Stanisław Mikołaj Wrzaliński (ur. 21 sierpnia 1882 w Płocku, zm. 4 stycznia 1950 w Wentorf) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej oraz wojnie polsko-bolszewickiej, kawaler Orderu Virtuti Militari, prezydent Gniezna w latach 1934–1936.
Życiorys Stanisław Wrzaliński w czasie I wojny światowej służył w Armii Rosyjskiej. Za służbę w Armii Rosyjskiej uzyskał szereg wysokich odznaczeń rosyjskichPiotr Hojka, Pułkownik Stanisław Wrzaliński 1882–1950 [w:] „Powstańcy Wielkopolscy”, Poznań 2013.. W 1917 r. przeszedł do tworzących się oddziałów polskich w Rosji – I Korpusu Polskiego. W listopadzie 1918 r. uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie i tworzeniu oddziałów wojska polskiego w stolicy a następnie w podobnych działaniach w Wielkopolsce i na Pomorzu.
23 marca 1919 przejął od płk. Wacława Przeździeckiego dowództwo 5 pułku Strzelców Wielkopolskich, który 17 stycznia 1920 przemianowany został na 59 pułk piechoty wielkopolskiej. 25 maja 1919 wyznaczony został na stanowisko szefa sztabu Dowództwa Frontu Północnego. W następnym miesiącu powrócił do swojego pułku, którym pod jego nieobecność dowodził rtm. Ignacy Mielżyński. W czerwcu 1920 przebywał w szpitalu. 6 sierpnia 1920 przekazał dowództwo 59 pp kapitanowi Marcelemu Cerkiewiczowi, a sam objął dowodzenie XXIX Brygadą Piechoty. Uczestniczył w walkach z bolszewikami m.in. na Ukrainie, Białorusi a także w bitwie warszawskiej i bitwie nad Niemnem.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 116. lokatą w korpusie oficerów piechotyLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 21.. W latach 1923–1924 był dowódcą piechoty dywizyjnej 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie. Następnie przeniesiony został do dyspozycji II wiceministra spraw wojskowych po czym objął dowództwo 5 Brygady Ochrony Pogranicza. Z dniem 28 maja 1926 roku przeniesiony został z KOP i przydzielony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX w BrześciuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 29 z 26.07.1926 r.. W lipcu 1928 roku wyznaczony został na stanowisko pełniącego obowiązki szefa Biura Uzupełnień Ministerstwa Spraw WojskowychDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 24.07.1928 r.. Później został zatwierdzony na tym stanowisku. Pełniąc służbę w Stanisławowie i Warszawie pozostawał oficerem nadetatowym 49 pułku piechoty Strzelców Kresowych. 8 października 1929 wyznaczony został na stanowisko dowódcy 30 Dywizji Piechoty w KobryniuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 20 z 23.12.1929 r.. 13 października 1931 roku zwolniony został ze stanowiska dowódcy dywizji. Zastąpił go płk dypl. Emil Krukowicz-Przedrzymirski. Z dniem 31 grudnia 1931 przeniesiony został w stan spoczynku.
Decyzją MSW został mianowany na stanowisko Prezydenta Gniezna, którą to funkcję pełnił w latach 1934–1936
2 lipca 1943 wysłał z Wrocławia list do Himmlera, w którym zgłaszał się "wraz ze swoimi ludźmi" (...mit meinen Landsleute Polen) do walki z bolszewizmem. Jego pismo pozostało bez odpowiedziJarosław Gdański, Na progu kolaboracji. Mieli walczyć za III Rzeszę, „Polityka” nr 34 (2617) z 25 sierpnia 2007, „Polityka. Pomocnik Historyczny” nr 3(8), s. 3–10.
Aresztowany przez Niemców, po II wojnie światowej nie mógł wrócić do kraju. Zmarł w obozie dla ludności polskiej w Wentorf.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2976 z 13 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 825 Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi (24 maja 1929)M.P. z 1929 r. nr 123, poz. 302 „za zasługi na polu organizacji wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Przypisy
Bibliografia Roczniki oficerskie z 1923, 1924 i 1928. Dzienniki Personalne Ministra Spraw Wojskowych z 1929 i 1931. Jednodniówka w 10 rocznicę istnienia 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, Drukarnia Kujawska Sp. A. Inowrocław 1929. praca zbiorowa „Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej”, Towarzystwo Miłośników Gniezna, 2011. Hojka Piotr, Pułkownik Stanisław Wrzaliński 1882–1950 [w:] „Powstańcy Wielkopolscy”, Poznań 2013.
Kategoria:Brygadierzy Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Dowódcy 30 Poleskiej Dywizja Piechoty Kategoria:Dowódcy 58 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Dowódcy batalionów 21 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy Brygady KOP „Polesie” Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 11 Karpackiej Dywizji Piechoty Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 49 Huculskiego Pułku Strzelców Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Prezydenci Gniezna (II Rzeczpospolita) Kategoria:Prezydenci komisaryczni miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Niemnem (1920) Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1950