mały|Jesienią Aleja Ossolińskich – dwujezdniowa ulica z chodnikiem i szpalerem drzew pośrodku, położona na terenie Śródmieścia w Bydgoszczy.

Przebieg Aleja znajduje się we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy i łączy Plac Weyssenhoffa z rondem Ossolińskich.

Historia Ulicę wytyczono w 1903 r. w trakcie zagospodarowania urbanistycznego terenu położonego na wschód od ul. Gdańskiej tzw. Hempelscher FeldeJastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. , 978-83-89886-38-5. W latach 90. XIX wieku miasto Bydgoszcz zakupiło teren położony między dzisiejszymi ulicami: Gdańską, Krasińskiego, Chodkiewicza i Ogińskiego oraz opracowało dla niego plany urbanistyczne według koncepcji miasta-ogrodu.

Osią całego założenia była dwujezdniowa aleja obsadzona drzewami, w części południowej nazwana Hohenzzolernstrasse, a w północnej Bülowstrasse (od 1920 r. al. Adama Mickiewicza). Styk obu części następował na Placu Weyssenhoffa.

Wytyczenie ulicy miało bezpośredni związek z zamierzeniem budowy kompleksu pierwszej bydgoskiej uczelni wyższej i zakładu naukowego, tj. Instytutu Rolniczego im. cesarza Wilhelma (niem. Kaiser-Wilhelm-Insitut für Landwirtschaft). 15 listopada 1902 r. odbyła się konferencja z udziałem komisarzy Niemieckiego Ministerstwa Robót Publicznych oraz Finansów i Rolnictwa dotycząca spraw organizacyjnych związanych z założeniem instytutu. Władze Bydgoszczy zobowiązały się wówczas oddać pod budowę placówki teren na północno-wschodnim obrzeżu miasta i wytyczyć tamże reprezentacyjną aleję, która stanowiłaby oś całego założenia urbanistycznegoGrzybowska Maria, Wernerowska Zofia: Przyczynki do historii architektury zespołu naukowych Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999.

Budowę alei ukończono w 1903 r. Była to najszersza wówczas ulica w mieście. Posiadała szerokość 40 m, dwie jezdnie, a pośrodku dziewięciometrowy chodnik dla pieszych z dwoma pasmami trawnika. Posadzono na nim dęby czerwone o stożkowych koronach, połączone między sobą festonami z winobluszczu pięciolistkowegoKuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995.

Po wschodniej stronie ulicy w latach 1903–1906, powstały budynki Instytutów Rolniczych. Natomiast na terenie przylegającym od zachodu do alei rozplanowano w 1912 r. według założeń znanego architekta i urbanisty niemieckiego Josepha H. Stübbena willowe osiedle mieszkaniowe Sielanka, zabudowane zasadniczo jednak dopiero w dwudziestoleciu międzywojennymOkoń Emanuel, Tandecki Janusz. Bydgoszcz – historia i rozwój przestrzenny. [w.] Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997.

W 1924 r. na terenie przylegającym od wschodu do alei rozpoczęto wznoszenie największej bydgoskiej świątyni, która miała być wotum miejscowego społeczeństwa za odzyskanie przez Polskę niepodległości. Kościół św. Wincentego à Paulo w formie rzymskiego panteonu wykonano w stanie surowym do 1938 r., wnętrza wyposażono do 1976 r., zaś cały kompleks ukończono w 2003 r.Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996

W latach 50. XX w. podczas urbanizacji nowych osiedli w Bydgoszczy powstały dwie aleje na podobieństwo al. Ossolińskichdwie jezdnie, chodnik i szpaler drzew pośrodku: ul. 11 Listopada na os. Leśnym dawna ul.22 lipca oraz ul. Noakowskiego na Kapuściskach.

W I połowie 2021 kosztem 489 tys. złAleje Ossolińskich w Bydgoszczy pięknieją. A przed nami jeszcze rewolucja na jezdniach przeprowadzono rewitalizację alei, w ramach której nastąpiła wymiana szutrowej nawierzchni alejki spacerowej na mineralną, wymiana małej architektury (postawionych zostało 16 nowych ławek, siedem koszy na śmieci, sześć donic na kwiaty i trzy kosze na śmieci na psie odchody wraz z workami) oraz przebudowa na wyniesione skrzyżowania z ul. Kopernika i SzymanowskiegoAleje Ossolińskich zyskają nowe oblicze. Już za kilka miesięcyMałe skrzyżowanie to w Bydgoszczy wielki problem. Wściekłość na al. Ossolińskich, połączona z powstaniem śluz rowerowych. We wrześniu 2021 zrealizowano także przeniesienie miejsc parkingowych z chodnika na jezdnię, likwidację jednego pasa ruchu i wytyczenie pasa dla rowerówAleje Ossolińskich jeszcze piękniejszeRowerowa rewolucja na al. Ossolińskich stała się faktem.

