thumb|Rzeźba Nany autorstwa Niki de Saint Phalle thumb|Rzeźba Richarda Serry na lotnisku w Toronto Sztuka współczesna – aktualny okres w dziejach sztuki, którego początek umownie wyznaczono na połowę XX wieku (po II wojnie światowej). Nie podlega on jeszcze ustalonym, czasowym podziałom. Na skomplikowany obraz tej sztuki składają się: ruchy artystyczne, tendencje i manifesty.

Początku sztuki współczesnej upatruje się w działalności dadaistów, czyli w początkach XX wieku.

Od czasu, gdy artysta przestał być rzemieślnikiem w dziedzinie dekoracji i architektury, a stał się interpretatorem świata, twórcą szukającym odpowiedzi na istotne pytania epistemologiczne rozwiązującym własne problemy wewnętrzne – rola sztuki uległa zmianie. Estetyczne satysfakcje odbiorcy coraz rzadziej motywują twórców. Hasło „sztuka dla sztuki” – chociaż nie było pierwszym przykładem odchodzenia od służebnej roli sztuki – było pierwszym sztandarowym wezwaniem do wyzwolenia sztuki od uzależnień rynkowych.

W obecnej dobie rozwoju cywilizacji nie można zamknąć sztuki współczesnej w jednolitych formułach. Sztuka poprzez dzieła artystów reaguje na ogromny potencjał, możliwości i zagrożenia otaczającego świata. Artyści dla swoich poszukiwań znajdują różne środki wyrazu. Do najwcześniej wprowadzonych nowatorskich rozwiązań – przez pierwszą awangardę – należą abstrakcje, collage, fotomontaż, manifest, obiekt, w czasach drugiej awangardy (neoawangardy) pojawia się także instalacje, happening, fluxus, videoinstalacje, performance. Nie istnieją żadne zauważalne dla współczesnego odbiorcy ograniczenia estetyczne czy techniczne w wypowiedzi artystycznej.

Galerie sztuki współczesnej w Polsce thumb|Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu Centra Sztuki Współczesnej Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie Instytut Sztuki Wyspa w Gdańsku Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu Centrum Sztuki Współczesnej Solvay w Krakowie Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie

Wybrane galerie niekomercyjne Białystok: Galeria Arsenał Bielsko-Biała: Galeria Bielska BWA Bydgoszcz: Galeria Miejska BWA Czeladź: Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia Częstochowa: Galeria Konduktorownia Jelenia Góra: Biuro Wystaw Artystycznych Katowice: Galeria Sztuki Współczesnej BWA, Galeria Rondo Sztuki, galerie Centrum Kultury Katowice: Galeria Sektor I, Galeria Engram, Galeria Piętro Wyżej, Galeria Pusta, Galeria „5”, Galeria Szara Koszalin: Galeria Moje Archiwum, Galeria na Plebanii, Galeria Scena Kraków: Galeria Krzysztofory, Galeria Potocka, Otwarta Pracownia, Galeria Sztuki Współczesnej „Bunkier Sztuki”, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK Lublin: Galeria Labirynt, Galeria Biała, Centrum Kultury Łódź: Galeria Atlas Sztuki, Galeria Manhattan Opole: Galeria Sztuki Współczesnej Poznań: Galeria AT, Galeria ON, Galeria Art Stations, Galeria Miejska „Arsenał” Słupsk: Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej Tarnów: Biuro Wystaw Artystycznych w Tarnowie Toruń: Galeria Wozownia, CSW Znaki Czasu Warszawa: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Galeria Foksal, Galeria XX1, Wrocław: Galeria Entropia, BWA Wrocław, Galeria Awangarda, Galeria Design, Galeria Szkła i Ceramiki, Studio BWA) Zielona Góra: Biuro Wystaw Artystycznych

Wybrane galerie komercyjne Gliwice: Galeria Sztuki Współczesnej Esta Kraków: Galeria Sztuki Współczesnej Kersten, Galeria Zderzak, Galeria Starmach Poznań: Galeria Ego, Galeria Muzalewska, Galeria Piekary Warszawa: Fundacja Galerii Foksal, Galeria Raster, Galeria Korekta, Galeria Czarna, lokal 30, Galeria Le Guern, Galeria Leto, Galeria Propaganda (dawniej Appendix2), Galeria Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej, Galeria Program, Galeria m2, Galeria RAL9010

Inne Muzeum Sztuki w Łodzi Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie Centrum Sztuki Wro we Wrocławiu Muzeum Współczesne Wrocław Muzeum Narodowe w Szczecinie - Muzeum Sztuki Współczesnej Pawilon Polski w Wenecji

Czasopisma poświęcone sztuce współczesnej

Nagrody i konkursy w Polsce Nagroda im. Jana Cybisa, ZPAP Warszawa, od 1973 (malarstwo) Nagroda im. Witolda Wojtkiewicza, ZPAP Kraków, (malarstwo) Nagroda im. Kazimierza Ostrowskiego, ZPAP Gdańsk, od 2002 (malarstwo) Bielska Jesień, Galeria Bielska w Bielsku-Białej (malarstwo i konkurs kuratorski) Biennale Sztuki Młodych Rybie OKO w BGSW w Słupsku (artyści do 35 roku życia) Konkurs im. Eugeniusza Gepperta, ASP i BWA we Wrocławiu (malarstwo) Nagroda Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy od 1992 nagroda im. Katarzyny Kobro nagroda „ARTeonu” Nagroda Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven od 2018

za granicą nagroda Turnera (Wielka Brytania)

