thumb|320px|right|Jaz Psie Pole (stanowisko dolne) thumb|320px|right|Jaz Psie Pole (korona z kładką dla obsługi) thumb|320px|right|Śluza Miejska (widok komory w kierunku wrót dolnych) thumb|320px|right|Śluza Miejska (widok z Mostu Osobowickiego) thumb|320px|right|Śluza Miejska (awanport górny i dalej Kanał Miejski za Mostem Osobowickim Południowym, po prawej dawna przystań przeładunkowa) thumb|320px|right|Jaz Psie Pole (stanowisko górne jazu, po lewej na grobli szopa jazowa) thumb|320px|right|Śluza Miejska (awanport dolny) thumb|320px|right|Śluza Miejska (wrota górne) thumb|320px|right|Brama Przeciwpowodziowa Stopień Wodny Psie Pole (Miejski Stopień Wodny) – stopień wodny położony we Wrocławiu, na bocznym ramieniu rzeki Odra i kanale lateralnym, tj. na Starej Odrze oraz na Kanale Miejskim. Stopień wodny powstał podczas wielkiej inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej w mieście, tzw. pierwszej kanalizacji Odry we Wrocławiu, tj. budowy Drogi Wielkiej Żeglugi. Inwestycja ta miała na celu dostosowanie Odry do potrzeb ówczesnej żeglugi oraz zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej miasta, ale z pominięciem jego centrum, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Przeprowadzona była w latach 1892–1897Fundacja Otwartego Muzeum Techniki – Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Wezła Wodnego, Wrocław, 2007 (dostęp 2010-02-01).

Elementy stopnia wodnego Stopień Wodny Psie Pole obejmuje podstawowe budowle piętrzące oraz budynki i budowle pomocnicze. Do podstawowych elementów hydrotechnicznych tego stopnia wodnego należą, AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, SZCZECIN 2006 (dostęp 2010-02-01): Jaz Psie Pole Śluza Miejska.

Ważnymi elementami hydrotechnicznymi stopnia są również: Brama Przeciwpowodziowa wrota przeciwpowodziowe zamontowane w głowie dolnej Śluzy Miejskiej.

Oprócz wyżej wymienionych elementów podstawowych, powstał cały zespół obiektów pomocniczych stopnia wodnego: Most Burzowy budynki mieszkalne, administracyjne i gospodarcze: budynki związane z obsługą jazu i bramy przeciwpowodziowejpołożone na lewym brzegu Kanału Miejskiego przy ul. Pasterskiej (Nr 1, 1a, 1b) budynki związane z obsługą śluzypołożone na lewym brzegu Kanału Miejskiego przy ul. Reymonta 12 umocnienia brzegów, obwałowania i groble, wraz z językiem rozdzielczym grobli rozdzielającej Starą Odrą i Kanał Miejski.

Lokalizacja stopnia Stopień ten jest o tyle nietypowy, że poszczególne obiekty nie są zlokalizowane w jednym lub zbliżonym przekroju rzeki lecz w dwóch grupach: jaz i brama przeciwpowodziowa wraz z budynkami obsługi tej grupy, w rejonie osiedla Ołbin i Plac Grunwaldzki, w około 3 kilometrze biegu Starej Odry oraz Kanału Miejskiego, a śluza z wrotami przeciwpowodziowymi i budynkami obsługi tej grupy, w rejonie osiedla Kleczków, około 3-4 km poniżej pierwszej grupy budowli, tj. ok. 6–7 km biegu Kanału Miejskiego.

Miejsce w układzie funkcjonalnym Stopień wodny Psie Pole zlokalizowany jest na skanalizowanym odcinkiem rzeki Odra. Jest więc jednym z wielu stopni umiejscowionym w całym ciągu stopni piętrzących i utrzymujących odpowiedni poziom wody. Poprzednim stopniem wodnym, dla którego Stopień Wodny Psie Pole kształtuje poziom wody dolnej, jest Stopień Wodny Szczytniki. Natomiast następnym stopniem wodnym jest: częściowo Stopień Wodny Różanka (dla Jazu Psie Pole, którego poziom wody dolnej jest kształtowany przez ten stopień), a częściowo Stopień Wodny Rędzin (dla Śluzy Miejskiej, której przez ten stopień jest kształtowany poziom wody dolnej). Równolegle (równorzędnie) ze Stopniem Wodnym Psie Pole umiejscowiony jest: na tzw. Głównej Drodze Wodnej we Wrocławiu : Stopień Wodny Zacisze dla Jazu Psie Pole, Stopień Wodny Różanka dla Śluzy Miejskiej, na Odrze Śródmiejskiej dla Śluzy Miejskiej – Mieszczański Stopień Wodny.

