Kamienica Macieja Łyszkiewicza – zabytkowa kamienica znajdująca się przy ulicy Freta 16 w Warszawie, na Nowym Mieście; miejsce narodzin noblistki Marii Skłodowskiej Curie.

Historia thumb|left|Zawalenie się części kamienicy w 1935 roku Zbudowana w drugiej połowie osiemnastego wieku (lata 1782–1787) na Nowym Mieście, powstała poprzez połączenie dwóch innych kamienic. Uczynił to architekt Szymon Bogumił Zug na zlecenie polskiego zamożnego bankiera Macieja Łyszkiewicza. Potem kamienica miała wielu właścicieli. Jednym z nich (w latach 1858–1874) był posiadacz warszawskiej fabryki sztućców i maszyn Gerlach i Pulst – Wilhelm Gerlach oraz Dorota Schuster. Budynek zbudowano w stylu klasycystycznym. W 1933 roku w mury kamienicy wbudowano tablicę upamiętniającą odkrycie polonu i radu przez Marię Skłodowską Curie.

W 1935 roku zawaliła się część kamienicy od strony dziedzińca. Aresztowano Józefa i Stanisława Fiszchautów i administratora Mieczysława Podbora, ponieważ w czasie tej katastrofy budowlanej zginęli ludzie.

W czasie powstania warszawskiego budynek był siedzibą sztabu Obwodu Warszawskiego Armii Ludowej. 26 sierpnia 1944 w wyniku bombardowania kamienica zawaliła się. Pod gruzami zginęli m.in. dowódca Obwodu Bolesław Kowalski ps. „Ryszard”, Stanisław Nowicki ps. „Feliks”, Edward Lanota ps. „Edward” i Anastazy Matywiecki ps. „Nastek”. Upamiętnia ich tablica odsłonięta w 1954 roku.

Po II wojnie światowej pozostałości kamienicy zostały rozebrane. W maju 1951 roku Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego „Warszawa-3” podjęło decyzję o jej odbudowie. Budynek został odbudowany według projektu Stanisławy i Jerzego Dotkiewiczów. Pierwsze piętro pozostało bez zmian, lecz wyższe piętra zostały nieco uproszczone. Mieścił się tam Instytut Marksizmu i Leninizmu, a także Związek Nauczycielstwa Polskiego. W 1965 roku kamienica została wpisana do rejestru zabytków.

Na pierwszym piętrze budynku działa Muzeum Marii Skłodowskiej Curie. Drugie piętro zajmuje archiwum muzealne, sala filmowa oraz mieści się tam siedziba Polskiego Towarzystwa Chemicznego.

Przypisy

Bibliografia

Jerzy Majewski, Wydawnictwo Veda, maj 2003 „Warszawa Nieodbudowana – lata trzydzieste” (s. 82–87)

Kategoria:Architektura klasycystyczna w Warszawie Warszawa Kategoria:Nowe Miasto w Warszawie Łyszkiewicza Macieja Kategoria:Maria Skłodowska-Curie