Kierunki nazwa lata rozwoju miejsceWymienione państwa dotyczą raczej początków powstawania kierunków. Często nurty rozwijające się w danym kraju oddziaływały poza jego granicami i znajdowały tam swoich kontynuatorów. dziedziny przedstawiciele autor terminu socrealizmrealizm socjalistyczny 1934-połowa lat 80. ZSRR sztuki plastycznefilmliteraturamuzyka Isaak BrodskiAleksander Kobzdej pop-art od 1953 Wielka BrytaniaUSA Richard HamiltonRoy LichtensteinAndy Warhol Lawrence Alloway (1952) hiperrealizm od ok. 1965 USA malarstwografikarzeźba Duane HansonJohn De AndreaChuck Close Isy Brachot (1973) sztuka ziemiland art od ok. 1965 Dennis OppenheimRichard LongRobert Smithson Jacek Tylicki nowa figuracja lata 60. malarstwo Jean DubuffetFrancis BaconWillem de Kooning mail artsztuka poczty lata 60. Ray JohnsonOn KawaraAndrzej Partum sztuka kinetyczna Alexander CalderJean Tinguely konceptualizm od ok. 1967 Art and Language (Grupa)Robert BarryJoseph BeuysWolf VostellPeter DownsbroughRoman OpałkaJarosław KozłowskiAndrzej SzewczykDennis OppenheimYoko Ono Arte Poverasztuka biednasztuka świadomego ubóstwa 1967–1977 Włochy Michelangelo PistolettoGiovanni AnselmoAlighiero Boetti Germano Celant (1967) environment asamblaż Robert RauschenbergWładysław Hasior Jean Dubuffet sztuka wideo Nam June Paik sztuka krytyczna współczesna architektura street art malarstwografikainstalacjahappening Banksy Obrazy i Poezja lata 2000. Włochy malarstwoliteraturamuzyka Aeronwy ThomasLawrence FerlinghettiGianpiero ActisLidia Chiarelli

Abstrakcja niegeometryczna W świecie sztuki panuje dość duże zamieszanie jeśli chodzi o terminy przedstawione w poniższej tabelce. Niektórzy uważają słowa informel i taszyzm za synonimy. Inni wiążą art informel tylko z Francją, podczas gdy taszyzm odnoszą do sztuki Europy i Ameryki jednocześnie. Jeszcze inni czynią wprost odwrotnie. Tak czy inaczej obydwa terminy pochodzą z języka francuskiego i są utożsamiane z tym, co w Stanach Zjednoczonych nazwano abstrakcyjnym ekspresjonizmem. Kierunek ten rozwijał się niezależnie na obu kontynentach. Prawdopodobnie stąd bierze się brak porządku w terminologii.

nazwa lata rozwoju miejsce dziedziny przedstawiciele autor terminu taszyzmmalarstwo gestu lata 50. Francja malarstwo Jean-Paul RiopelleHans Hartung art informelmalarstwo gestu lata 50. FrancjaUSA malarstwo Michel Tapié szkoła nowojorska abstrakcyjny ekspresjonizm 1946 USA malarstwo Robert Coates action artaction paintingmalarstwo gestu lata 50. USA malarstwo Jackson PollockFranz KlineWillem de Kooning Harold Rosenberg (1952) color field paintingmalarstwo barwnych płaszczyzn lata 50. USA malarstwo Mark RothkoBarnett NewmanClyfford Still Clement Greenberg (1955)

Abstrakcja geometryczna nazwa lata rozwoju miejsce dziedziny przedstawiciele autor terminu op-artoptical-art lata 60. USA malarstwografikasztuka użytkowa Victor Vasarely 1964 minimal artsztuka minimalnaminimalizm od ok. 1965 USA malarstworzeźba Sol le WittRobert MorrisDonald Judd

„Sztuka żywa” nazwa lata rozwoju miejsce dziedziny przedstawiciele autor terminu happening od 1959 USA --- Allan Kaprow Allan Kaprow (1959) body artsztuka ciała koniec lat 60. --- Marina Abramović performance lata 70. i 80. --- Marina AbramovićNam June Paik Fluxus lata 60. i 70. NiemcyUSA happeningperformance John CageYoko OnoJoseph BeuysNam June PaikWolf Vostell George Maciunas (1962)

Bibliografia Mieczysław Porębski, Granica współczesności. Ze studiów nad kształtowaniem się poglądów artystycznych XX wieku, Ossolineum, Wrocław 1965. Internetowa encyklopedia PWN – encyklopedia.pwn.pl

Przypisy

Zobacz też

Periodyzacja sztuki Modernizm Kolekcja prywatna

Linki zewnętrzne – serwis informacyjny o galeriach sztuki współczesnej w Polsce internetowe pismo o sztuce „Obieg”