thumb|Portret George Sand thumb|Delacroix, szkic do obrazu, 1838 thumb|Hipotetyczna współczesna rekonstrukcja obrazu Portret Chopina – obraz wykonany ok. 1838 przez Eugène’a Delacroix, obecnie znajdujący się w zbiorach paryskiego Luwru. Portret jest częścią nigdy nieukończonego obrazu Chopin i George Sand, który w XIX wieku został rozcięty. Drugi fragment, przedstawiający George Sand, znajduje się w zbiorach Ordrupgaard-Museum w Kopenhadze. Jest to zapewne najbardziej znany portret Fryderyka ChopinaThe age of Chopin: interdisciplinary inquiries, red. H. Goldberg, Indiana University Press, 2004, s. 22..

Obraz Dokładna data oraz okoliczności powstania podwójnego portretu Sand i Chopina nie są znane. Do śmierci malarza płótno pozostawało w jego pracowni, po czym przeszło w ręce rodziny Duttileux. W 2. połowie XIX wieku (dokładna data nie jest znanaLuwr podaje przedział lat 1863–1874 (opis dzieła w bazie muzeum), a publikacja Delacroix, Hachette, 1963, s. 161 wymienia rok 1889.) przedstawienia George Sand i Chopina zostały z obrazu wycięte, a następnie sprzedaneThe age of Chopin: interdisciplinary inquiries, red. H. Goldberg, Indiana University Press, 2004, s. 24.. Właścicielem portretu Chopina był pianista Antoine François Marmontel, którego syn AntoninChopin: pianist and teacher as seen by his pupils, Cambridge 1989, s. 131 (dostępne na books.google.pl). przekazał dzieło Luwrowi w 1907Obraz w bazie dzieł Luwru..

Po wycięciu z całości kompozycji wizerunek Chopina sprawia wrażenie samodzielnego portretu, skupiającego na sobie całą uwagę widza. Kompozytor ukazany jest w trzech czwartych, na ciemnym tle, w ciemnym ubraniu i z zaczesanymi do tyłu bujnymi włosami. Widoczne są ślady pędzla (dzieło jest nieukończone).

W zbiorach Luwru zachował się ogólny szkic do obrazu, z którego wynika, iż pierwotnie postać Sand znajdowała się z lewej strony, a Chopina z prawej, przy fortepianieThe age of Chopin: interdisciplinary inquiries, red. H. Goldberg, Indiana University Press, 2004, s. 23.. Sand wyszywa i słucha gry Chopina z półprzymkniętymi oczami.

Delacroix a Chopin Dokładna data pierwszego spotkania Chopina i Delacroix nie jest znanaG. Jean-Aubry, A Music-Lover of the Past: Eugène Delacroix, „The Musical Quarterly”, t. 6, nr 4 (październik 1920), s. 486.A. Chybiński, Fryderyk Chopin i Eugeniusz Delacroix, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do „Gazety Lwowskiej” r. 35, nr 7, 1907, s. 595., ale przypuszczalnie miało ono miejsce w 2. połowie lat 30. XIX wiekuB. Jobert, Delacroix, Gallimard, 1997, s. 33.. Pierwszy dowód tej przyjaźni – albo przynajmniej znajomości – pochodzi z korespondencji z 1838A. Chybiński, Fryderyk Chopin i Eugeniusz Delacroix, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do „Gazety Lwowskiej” r. 35, nr 7, 1907, s. 596., w której Chopin zwrócił się do Delacroix z prośbą o przechowanie jego fortepianu. Pierwsza wzmianka na temat polskiego kompozytora w dzienniku Delacroix pojawiła się później, 28 stycznia 1847, z okazji obiadu u znajomej George Sand, Madame Marliani. Między Chopinem i Delacroix nawiązała się przyjaźń, oceniana przez współczesnych badaczy jako „najszczersza”. Delacroix miał być jednym z niewielu prawdziwych przyjaciół Chopina. Malarz interesował się muzyką (w dzieciństwie uczył się gry na skrzypcach); nie jest jednak pewne, czy kompozytor interesował się sztuką. Jak wynika z zapisku Sand (którego prawdziwość jest współcześnie kwestionowana), Chopin kompletnie nie znał się na malarstwie czy rzeźbieThe age of Chopin: interdisciplinary inquiries, red. H. Goldberg, Indiana University Press, 2004, s. 32..

