mały|W XVIII w. magazyn soli, w czasach napoleońskich – szpital dla żołnierzy. Został wyburzony w 2013 roku. mały|Kapliczka przy kościele Dobrzyków – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Gąbin. Leży na lewym brzegu Wisły, na południe od Płocka.
Położenie geograficzne Według regionalizacji fizycznogeograficznej Dobrzyków położony jest w mikroregionie Równina Brwilna-RadziwiaKondracki J., Richlin A., 1994: Regiony fizycznogeograficzne (przykłady mikroregionów). 1. Pojezierza Południowobałtyckie i Niziny Środkowopolskie (Okolice Płocka); w: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, IGiPZ PAN, Główny Geodeta Kraju i PPWK im. E.Romera, S.A., Warszawa., będącej częścią Kotliny Płockiej – mezoregionu Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej. Obszar miejscowości znalazł się w zasięgu najmłodszego zlodowacenia, co wpłynęło na większe urozmaicenie rzeźby terenu.
W Dobrzykowie krzyżują się dwie drogi wojewódzkie: nr 574 oraz nr 575.
W podziale geobotanicznym PolskiMatuszkiewicz J.M., 1993: Krajobrazy roślinne i regiony geobotaniczne Polski. Prace Geogr. nr 158, s. 5-107.Matuszkiewicz J.M., 1995: Regiony geobotaniczne, w: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, IGiPZ PAN i PPWK S.A., Warszawa. obszar wsi należy do Działu Mazowiecko-Poleskiego, do Krainy Północnomazowiecko-Kurpiowskiej.
Przez miejscowość przepływa Wielka Struga – ciek wodny, który bierze swój początek w Antoninowie i po przepłynięciu przez dwa jeziora wpada w Dobrzykowie do Kanału Dobrzykowskiego. Kanał, jeszcze w granicach wsi, uchodzi do Wisły.
Historia miejscowości Okres przed II wojną światową Wieś wzmiankowana już w 1341 r. (Dobrzyków został włączony do nowo utworzonej parafii w Troszynie). W XIV w. została ufundowana parafia pw. św. Stanisława, Doroty i Barbary w Dobrzykowie, dzięki księciu Ziemowitowi. Pierwsze informacje o kościele pochodzą z 1453 r., 36 lat później w 1489 r. wzniesiono świątynię z drewna modrzewiowego. W latach 1506–1635 parafia Dobrzyków należała do Radziwia (przyłączył biskup Erazm Ciołek). Kolejną świątynię na miejscu starej, którą zapewne strawił pożar, zbudowano w roku 1635. Z tego też okresu pochodzi najstarsza część obecnego kościoła – murowana zakrystia i skarbiec.
Wieś szlachecka Dobrzykowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie płockim województwa płockiegoMazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4..
Obecny kościół wystawił w 1775 r. ówczesny dziedzic Dobrzykowa wojewoda witebski Józef Sołłohub. Szczególnej czci doznaje pochodzący z pierwszej połowy XVII wieku obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w polu głównym ołtarza, namalowany na desce, z koronami. Obraz ten, zgodnie z wielowiekową tradycją, stanowił cel wędrówek pątników z okolicznych parafii na nabożeństwo w Zielone Świątki.
Korzystnym okresem dla rozwoju Dobrzykowa były lata I Rzeczypospolitej, kiedy należała ona do Mikołaja z Krosni, herbu Dołęga, pisarza Ciechanowskiego, marszałka książęcego i starosty płockiego, a później do jego potomków, którzy przyjęli nazwisko „Dobrzykowski”. W Dobrzykowie powstała przystań, gdzie przybijały barki i szkuty by przewieźć towary do Gdańska, a także spichlerze zbożowe i komora solna. Tu odbywało się przechowywanie i załadunek towarów, miały miejsce transakcje szlachty. W 1646 roku kupiec gąbiński – Szymon Stankiewicz kupił od szlachty i spławił do Gdańska ok. 18 ton zboża, 3,7 ton tatarki, 2,6 ton grochu, płacąc za wszystko 4256 złotych. Zakupiony towar dostarczali na szkuty wiślane chłopi pańszczyźniani szlachty zawierającej transakcje. Wracający z Gdańska w górę rzeki kupcy przywozili m.in. beczki z solą i śledziami. W Dobrzykowie, podobnie jak w innych nadwiślańskich wsiach mieszkali ludzie zatrudnieni na wodzie i z nią związani. W związku ze wzrostem eksportu zboża, powstaniem przystani, komory solnej, wzrostem wydajności pracy w gospodarstwach chłopskich Dobrzyków znacznie się rozwinął, a społeczeństwo stało się zamożniejsze.
W 1708 r., w czasie III wojny północnej, gdy dziedzicem był Wojciech Goiszewski, wojska szwedzkie spaliły dwór i zrabowały wioskę, która wówczas liczyła 83 poddanych.
