Jan Garbarek (ur. 4 marca 1947 w Mysen w Norwegii) – norweski saksofonista; jeden z najbardziej znanych współczesnych muzyków jazzowych na świecie, uważany za ojca skandynawskiej sceny jazzowej.
Twórczość thumb|left|200px|Koncert w Hasselt, Belgia 2007 Grę na saksofonie rozpoczął w wieku czternastu lat po usłyszeniu w radiu muzyki Johna Coltrane’a. Jego pierwszą płytą wydaną przez monachijski ECM (w którym wydał niemal wszystkie albumy) była nagrana w 1970 roku wspólnie z gitarzystą Terjem Rypdalem, basistą Arildem Andersenem oraz perkusistą Jonem Cristensenem Afric Pepperbird, na której usłyszeć można pewne elementy muzyki afrykańskiej.
Jego współpraca z Bobo Stensonem zaowocowała płytami: Sart – 1971, Witchi-Tai-To – 1973 oraz Dansere – 1975 W 2012 roku ukazało się wydawnictwo Dansere, zawierające te trzy płyty.
W latach 70. występował głównie wspólnie z pianistą Keithem Jarrettem, basistą Palle Danielssonem oraz Jonem Cristensenem jako tzw. Kwartet Europejski. Nagrał z nimi następujące płyty: Belonging – 1974 My Song – 1977 Personal Mountains – 1979 – wydany w 1989 roku, album koncertowy Nude Ants – 1979 – album koncertowy Sleeper – Tokyo, April 16, 1979 – 1979 – wydany w 2012 roku, album koncertowy
Nagrywał także z Kennym Wheelerem (Deer Wan), Ralphem Townerem (Solstice, Sounds and Shadows), Egberto Gismontim (Sol Do Meio Dia, Magico), Davidem Darlingiem (Cycles) .
Od lat ’80 XX w. można zauważyć w twórczości Garbarka coraz wyraźniejsze wpływy muzyki etnicznej z różnych stron świata: skandynawskiej: All Those Born with Wings – 1986 Legend of the Seven Dreams – 1988 I Took Up the Runes – 1990 Rosensfole – 1988 – razem z Agnes Buen Garnås Twelve Moons – 1992 – nagrana m.in. z Mari Boine, Marilyn Mazur, Eberhardem Weberem Ragas and Sagas – 1990 pakistańskiej: jak wspomniana wcześniej płyta Ragas and Sagas – wspólnie z muzykami pakistańskimi czy indyjskiej: Vision – 1983 – z Lakshminarayana Shankarem Song for Everyone – 1984 – z Lakshminarayana Shankarem, Trilokem Gurtu, Zakirem Hussainem, a także arabskiej: Madar – 1992 – z Anouarem Brahemem.
Z sukcesem spotkała się jego współpraca z brytyjskim męskim kwartetem wokalnym The Hilliard Ensemble. Wspólnie nagrali trzy płyty: Officium – 1993, Mnemosyne – 1998, oraz Officium Novum - 2010, na których zawarte zostały niepowtarzalne opracowania kilkusetletnich pieśni liturgicznych. Kwartet wykonuje głównie muzykę średniowieczną, m.in. chorał gregoriański, saksofon Garbarka jest piątym głosem.
Wydana w 2004 roku płyta In Praise of Dreams, to trudny do skatalogowania efekt kooperacji z perkusistą Manu Katchém oraz altowiolistką Kim Kashkashian.
Rodzina Odnośnie jego polskiego pochodzenia narosło wiele wątpliwości. W jednym z wywiadów prasowych powiedział: – Ilekroć pada twoje nazwisko, zaraz pojawiają się pytania, czy masz coś wspólnego z naszym krajem?– Tak, mój ojciec jest Polakiem z pochodzenia, a wśród miast, które pojawiają się w jego opowieściach rodzinnych, znajdują się Jasło i Krosno. Wiele z nim rozmawiałem na temat Polski, jednak osobiście nie czuję w sobie nic z Polaka. Wiem natomiast, że to co gram, jest bardzo w waszym kraju cenioneŹródło: wywiad przeprowadzony przez Piotra Iwickiego; cytowane za Magazynem Muzycznym RUAH..
Ojciec saksofonisty przebywał w czasie wojny w obozie jenieckim. Piosenkarka i kompozytorka Anja Garbarek jest córką Jana.
Dyskografia Jan Garbarek Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście CertyfikatNOR GER AUT FRA SWE POL I Took Up The Runes Data: 1990 Wydawca: ECM6 – – – – —Visible World Data: 1996 Wydawca: ECM 20 37 – – 44 — NOR: złota płytaRites Data: 1998 Wydawca: ECM7 39 – 64 – —In Praise Of Dreams Data: 21 września 2004 Wydawca: ECM 13 24 63 101 – 36 "—" album nie był notowany. Jan Garbarek Group Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście CertyfikatUSA Jazz NOR GER FRA Twelve Moons Data: kwiecień 1993 Wydawca: ECM – 5 – – Dresden - Jan Garbarek Group In Concert Data: 4 września 2009 Wydawca: ECM 22 3 22 112 POL: złota płyta "—" album nie był notowany. Współpraca Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście CertyfikatUSA JazzNORGERAUTFRASWEPOLBriskeby Blues(Jan Erik Vold with Jan Garbarek Quartet) Data: 1969 Wydawca: Philips – 9 – – – – —Luminessence (oraz Keith Jarrett) Data: 1975 Wydawca: ECM 33 – – – – – —Eventyr (oraz Nana Vasconcelos, John Abercrombie) Data: 1981 Wydawca: ECM – 2 – – – – —Officium (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble) Data: wrzesień 1994 Wydawca: ECM – 9 – – – 24 44 NOR: złota płytaMnemosyne (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble) Data: 13 kwietnia 1999 Wydawca: ECM – 3 – – – – —Universal Syncopations (oraz Miroslav Vitous,John McLaughlin, Chick Corea, Jack DeJohnette) Data: 29 września 2003 Wydawca: ECM – 16 – – – – —Officium novum (Jan Garbarek & The Hilliard Ensemble) Data: 17 września 2010 Wydawca: ECM – 5 39 51 170 – 31Sleeper (oraz Keith Jarrett,Palle Danielsson, Jon Christensen) Data: 13 lipca 2012 Wydawca: ECM – – 24 – – – —Magico: Carta de Amor(oraz Egberto Gismonti, Charlie Haden) Data: 6 listopada 2012 Wydawca: ECM 23 – 86 – – – — "—" album nie był notowany. Nagrody i wyróżnienia RokKategoriaTytułemNagrodaNotaŹródło1978Årets Spesialpris Jan GarbarekSpellemannprisenLaur
Przypisy
Kategoria:Saksofoniści jazzowi Kategoria:Norwegowie pochodzenia polskiego Kategoria:Urodzeni w 1947 Kategoria:Norwescy muzycy jazzowi Kategoria:Laureaci Spellemannprisen Kategoria:Norwescy zdobywcy złotych płyt