Nazwy 1906–1920 – Hohenzzollernstrasse 1920–1939 – Aleja Ossolińskich 1939–1945 – Johann Herder Allee od 1945 – Aleja Ossolińskich Patronem ulicy jest ród Ossolińskich, związanych z Bydgoszczą w XVII wieku m.in. poprzez starostwo kanclerza wielkiego koronnego Jerzego Ossolińskiego (1633–1645, 1648–1650) i jego syna Franciszka (1645–1648).

Zieleń W ciągu alei rosną dwa szpalery dębów czerwonych, posadzonych na początku XX wieku. Okazały drzewostan sąsiaduje również z aleją od wschodu w rejonie Instytutów Rolniczych. Znajdują się tam cztery drzewa wpisane do rejestru pomników przyrody: trzy magnolie pośrednie (Al. Ossolińskich 12) kasztanowiec biały (Al. Ossolińskich 3)

Od 2002 na al. Ossolińskich powstaje Poczet Dębów Honorowych. Do 2021 nadano imiona 29 dębom, m.in. papieża Jana Pawła II, księdza Jerzego Popiełuszki, Tadeusza Mazowieckiego, Józefa Piłsudskiego i Zbigniewa BrzezińskiegoBydgoskie miasto-ogród odżywa. Najpiękniejsza aleja będzie jak nowa. W początku 2021 na ulicy rosło 81 dębów czerwonych, planowane jest dosadzenie 46 kolejnych. W ramach realizacji tego projektu 21 października 2021 oznaczono "Dąb dla Wolności Białorusi""Dąb dla Wolności Białorusi". Wyjątkowe wydarzenie w bydgoskiej alei Ossolińskich, a 17 marca 2022 drzewa Lecha Wałęsy i Bydgoskiego MarcaLech Wałęsa w Bydgoszczy. Poczet Dębów Honorowych wzbogacił się o dwa okazy.

Jedyną w swoim rodzaju jest również pomnikowa aleja jarzębów szwedzkich (46 szt.) posadzona wzdłuż ul. Szymanowskiego – ulicy prostopadłej do alei Ossolińskich i wytyczonej w tym samym czasie.

Komunikacja Przez aleje Ossolińskich przejeżdżają autobusy linii nr 52, 59, 64 i 67https://web.archive.org/web/20100331174021/http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/ufiles/linie_dzienne.pdf dostęp 19-03-2010.

Obiekty godne uwagiDerkowska-Kostkowska Bogna: O założeniu Sielanki – bydgoskiego miasta-ogrodu. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999 Nr Obiekt Adres Lata budowy Budowniczy Styl architektoniczny Wpisany do rejestru zabytków Uwagi Zdjęcie 1. Instytuty Rolnicze al. Ossolińskich 4-12 1903–1906 Delius eklektyzm zespół 8 budynków, pierwsza placówka naukowa w mieściecenter|60px 2. Bazylika św. Wincentego à Paulo al. Ossolińskich 2 1924–1938 Adam Ballenstaedt neoklasycym bazylika mniejsza, forma wzorowana na panteonie rzymskimcenter|60px 3. Willa al. Ossolińskich 5 1935 Jan Kossowski funkcjonalizm center|60px 4. Willa al. Ossolińskich 7 1927–1929 Bronisław Jankowski styl narodowy w wilii w latach 1930–1939 mieścił się Sztab Komendy Okręgu Straży Granicznej, podczas okupacji Selbstschutz Westpreussen, po wojnie NKWD, a w latach 1947–2004 Delegatura NIK; na fasadzie znajduje się tablica ku czci pomordowanych przez NKWD żołnierzy Straży Granicznej (1994 r., art. rzeźb. Aleksander Dętkoś)Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Pomorskiej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2004. center|60px 5. Willa al. Ossolińskich 9 1927–1931 Edward Stecewicz funkcjonalizm center|60px 6. Willa al. Ossolińskich 11 1932–1933 Henryk Misterek funkcjonalizm center|60px 7. Willa al. Ossolińskich 17 1932–1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm center|60px 8. Willa al. Ossolińskich 19 1932–1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm center|60px 9. Willa al. Ossolińskich 21 1932–1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm center|60px 10. Willa al. Ossolińskich 25 1927–1929 Bronisław Jankowski styl narodowy siedziba oddziału Fortis Bankucenter|60px 11. Pomnikowa aleja jarzębów ul. Szymanowskiego aleja 46 jarzębów szwedzkich wpisana w całości do rejestru pomników przyrodycenter|60px

Komunikacja Przez aleje Ossolińskich przejeżdżają autobusy linii numer 52, 59, 64 i 67.

Zobacz też Śródmieście (Bydgoszcz) Ulica Mickiewicza w Bydgoszczy Plac Weyssenhoffa

Przypisy

Bibliografia Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997 Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. , 978-83-89886-38-5 Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996

Linki zewnętrzne Zdjęcie z l. 30 zabudowującej się ulicy

Ossolińskich