W 1730 r. na terenie obecnej miejscowości Góry Małe, a wcześniej w Górach Dobrzykowskich została zbudowana przez pustelnika kapliczka. Budowla sakralna wykonana z drewna modrzewiowego na dębowych przyciesiach posiadała wymiary 10 × 7 × 5 m. Dach zaś był pokryty gontem z wieżyczką oraz sygnaturą pośrodku. Wewnątrz kapliczki znajdowało się źródełko, z którego woda, według opinii wiernych, posiadała cudowną moc. W niewielkim zabytkowym ołtarzyku mieścił się obraz Najświętszej Marii Panny, malowany na płótnie, pochodzący prawdopodobnie z dawnego kościoła w Ciechomicach. Przed II wojną światową pielęgnowany był zwyczaj, iż do kapliczki udawali się parafianie i pątnicy z Czermna, Gąbina, Radziwia, Płocka, Imielnicy na zakończenie trzydniowych uroczystości odpustowych.
Na przełomie XVIII i XIX wieku pobudowano w Dobrzykowie zajazd. Był to budynek piętrowy, z mieszkalnym poddaszem, z tzw. dachem naczółkowym pokrytym dachówką. Miał on szeroką drewnianą bramę, która prowadziła na podwórze. W zajazdach tego typu zatrzymywali się kupcy, poszukujący zarobku rzemieślnicy, a także liczni rybacy i wodniacy. W pobliżu zajazdu powstał także budynek administracyjny dawnej komory solnej i magazynu zbożowego. Była to budowla dwukondygnacyjna, dziewięcioosiowa, z dwutraktowym układem wnętrza, sienią oraz piwnicami o sklepieniach kolebkowych. Społeczeństwo lokalne nazywało go „Magazynem”, podczas gdy dawny zajazd – „Murowanką”. W okresie powstań narodowych kasa magazynu solnego wielokrotnie wspierała działania powstańcze.
W 1793 po II rozbiorze Dobrzyków znalazł się w zaborze pruskim, w obrębie tzw. Prus Południowych, w granicach departamentu piotrkowskiego, powiatu gostynińskiego i gostynińskiej inspekcji podatkowej. A po III rozbiorze – w granicach departamentu warszawskiego, rejencji płockiej, powiecie gostynińskim i łęczyckiej inspekcji podatkowej.
Wysłana 9 września 1794 r. dywizja gen. Jana Henryka Dąbrowskiego miała wesprzeć i rozszerzyć powstanie wielkopolskie. Porucznik Bielanowski z pułku Mazurów przeprowadził rekonesans dla dywizji gen. Dąbrowskiego. W 40 koni przez Buraków i Puszczę Kampinoską dotarł do Radziwia, Bielanowski zabrał z Kasy Królewskiej Powiatu Gostynińskiego, urzędu pocztowego w Gąbinie i ze składu soli w Dobrzykowie 60 tys. złotych. Następnie tą samą drogą wrócił do Warszawy. Ten czyn wprawił w przerażenie urzędników pruskich. Główne siły Dąbrowskiego (3 tys. żołnierzy) przeszły przez Gąbin 17-18 września, rozprawiając się po drodze z mniejszymi oddziałami pruskimi. Dowódca prawego skrzydła, Bielamowski, idąc z dwustukonnym oddziałem wzdłuż Wisły, zabrał z magazynu we wsi Tokary 17 tys. beczek soli i 9 tys. złotych.
W 1807 w Dobrzykowie i Tokarach, powstały lazarety. Przywożono tu rannych lub chorych żołnierzy dywizji gen. Józefa Zajączka, wspomagającej Francuzów w kampanii 1807 roku. Główny lazaret mieszczący się w Dobrzykowie mógł pomieścić 1600 osób, a liczba żołnierzy w nim wyleczonych była bardzo wysoka. Sprzęt będący wyposażeniem lazaretu został dostarczony przez ludność całego powiatu gostynińskiego. W wiosce powstał również magazyn na 5 tys. racji żywności i 1 tys. racji furażu (pasza dla koni wojskowych). Dobrzyków został zaliczony do tzw. drugiego rzędu etapów, pierwszy rząd etapów znajdował się w Gąbinie, gdzie zmagazynowano 10 tys. racji żywności i 2 tys. racji furażu, trzeci rząd to Tokary (5 tys. racji żywności i 500 racji furażu).
W 1811 r. w wiosce zamieszkiwało dwóch rzemieślników: garncarz i bednarz, podczas gdy w pobliskim Grabiu: obraźnik, kowal i rymarz. W 1815 r. Dobrzyków wszedł w skład powstałego na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego Królestwa Polskiego, obwód Gostynin, woj. mazowieckie.
