Wierny Rusłan () – powieść rosyjskiego pisarza Gieorgija Władimowa.
Fabuła Jest to historia wartowniczego psa o imieniu Rusłan, który po zlikwidowaniu obozu zostaje również uwolniony (wyrzucony). Jako pies całym swoim psim sercem oddany obozowej służbie i zależny od swojego opiekuna (strażnika), nie potrafi odnaleźć się w nowej rzeczywistości na wolności. Po kilkutygodniowej tułaczce, żyjąc wspomnieniami wspaniałej przeszłości psa wartowniczego, zdycha w końcu koło publicznej latryny, nie rozumiejąc całej sytuacji, majacząc w ostatnich chwilach swojego psiego żywota o służbie.
Powieść jest w gruncie rzeczy tragiczną satyrą, mającą za pomocą metafory ukazać losy jednostki w totalitarnym systemie.
O powieści Przez krytyków uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł epoki zastoju (1964–1985)Historia literatury rosyjskiej XX wieku, red. Andrzej Drawicz, Warszawa 1997, s. 554 ., tj. okresu pomiędzy obaleniem Chruszczowa a pieriestrojką Gorbaczowa. Jest to jedna z najbardziej trafnych i ostrych analiz totalitaryzmu.
Geneza powieści Powieść miała złożoną genezę. Autor pisał ja trzykrotnie: po raz pierwszy i drugi w początkach lat 60., w okresie odwilży i po raz trzeci w 1975 roku, po propozycji jej wydania za granicą.
Kanwą powieści stała się zasłyszana historia o bezpańskich psach: na dalekiej północy zlikwidowano obóz, zwolniono ludzi i wypuszczono „na wolność” obozowe owczarki. Psy poszły do pobliskiej osady, wtopiły się w jej pejzaż i mimo całej nietypowości zachowania (choć skrajnie wychudzone – od nikogo nie przyjmowały jedzenia, wytresowane by brać je tylko od swoich opiekunów) stały się z czasem niezauważalne dla mieszkańców. Aż do pierwszej majowej czy październikowej manifestacji. Gdy przez osadę ruszył pochód, pojawiły się nagle, zbiegając ze wszystkich zakątków osady, otoczyły go i zwartym szykiem poprowadziły przed trybunę i dalej za miasto do bramy zrujnowanego obozu. Pochód milczących, przerażonych ludzi był eskortowany przez psy, które w myśl starej łagrowej zasady: „Krok w bok będzie uważany za próbę ucieczki” zajadle atakowały każdego kto próbował się z niego wyłamać. Dały się odwołać dopiero umundurowanym milicjantom którzy przybyli wezwani na miejsce.
Wydania Powieść w całości została zatrzymana przez cenzurę w ZSRR i po raz pierwszy wydana w 1975 przez emigracyjne wydawnictwo Possev we Frankfurcie n. Menem na podstawie przemyconego maszynopisu. W ZSRR po raz pierwszy legalnie, ukazała się dopiero w 1989 roku (wcześniej krążyła w samizdacie). Aż trzykrotnie była wydawana w l. 80. w nielegalnym obiegu w Polsce.
Przypisy
Kategoria:Rosyjskie powieści