-Niemieckiego Prezydenta Policji Mateusza von Oppena z 18 sierpnia 1915 roku, przyłączyły do Łodzi m.in. Bałuty i Żabieniec – północno-zachodnią granicę miasta poprowadzono wtedy wzdłuż linii Kolei Warszawsko-Kaliskiej. Niemcy wprowadzili też niemieckojęzyczne nazewnictwo ulic – od 1915 roku części Szosy Aleksandrowskiej, która znalazła się w granicach Łodzi, nadali nazwę Alexandrower Straße (ob. ul. Bolesława Limanowskiego), a części poza miastem, za przejazdem kolejowo-drogowym – Alexandrower Land Straße. W latach wojny mieszkańcom Łodzi doskwierał m.in. brak opału. Z tego powodu w 1915 roku zostały całkowicie rozebrane na opał opuszczone przez właścicieli drewniane wille letniskowe we wsi Kały, przez którą przebiegała Alexandrower Land Straße.
Lata 1918–1945 Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przywrócono w 1918 roku drodze do Aleksandrowa nazwę Szosy Aleksandrowskiej (a odcinkowi w granicach miasta – ulicy Aleksandrowskiej, ob. ul. Bolesława Limanowskiego).
W 1924 roku rozpoczęto zbiórkę funduszy na odbudowę spalonego podczas wojny budynku ochronki we wsi Kały. Trzy lata później placówka została oddana do użytku, a w 1933 roku doprowadzono do niej energię elektryczną.
15 września 1928 roku Szosą Aleksandrowską i ulicą Aleksandrowską (ob. ul. Bolesława Limanowskiego) do ul. Piwnej prowadziła trasa 211-kilometrowego VII etapu 1. Biegu Kolarskiego dookoła Polski „Przeglądu Sportowego” i W. T. C. z Poznania do Łodzi. W roku 1928 oddano do użytku drugi tor tramwajowy prowadzący ul. Aleksandrowską (ob. ul. Bolesława Limanowskiego) od ul. Zachodniej do linii Kolei Warszawsko-Kaliskiej i dalej Szosą Aleksandrowską do Kochanówki. 14 grudnia 1928 roku zapadła decyzja o przemianowaniu ulicy Aleksandrowskiej (od Bałuckiego Rynku do granicy miasta na linii Kolei Warszawsko-Kaliskiej) na ulicę Bolesława Limanowskiego, co wprowadzono w życie prawdopodobnie na początku roku 1929. W 1929 roku Towarzystwo ŁEWKD podjęło decyzję o likwidacji podstacji trakcyjnej przy Szosie Aleksandrowskiej i doprowadzeniu napowietrznej linii zasilającej trakcję tramwajową na linii aleksandrowskiej z Helenówka, co spotkało się ze sprzeciwem łódzkiego magistratu. Sprawę badała na miejscu komisja z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Komunikacji.
Prawdopodobnie w roku 1934 odcinkowi Szosy Aleksandrowskiej od skrzyżowania z linią kolejową w kierunku zachodnim (nadal poza granicami administracyjnymi Łodzi) nadano nazwę ulicy Bronisława Pierackiego – legionisty, posła na Sejm II i III kadencji w II RP z ramienia Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, ministra spraw wewnętrznych, zmarłego 15 czerwca 1934 roku w wyniku ran odniesionych w zamachu.
Podczas II wojny światowej, w latach 1940–45, niemieccy okupanci wprowadzili niemieckojęzyczną nazwę Alexanderhofstraße, która obejmowała cały trakt do Aleksandrowa, począwszy od Bałuckiego Rynku, czyli dawne ulice Bolesława Limanowskiego (w granicach administracyjnych Łodzi) i Bronisława Pierackiego oraz Szosę Aleksandrowską (poza granicami Łodzi). W 1941 roku Niemcy zlikwidowali ochronkę we wsi Kały, a w jej budynku urządzili koszary dla członków Hitlerjugend, które istniały do końca wojny.
Lata 1945–1989 Po zakończeniu niemieckiej okupacji Łodzi nowe władze miasta przywróciły na krótko przedwojenną nazwę ulicy Bronisława Pierackiego na odcinku od skrzyżowania z linią kolejową w kierunku zachodnim (leżącym wciąż poza granicami Łodzi). Od 17 października 1945 roku – dnia faktycznego przyłączenia miasta Rudy Pabianickiej do Łodzi – w granicach tej ostatniej pojawiła się inna ulica o nazwie Aleksandrowska: widoczna na niemieckojęzycznym Verkehrsplan Łódź z 1939 roku jako krótka uliczka łącząca równie krótkie ulice Olszową i Wodną. Z dniem 14 listopada 1946 roku została ona przemianowana na ulicę Kwietniową (uchwałą nr 190 Miejskiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 27 maja 1946). 13 lutego 1946 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 20 grudnia 1945 roku o zmianie granic miasta Łodzi – po przyłączeniu terenów podmiejskich ul. Bronisława Pierackiego znalazła się w całości w granicach miasta i 14 listopada 1946 roku otrzymała tą samą uchwałą MRN w Łodzi obecną nazwę – ulicy Aleksandrowskiej. Początek ulicy wyznaczał przejazd kolejowo-drogowy, zaś jej koniec – zachodnia granica Łodzi, przecinająca wtedy ulicę w rejonie skrzyżowania z nieistniejącą jeszcze ul. Zimna Woda.
Budynek przedwojennej ochronki Towarzystwa Opieki nad Dziećmi „Gniazdo Łódzkie” przejął w 1945 roku Wydział Opieki Społecznej, który powierzył prowadzenie placówki – Państwowego Domu Dziecka „Gniazdo” – siostrom zakonnym. Po przyłączeniu w 1946 roku terenów wsi Kały do Łodzi dom otrzymał adres ul. Aleksandrowskiej 123. W maju 1951 roku Skarb Państwa przejął majątek Towarzystwa, a 5 stycznia 1952 roku, a placówka stała się Państwowym Domem Dziecka im. Janka Krasickiego.
W 1954 roku rozpoczęto układanie drugiego toru na linii kolejowej nr 15 przy dworcu Łódź Żabieniec, co spowodowało cofnięcie zezwolenia na przejazd tramwajów do Aleksandrowa Łódzkiego przez kolizyjne skrzyżowanie linii tramwajowej z kolejową. Przy dworcu wybudowano więc dwie pętle tramwajowe (zachodnią, od strony Aleksandrowa – przy ul. Aleksandrowskiej i wschodnią, od strony Łodzi – przy ul. Bolesława Limanowskiego) i 1 czerwca linię podzielono na dwa odcinki: łódzki – z pętli tramwajów podmiejskich przy ul. Północnej do pętli wschodniej – i aleksandrowski – z pętli zachodniej do Aleksandrowa. Między obiema pętlami pasażerowie przechodzili przez przejazd kolejowo-drogowy.