Błogosławieństwo Jakuba lub Jakub błogosławiący swoje wnuki, Jakub błogosławiący dzieci Józefa, obraz holenderskiego malarza Rembrandta Harmenszoona van Rijn, wykonany w 1656 roku. Obraz jest sygnowany; w lewym dolnym narożniku figuruje podpis „Rembran.. f. 1656”, pozostała część sygnatury jest nieczytelna.
Dzieje obrazu Obraz został namalowany dla amsterdamskiego patrycjusza Wilhelma Schrijvera. Po jego śmierci dzieło znalazło się w zbiorach Andries de Graeff, a jego potomek Gerrit II de Graeff w 1753 r. sprzedał dzieło handlarzowi dzieł sztuki z Hamburga. W tym samym roku Błogosławieństwo Jakuba zakupił landgraf heski Wilhelm VIII, który w rezydencji Wilhelmshöhe w Kassel urządził dużą kolekcję dawnego malarstwa, która stanowi rdzeń Museumslandschaft Hessen, który po zbiorach berlińskich jest największym zbiorem dzieł Rembrandta w Niemczech. W roku 1977 obraz został oblany kwasem, następnie przeszedł gruntowną konserwację która przywróciła pierwotny koloryt. Przy tej okazji miały miejsce badania naukowe, dzięki którym odkryto wcześniejsze przemalunki i odmienne pomysły do dzieła zanim artysta namalował je w obecnej postaci.
Opis i analiza Obraz przedstawia leżącego na łożu Jakuba, obok niego stoi jego syn Józef, którego matką była Rachela. Patriarcha unosi się z wysiłkiem na łożu aby wykonać gest błogosławieństwa jego wnukowi Efraimowi, który w geście pokory pochylił głowę. Obok jego leży Manasses. Zdarzeniu się przygląda stojąca obok łoża żona Józefa, AsenatPostać Asenat nie występuje w pierwotnym tekście biblijnym. Została wprowadzona przez malarza dla zachowania równowagi kompozycyjnej. Za: Stefano Zuffi, Rembrandt, wyd. HPS, Warszawa 2006, .. Jakub został tu ukazany jako sędziwy żydowski starzec z obfitym siwym zarostem ubrany w żółtawą chustę i białe szaty. Na twarzy klęczącego przy łożu Efraima widać głębokie poruszenie spotęgowane gestem rąk; dłonie mocno przycisnął do serca. Jego brat leżąc na brzuchu dziadka lekko odsuwa czerwony koc. Obu braciom Rembrandt nadał odmienne rysy twarzy, