Wełnoopos nagoogonowy, opos wełnisty (Caluromys philander) – gatunek ssaka z podrodziny wełnooposów (Caluromyinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae) występujący w lasach deszczowych Ameryki Południowej. Być może populacja z północnej Wenezueli (w tym wyspy Margarita i Trynidad) stanowi odrębny gatunek.

Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 szwedzki przyrodnik Karol Linneusz nadając mu nazwę Didelphis philander. Miejsce typowe to Surinam; Linneusz w oryginalnym opisie jako miejsce typowe podał Amerykę (), ograniczone do Surinamu przez Oldfielda Thomasa w 1911 roku. Holotyp to zachowane w płynie zwłoki i wyekstrahowana czaszka dorosłej samicy o sygnaturze BMNH 67.4.12.414, przechowywany w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.

C. philander umieszczany jest w podrodzaju Caluromys. Dane morfometryczne potwierdzają uznanie taksonów dichurus i trinitatis za odrębne podgatunki, jeśli nie gatunki. Jednak wstępne dane mitochondrialne oparte na analizie cytochromu b nie potwierdzają wyraźnego oddzielenia między philander a trinitatis z pewnymi rozbieżnościami między tymi populacjami a okazami, które można przypisać dichurus. Dane te pokazują również, że okazy z Boliwii (por. affinis) bardzo różnią się od innych populacji i mogą reprezentować odrębny gatunek, ponieważ rozbieżność jest podobna do tej między C. lanatus i C. derbianus. Zachodzi potrzeba przeprowadzenia dalsze badania z wykorzystaniem technik morfometrycznych i molekularnych w całym zasięgu występowania. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunki. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:

Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typoweHolotypC. p. affinisDidelphys affinisJ.A. Wagner, 1842Rio Juraré, Moto Grosso, Brazylia.Skóra samicy (Muzeum w Wiedniu, zebrana 14 marca 1829 roku).C. p. dichurusDidelphys dichuraJ.A. Wagner, 1842„Ypanema”, São Paulo, Brazylia.Skóra samca (Muzeum w Wiedniu, zebrana 14 sierpnia 1819 roku).C. p. trinitatisDidelphys (Philander) trinitatisO. Thomas, 1894„Ogród botaniczny, Trynidad”, Trynidad i Tobago.Dorosła samica zakonserwowana w alkoholu (Muzeum Historii Naturalnej w Londynie).

Etymologia Caluromys: kalos „piękny”; ουρα oura „ogon”; μυς mus, μυός muos „mysz”. philander: gr. φιλανδρος philandros „miłujący ludzi”, od φιλεω phileō „kochać”; ανηρ anēr, ανδρος andros „człowiek, mężczyzna”. affinis: lub affinis „powiązany, spokrewniony”, od ad „w kierunku”; finis „koniec, granica”. dichura: gr. διχρως dikhrōs „dwukolorowy”, od δι- di- „podwójnie”, od δις dis „dwukrotny”, od δυο duo „dwa”; χρως khrōs, χρωτος khrōtos „karnacja, kolor”; ουρα oura „ogon”. trinitatis: łac. Trinitas „święta trójca”, od trini „trzy razem”, od tres „trzy” (w aluzji do miejsca występowania (Trynidad)).

Zasięg występowania Wełnoopos nagoogonowy występuje w zależności od podgatunku: C. philander philander – Gujana, południowa Wenezuela (na południe od Orinoko) i północna Brazylia (na wschód od Rio Negro). C. philander affinis – środkowa i zachodnia Brazylia (Mato Grosso) i przyległa Boliwia. C. philander dichurus – wschodnia i południowo-wschodnia Brazylia. C. philander trinitatis – Wenezuela (na północ od Orinoko), Margarita i Trynidad.

Wygląd Długość ciała wynosi 16–27,9 cm, ogona 25–40,5 cm; masa ciała 140–390 g. Ten średniej wielkości opos posiada grube i miękkie futro, na grzbiecie rudobrązowe, po bokach szare, na brzuchu żółtopomarańczowe lub szare. Na szarej głowie występują trzy ciemnobrązowe pasy. Chwytny ogon jest pokryty sierścią do ok. 1/3 długości.

Tryb życia Żyją na drzewach, niemal nigdy nie schodzą na ziemię. Prowadzą nocny tryb życia. Żywią się owocami, kwiatami, nektarem, owadami. Nie są terytorialne, choć zazwyczaj żyją na określonym obszarze wielkości 1,3–8,9 hektara (wielkość zależy od płci i wieku zwierzęcia – największe terytoria mają dorosłe samice).

Rozmnażanie Cykl rozrodczy wełnooposa nie jest zbyt dobrze poznany. Ciąża trwa 24 dni, jeden miot liczy 1–7 młodych. Samica karmi małe mlekiem nieco ponad trzy miesiące, a po ok. pięciu miesiącach zwierzęta są w pełni samodzielne. Oposy zaczynają się rozmnażać w wieku 9 miesięcy. Średni czas życia na wolności to 3,4 lata, w niewoli dożywają 5 lat.

Zagrożenia i ochrona Na wełnooposy poluje kilka drapieżników – węże, koty, takie jak ocelot nadrzewny, a także drapieżne ptaki, np. harpia gujańska i sowy. Ze strony człowieka głównym zagrożeniem jest niszczenie lasów deszczowym. Niektóre osobniki zamieszkują bananowe plantacje i zjadają owoce, przez co są traktowane jako szkodniki. Ogólna kondycja gatunku jest dobra. Zwierzęta są niewielkie, łatwo przystosowują się do nowych warunków życia i nie są bezpośrednio zagrożone wyginięciem. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski).

Uwagi

Przypisy <references>

<ref name="msw"></</ref>

</references>

Bibliografia

Kategoria:Dydelfowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza