Rab szake (akad. rab šāqê, sum. lúgal.kaš.lul)hasło šāqû, The Assyrian Dictionary, tom 17 (Š/2), The Oriental Institute, Chicago 1992, s. 30. – jedna z najważniejszych godności urzędniczych w starożytnej Asyrii, której nazwa tłumaczona jest zazwyczaj jako „wielki podczaszy”Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, s. 187. lub „naczelny podczaszy”Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, s. 65.. Biblijny rabsak z 2 Księgi Królewskiej (2 Krl 18:17–37)Biblia Tysiąclecia, 2 Krl 18:17-37 i Księgi Izajasza (Iz 36:1–22)Biblia Tysiąclecia, Iz 36:1-22 (uwaga do Iz. 36,2).

Rab szake w Asyrii Osoba nosząca tytuł rab szake pochodziła najczęściej z najbliższego otoczenia władcy. Odpowiedzialna była za napoje przygotowywane dla króla i jako taka odznaczać się musiała całkowitą lojalnością. Pełniący urząd wielkiego podczaszego należał do najwyższych urzędników dworskich i brał udział w podejmowaniu najważniejszych decyzji na szczeblu państwowym. Wzorem innych urzędników asyryjskich mógł łączyć swój urząd ze stanowiskiem gubernatora jednej z nadgranicznych prowincji. W trakcie działań wojennych pełnił czasem w zastępstwie króla funkcję głównodowodzącego armii asyryjskiejH. W. F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii, s. 233.. Jak każdy urzędnik z najbliższego otoczenia króla wielki podczaszy pobierał wynagrodzenie w postaci ubrań i kruszców. Z zachowanej listy dostaw dla urzędników królewskich za panowania Sargonidów wiadomo, iż należały mu się 4 miny srebra i 3 sztuki odzieży wysokiej jakości. Pod względem wysokości wynagrodzenia plasowało go to na czwartym miejscu po głównodowodzącym wojsk, pierwszym ministrze i ministrze domu królewskiegoG. Contenau, Życie codzienne w Babilonie i Asyrii, s. 119..

W asyryjskich listach i kronikach eponimów wielki podczaszy wymieniany jest z reguły po królu i naczelnym dowódcy wojsk (turtānu), po lub przed heroldem pałacu (nāgir ekalli) i przed intendentem pałacu (abarakku)Grayson A.K., Assyrian..., s. 23..

Z imion znani są następujący rab szake: Aszur-nirka-da’’in – wielki podczaszy króla Aszurnasirpala II, ojciec królowej Mulissu-mukanniszat-NinuyGrayson A.K., Assyrian..., s. 40.; Aszur-bunaja-usur – wielki podczaszy królów Salmanasara III (858–825 p.n.e.) i Szamszi-Adada V (823-811 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 855, 844, 825 i 816 roku p.n.e.Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 167.Grayson A.K., Assyrian..., s. 33.; Ninurta-kibsi-usur - wielki podczaszy króla Salmanasara III (858–825 p.n.e.), sprawował urząd eponima w 838 roku p.n.e.Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin - Samug), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2006-2008, s. 53.; Sil-beli – wielki podczaszy króla Adad-nirari III (810–783 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 806 roku p.n.e.Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 169.; Marduk-remanni – wielki podczaszy króla Salmanasara IV (782–772 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 779 roku p.n.e.Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 171.; Bel-dan – wielki podczaszy króla Aszur-nirari V (755–746 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 750, 744 i 734 roku p.n.e.Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, s. 173. Nabu-etiranni – wielki podczaszy króla Tiglat-Pilesera III (745–727 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 740 roku p.n.e. Nergal-szarru-usur - wielki podczaszy króla Asarhaddona (680-669 p.n.e.); sprawował urząd eponima w 678 roku p.n.e. Aszur-garu’a-nere - wielki podczaszy króla Aszurbanipala (668–627? p.n.e.); sprawował urząd eponima po 648 r. p.n.e. (dokładna data nieznana)Mattila R., Aššur-gārū’a-nēre, w: Radner K. (red.), The Prosopography of the Neo-Assyrian Empire, t. 1/I (A), 1998, s. 185-186.

Rab szake w Biblii W dwóch miejscach w Biblii (2 Księga Królewska 18:17–37 i Księga Izajasza 36:1–22) został wymieniony nieznany z imienia rab szake (biblijny rabsak, rabszak, rabszake) asyryjskiego króla Sennacheryba (704–681 p.n.e.). Według przekazu biblijnego wysłany on został, wraz z dwoma innymi dostojnikami (turtanu i rab sza reszi) do Ezechiasza, króla Judy, z misją przekonania go do poddania Jerozolimy. Słynna jest jego szydercza mowa wygłoszona do wysłanników Ezechiasza i ludu jerozolimskiego, w której wzywa on ich do podporządkowania się Asyrii.

W Kodeksie Leningradzkim, Septuagincie i Wulgacie tytuł rab szake (hebrajskie רַב־שָׁקֵה w Kodeksie LeningradzkimWestminster Leningrad Codex (WLC), Isaiah - Chapter 36 – Księga Izajasza, rozdział 36 z Kodeksu Leningradzkiego, greckie Ραψάκης w SeptuagincieThe Greek Old Testament (Septuagint), ESAIAS / ΗΣΑΪΑΣ - Księga Izajasza, rozdział 36 z Septuaginty, łacińskie Rabsaces w WulgacieThe Latin Vulgate Old Testament Bible, Isaias - Chapter 36 – Księga Izajasza, rozdział 36 z Wulgaty) uznany został za imię asyryjskiego wysłannika, ale w komentarzach i leksykonach biblijnych znaleźć można często informację, że chodzi tu w rzeczywistości o urząd „naczelnego podczaszego”hasło Rabshakeh na stronie www.bible-history.comhasło Rabshaqeh na stronie www.blueletterbible.org. W polskich przekładach Biblii tytuł ten czasem występuje jako imię własne, a czasem jako – tłumaczona lub nie – nazwa urzędu:

polskie przekłady Bibliimiejsce w Biblii 2 Księga Królewska (2 Krl 18:17) Księga Izajasza (Iz 36:2) Biblia Tysiąclecia „rabsak” „rabsak” Biblia poznańska „wielki podczaszy” „Rab-Szaq” Biblia warszawska „Rabszake” „Rabszake” Biblia warszawsko-praska „rabsak” „rabsak” Uwspółcześniona Biblia gdańska „Rabszak” „Rabszak” Przekład Nowego Świata „rabszak” „rabszak”

W niektórych starszych pracach z zakresu historii starożytnego Bliskiego Wschodu słowo rabsak używane jest zamiennie ze słowem rab szake.

Zobacz też Prowincja wielkiego podczaszego

Przypisy

Bibliografia Contenau G., Życie codzienne w Babilonie i Asyrii, Warszawa 1963. Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Atlanta 2004. Grayson A.K., Assyrian Officials and Power in the Ninth and Eight Centuries, State Archives of Assyria Bulletin (SAAB) VII/1 (1993), s. 19-52. Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, Poznań 2007. Saggs H. W. F., Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973. hasło šāqû, The Assyrian Dictionary, tom 17 (Š/2), Chicago 1992, s. 28–32.

Kategoria:Godności urzędnicze w Asyrii Kategoria:Słowa z języka akadyjskiego