Stanisław Iłowski, inna forma nazwiska Ilovius herbu Prawda (zm. 1589) – polski historyk, grecysta, tłumacz, poeta, autor pierwszej w Polsce metodyki historii, kanonik łowicki w 1570 roku, kanonik płockiej kapituły katedralnejAntoni Julian Nowowiejski , Płock. Monografia historyczna, Płock 1930, s. 333. w 1569 roku, kanclerz kapituły poznańskiej w 1568 roku, kanonik gnieźnieński w 1566 rokuMaria Sipayłło, Polskie superekslibrisy XVI-XVIII wieku w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Warszawa 1988, s. 78..
Życiorys Urodzony prawdopodobnie na Mazowszu, syn Aleksandra, szlachcica herbu Prawdzic i Anny Niszczyckiej. Około roku 1545 studiował w Padwie prawo i literaturę starożytną. Na Akademię Krakowską wpisał się latem roku 1550. Większość życia spędził za granicami Polski. W roku 1555 studiował w Bazylei na wydziale artium pod kierunkiem C. Curiona. W roku 1556 pojawił się w Paryżu, gdzie zetknął się z Robertem Etienne. W Padwie natomiast (lata 1562-1564) był uczniem F. Robortella. Tytuł doktora obojga praw uzyskał w 1565 roku w Bolonii, gdzie wydał pracę De laudibus iurisprudentiae oratio. Był także autorem tłumaczenia z greki na łacinę dzieł Synezjusza (Wenecja, 1563) i Dionizjusza z Halikarnasu (lata 1554-1556).
W lipcu roku 1565 powrócił do Bazylei by pogłębić swe studia historyczne. Do kraju powrócił jesienią roku 1566, przyjął święcenia duchowne i został kanonikiem gnieźnieńskim, a w roku 1569 – płockim. W roku 1570 przeniósł się do Poznania. Przyjaźnił się z W. Goślickim. Zmarł w roku 1589, pomiędzy 2 stycznia a 15 kwietnia.
Twórczość De historica facultate libellus, wyd. przy: Demetrius Phalereus De elocutione liber, Bazylea 1557, (pierwsza polska próba metodologii historii) De laudibus iurisprudentiae oratio, Bolonia 1565, drukarnia J. Rossius
Przekłady Dionisius Halicarnasseus Responsio ad Gnei Pompei epistolam, Paryż 1554, (przekł. z greckiego na łacinę) Dionisius Halicarnasseus Nonnulla opuscula, 1556, drukarnia R. S. Lutet, (przekł. z greckiego na łacinę) Demetrius Phalereus De elocutione liber, Bazylea 1557, drukarnia J. Oporinus, (przekł. z greckiego na łacinę) Synesius Cyrenaeus De regno bene administrando, Wenecja 1563, drukarnia J. B. Somascus, (przekł. z greckiego na łacinę) Basilius Sanctus (Bazyli Wielki) De moribus orationes XXIV, Wenecja 1564, drukarnia J. Ziletus; wyd. następne: Frankfurt 1598; pt. Ethica sive sermones XXIV de civili sapientia, Frankfurt 1611; inne wydania zob. Estreicher XII, 401, (przekł. z greckiego na łacinę) Threni in obitum... Nicolai Szymanowski, Wilno 1596, drukarnia Akademii T. J., są według J. Czerniatowicz i B. Nadolskiego utworem innego S. Iłowskiego, ówczesnego ucznia Akademii Wileńskiej
Przypisy
Bibliografia Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 276-277
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bazylei Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bolonii Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Doktorzy obojga praw (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Historycy I Rzeczypospolitej Stanisław Iłowski Kategoria:Kanonicy gnieźnieńscy Kategoria:Kanonicy łowickiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Kanonicy płockiej kapituły katedralnej Kategoria:Ludzie związani z Płockiem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy pisarze nowołacińscy XVI wieku Kategoria:Metodologia nauk historycznych Kategoria:Polscy grecyści Kategoria:Polscy tłumacze na język łaciński Kategoria:Zmarli w 1589