W 1842 George Sand zaprosiła swoich znajomych, w tym Chopina i Delacroix, a także np. Ferenca Liszta, do swojej posiadłości w Nohant. Z tego okresu pochodzą dwa listy do Perreta, w których Delacroix wzmiankował Chopina. W liście z 22 czerwca Delacroix pisał: Widziałem się sam na sam z Chopinem, którego bardzo kocham, a który jest człowiekiem rzadkiej dystynkcji; to najprawdziwszy artysta, jakiego kiedykolwiek spotkałem. Jest jednym z tych niewielu, których można podziwiać i czcićCytat za: A. Chybiński, Fryderyk Chopin i Eugeniusz Delacroix, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do „Gazety Lwowskiej” r. 35, nr 7, 1907, s. 597.. Przyjaźń obu artystów trwała do końca życia Chopina, aczkolwiek Delacroix nie był obecny przy jego śmierci, gdyż przebywał wówczas poza Paryżem. Na jego pogrzebie niósł wraz z Aleksandrem Czartoryskim, Augustem Franchomme’em i Gutmannem końce całunu. Malarz stanął na czele komitetu budowy pomnika Chopina, odsłoniętego w 1850 na cmentarzu Père-LachaiseA. Chybiński, Fryderyk Chopin i Eugeniusz Delacroix, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do „Gazety Lwowskiej” r. 35, nr 7, 1907, s. 600–601..

Przypisy

Bibliografia A. Chybiński, Fryderyk Chopin i Eugeniusz Delacroix, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do „Gazety Lwowskiej” r. 35, nr 7, 1907, s. 589–601; r. 35, nr 8, 1907, s. 692–698 (dostępne na wbc.poznan.pl (nr 7) i (nr 8)). G. Jean-Aubry, A Music-Lover of the Past: Eugène Delacroix, „The Musical Quarterly”, t. 6, nr 4 (październik 1920), s. 478–499 (dostępne na jstor.org). The age of Chopin: interdisciplinary inquiries, red. H. Goldberg, Indiana University Press, 2004 (dostępne na books.google.pl).

Literatura dodatkowa P. Ettinger, Portret Chopina i George Sand [pędzla Delacroix], „Wiadomości Literackie” nr 13, 1927, s. 2. M. Idzikowski, B.E. Sydow, Portret Chopina. Antologia ikonograficzna, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1963 (seria Biblioteka Chopinowska t. 10). M. Piechal, O portretach Chopina, „Prosto z Mostu” nr 57/58, 1937, s. 5. Portrety Chopina, „Praca” nr 8, 1910, s. 231–233. B.E. Sydow, Chopin i Delacroix. (Historia jednego portretu), „Kwartalnik Muzyczny” nr 26/27, 1949, s. 15–26. P. Witt, Pędzel i nożyce. [Historia portretu George Sand i Chopina], „Sztuka” nr 1, 1980, s. 50–52. J. Waldorff, Ile wzruszeń!...[Portrety George Sand i Fryderyka Chopina pędzla E. Delacroix w Warszawie. 60-lecie Opery Poznańskiej]. Muzyka łagodzi obyczaje, „Polityka” nr 49, 1979, s. 10. T. Zwierko, Spotkanie po latach. [Chopin i George Sand: portrety E. Delacroix w TiFC], „Zwierciadło” nr 1, 1980, s. 16–17.

Kategoria:Fryderyk Chopin Kategoria:Obrazy Eugène’a Delacroix Kategoria:Obrazy w Luwrze Chopin Kategoria:Nieukończone obrazy