W roku 1827 Dobrzyków liczył 48 osadników. W tym czasie parafia dobrzykowska dekanatu gostynińskiego liczyła 3474 osób. Dobra wsi składały się z folwarku, wsi Nowa Korzeniówka, Stara Korzeniówka i Kłopówka (wieś powstała z gruntów poduchownych). Rozległość powierzchni dworskiej wynosiła 2740 mórg. Największą ich część stanowiły tereny po wyciętym lesie – 1310 mórg, następnie grunty orne i ogrody – 381 mórg, a także lasy 360 mórg. Łąki zajmowały 231 mórg, nieużytki i place – 230 mórg, pastwiska 192 morgi. Znikomą część powierzchni pokrywały zarośla – 30 mórg i osady karczemne – 6 mórg. W dobrach tych mieściło się 17 budynków murowanych, 26 drewnianych, gorzelnia, browar, młyn wodny, cegielnia i pokłady torfu. W granicach wsi mieściła się również przystań statku parowego, którą upamiętnia znajdująca się na obecnej granicy Dobrzykowa i Jordanowa figurka św. Jana Nepomucena.
W latach trzydziestych rząd Królestwa Polskiego sprowadził w ten rejon kolonistów holenderskich, w celu zagospodarowania terenów nadwiślańskichKatalog zabytków osadnictwa holenderskiego w Polsce.. W okresie między powstaniem listopadowym a powstaniem styczniowym na obszarze Zachodniego Mazowsza szybko zaczął się rozwijać przemysł cukrowniczy i garbarniczy, powstawało również wiele gorzelni, jedna z większych znajdowała się w Dobrzykowie. W 1862 r. dobrzykowska gorzelnia wyprodukowała 36 863 l okowity.
W czasie powstania listopadowego parafia Dobrzyków złożyła daninę w postaci złotych i srebrnych przedmiotów, stanowiących własność kościoła. W rejonie Dobrzykowa we wrześniu 1831 r. oddziały powstańcze pod dowództwem gen. Józefa Bema, uchodząc przed armią carską zbudowały drewniany most na Wiśle, wykorzystując jako budulec rozebrane w tym celu z pobliskich wiosek budynki inwentarskie i parkany. Budową kierował i dostarczył budulca flotylli rzecznej płocczanin podpułkownik August Szulc, wysłany następnie do Egiptu w celu formowania legionu polskiego. Gdy akcja nie powiodła się, Szulc wstąpił do armii egipskiej i budował dla niej fortyfikacje.
Na miejscowym cmentarzu w zbiorowej mogile zostało pochowanych około 20 powstańców walczących w powstaniu styczniowym w 1863 r. Podczas zrywu narodowego na terenie parafii Dobrzyków, w pobliskiej Grabinie powstańcy rozbili obóz. W wyniku zdrady obóz został odnaleziony i rozbity przez władze carskie.
Pod koniec stycznia 1905 roku na wieść o wydarzeniach rewolucyjnych w Petersburgu i w Warszawie na obszarze zachodniego Mazowsza nasiliły się nastroje buntu. Późną wiosną i latem 1905 r. ruch rewolucyjny objął Dobrzyków i pobliskie wsie. 9 października 1905 r. grupa chłopów z Dobrzykowa pod przewodnictwem braci Makarego i Piotra Dembowskich zabroniła urzędnikom gminy Dobrzyków pisania akt po rosyjsku. Chłopi odmówili też strażnikom ziemskim podwód (dostarczanie wozów i koni w czasie podróży), wołając: teraz u nas wolność i nie będziemy dawać żandarmom podwód ani innych powinności!. Chłopi z pobliskich wiosek niszczyli carskie portrety w urzędach oraz zamazywali wszelkie rosyjskie napisy.
W okresie I wojny światowej dnia 23 kwietnia 1918 r. żołnierze niemieccy mimo protestu ks. proboszcza Sylwestra Gałeckiego, jak również członków dozoru koscielnego – Jana Łyzińskiego i Jana Jankowskiego – zarekwirowali trzy dzwony kościelne należące do parafii Dobrzyków. Na żądanie księdza pozostawili dowód rekwizycji w języku niemieckim.
W 1920 r. wielu dobrzykowian, a także mieszkańców okolicznych wsi zaciągnęło się na ochotnika do armii polskiej, broniąc dopiero co wywalczonej niepodległości. Ku czci poległych w wojnie 1920 roku ufundowano w centrum Dobrzykowa pomnik z popiersiem Marszałka Piłsudskiego. W okresie międzywojennym pod pomnikiem odbywały się ważne uroczystości lokalne z okazji Narodowego Święta Niepodległości i 3 Maja. Tu zbierały się poczty sztandarowe, odbywały się uroczyste akademie z udziałem uczniów szkoły dobrzykowskiej i szkół okolicznych. Dzieci ze szkoły w Korzeniówce udawały się pod pomnik z biało-czerwonymi chorągiewkami. W czasie II wojny światowej pomnik został zniszczony przez Niemców.