Choć jednym z celów inwestycji była budowa drogi wodnej szumnie nazwaną Drogą Wielkiej Żeglugi, szybko okazało się, iż jest ona niedostosowana do rosnących potrzeb transportowych i technicznego rozwoju transportowego taboru pływającego. Dotyczyło to między innymi wymiarów śluz i głębokości tranzytowych na tym szlaku. Również według współczesnych kryteriów ta droga wodna może mieć znaczenie jedynie lokalne i pomocnicze. Wymiary śluz na szlaku, w tym Śluzy Miejskiej wchodzącej w skład tego stopnia wodnego oraz głębokości tranzytowe są bowiem zdecydowanie zbyt małe i odpowiadają tylko II klasie dróg wodnychRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie śródlądowych dróg wodnych ().

Obiekty podstawowe Na podstawowe obiekty stopnia składają się budowle piętrzące: jaz, śluza i wrota przeciwpowodziowe.

Obiekty pomocnicze Obiekty pomocnicze stopnia wodnego obejmują budynki i budowle towarzyszące podstawowym budowlom piętrzącym stopnia.

Jednym z takich obiektów jest Most Burzowy powiązany konstrukcyjnie i funkcjonalnie z Bramą Przeciwpowodziową. Most ten powstał na potrzeby obsługi zarówno Bramy Przeciwpowodziowej – na moście umieszczono tory prowadzące zamknięcia bramy (wrota wsporne); jak i jazu kozłowo-iglicowego, zapewniając dostęp z budynków mieszkalnych, gospodarczych i administracyjnych do jazu.

Innym elementem pomocniczym stopnia był wybudowany na początku XX wieku krótki odcinek toru łączącego nowy magazyn iglic z mostem bramy przeciwpowodziowej.

Razem ze stopniem wodnym powstało szereg budynków, w tym budynki mieszkalne dla pracowników obsługujących stopień wodny, budynki na potrzeby administracji stopnia oraz budynki gospodarcze. Jak wyżej zaznaczono powstały dwie grupy budynków, co związane było z dużymi odległościami pomiędzy poszczególnymi elementami stopnia wodnego, wynoszącymi około 3-4 kilometry.

Pierwsze budynki przy jazie powstały w latach 1895–1898. Były to: budynek pełniący funkcję mieszkalną oraz biurową dla kierownika stopnia i magazyn iglic. Następnie w 1899 powstał budynek gospodarczy. Kolejne budynki obejmowały nowy magazyn iglic, w przeciwieństwie do poprzedniego drewnianego, nowy budynek został wzniesiony w technologii murowanej i przylegający do niego budynek mieszkalny dla dwóch rodzin pracowników stopnia wodnego. Na przełomie XIX i XX wieku dobudowano przy budynkach mieszkalnych komórki gospodarcze. Powstał również nowy budynek gospodarczy – szopa z tzw. muru pruskiego. Przed wojną dokonano jeszcze przebudowy starego magazynu iglic, wydzielono w nim pomieszczenia dyżurek. Dalsza przebudowa obiektu wraz ze zmianą jego przeznaczania nastąpiła w latach 70. XX wieku. Przy śluzie natomiast zrealizowano budynki: budynek biura budowy w 1895 roku, następnie budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. W 1898 roku wybudowano szkieletowy budynek przepompowni i nieco później obok niego budynek szopy roboczej.

Zobacz też Wrocławski Węzeł Wodny Stopnie wodne we Wrocławiu

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Wikimapia Jaz Psie Pole w Wikimapii (dostęp 2010-01-28) Śluza Miejska w Wikimapii (dostęp 2010-01-28) Brama Przeciwpowodziowa w Wikimapii (dostęp 2010-01-28) Kanał Miejski w Wikimapii (dostęp 2010-01-28) Stara Odra w Wikimapii (dostęp 2010-01-28) Wratislaviae Amici Jaz Psie Pole na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28) Śluza Miejska na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28) Brama Przeciwpowodziowa na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28) Kanał Miejski na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28) Stara Odra na stronie Wratislaviae Amici (dostęp 2010-01-28)

Psie Pole