Sicco, SikkoZdaniem Antoniego Mierzyńskiego taka forma pojawia się w Żywocie drugim św. Wojciecha, . Pisowni tej używali także i ., SiggoFormę tę wprowadził Krzysztof Hartknoch jako bliższą oryginalnemu terminowi, . Jako alternatywną pisownię wymienił ją . (II połowa X wieku) – Prus, kapłan pogański (religii etnicznej Prusów) i zarazem przywódca zabójców świętego Wojciecha, wspomniany w dwóch najstarszych utworach hagiograficznych poświęconych temu męczennikowi. Miano, pod jakim występuje, traktowane jest na ogół jako imię konwencjonalne.

Sicco w źródłach Żywot pierwszy św. Wojciecha, autorstwa najpewniej Jana Kanapariusza, podaje, że Sicco zadał misjonarzowi cios włócznią w serce. Uczynił to jako pierwszy z napastników z powodu pełnienia kapłańskiej funkcji; . Patrz też: .. W redakcji awentyńskiej tekstuTo jest powstałej w rzymskim klasztorze św. Bonifacego i św. Aleksego na Awentynie, . przywódca-kapłan nazywany jest Sicco, natomiast w montekasyńskiej zabójca nie jest wymieniony z imienia, lecz określony mianem „starca”..

Z kolei Żywot drugi św. Wojciecha Brunona z Kwerfurtu nie wspomina, aby „wódz i herszt bandy” Prusów był kapłanem, jakkolwiek i w tym przekazie to on wymierza pierwsze uderzenie. Ponadto w żywocie przekazano informację, że stracił on brata w walce z Polanami; . Patrz też: .. Tylko w redakcji krótszej tego utworu pojawia się pod imieniem Sicco..

Oprócz wymienionych wyżej tekstów Sicco jako przywódca Prusów występuje także w czeskim, wierszowanym żywocie świętego Wojciecha Quatuor immensi, pochodzącym najpewniej z przełomu XIII i XIV stulecia, wyraźnie opierającym się na przekazie przypisywanym Kanapariuszowi..

Interpretacje Przyjmuje się, że najprawdopodobniej, mimo powyższych różnic, we wzmiankowanych tekstach hagiograficznych mowa jest o tej samej osobie; .. Brak informacji, iż przywódca Prusów był kapłanem, występujący sporadycznie, wynika z opieraniu się na przekazie autorstwa Brunona i lekceważeniu Żywota pierwszego. Być może Kwerfurczyk celowo pominął ten wątek, aby wyeliminować pobudki rytualne czy sakralne napastników, zamiast tego wprowadzając motyw zemsty.. Niewykluczone jednak, że przekaz o pomszczeniu śmierci brata przez Sicca nie jest wymysłem autora Żywota drugiego, lecz pochodzi od samych Prusów, którzy w trakcie rozmów o wykup szczątków biskupa, mogli w ten sposób usprawiedliwiać się przed wysłannikami władcy polskiego Bolesława Chrobrego.. Zachowanie napastników, zapewne wojowników ze straży grodowej, przy zabójstwie misjonarza – jak choćby pierwszy cios zadany przez kapłana bronią wyróżniającą się wielkością („ogromny oszczep”), która mogła mieć w związku z tym specjalny charakter – interpretuje się jako chęć zachowania pewnych elementów rytualnych zwykle towarzyszących wykonaniu wyroku śmierci wydanego przez wiec (w przypadku Wojciecha za złamanie nakazu opuszczenia ziem pruskich); ; ..

mały|Fragment Drzwi Gnieźnieńskich, trzy kwatery ze scenami z życia świętego Wojciecha (od góry): nauczanie Prusów, ostatnia msza, męczeństwo

Etymologia imienia Miano Sicco kopiści żywotów najczęściej uznawali za imię własne, niekiedy za nazwę pospolitą, a w jednym przypadku za skrót od łacińskiego słowa siccarius – „skrytobójca”.. Uznanie tego słowa za imię Prusa występuje jeszcze w literaturze; ; ; ., choć jest ono traktowane także jako imię konwencjonalne. Najprawdopodobniej było to określenie kapłana, zniekształcenie rzeczywistego terminu zigo („chodzący”, „kroczący”), wśród Prusów oznaczającego kapłanów wędrujących między osadami, w których wypełniali oni swoje obowiązki (udzielanie rad, leczenie, modlitwy do bogów), a podczas wypraw wojennych byli wróżbitami, na początku walki mieli zaś obowiązek zadania pierwszej rany; ; ; .. Dlatego też znaczna część prac poświęconych świętemu Wojciechowi, szczególnie popularnonaukowych biografii, podając, że pierwszy cios zadał kapłan, nie wymienia już miana Sicco; ; ..

Sicco i Drzwi Gnieźnieńskie Dopatrywano się jego obecności także na przedstawieniach zdobiących Drzwi Gnieźnieńskie. Joachim Lelewel identyfikował Sicca z Prusem, który włócznią przebija misjonarza w scenie męczeństwa (kwatera 14), przy czym nie utożsamiał go z kapłanem, tego ostatniego widząc raczej w osobie zamierzającej się do ścięcia toporem głowy późniejszego świętego. Koncepcję tę powtórzyli i .. Natomiast Jadwiga Karwasińska przypuszczała, iż kapłan-przywódca napastników został umieszczony w scenie dwunastej jako postać, która trzyma zakrzywioną laskę i wysuwa się na czoło grupy Prusów, słuchających nauczania biskupa..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Prusowie Kategoria:Postacie średniowiecza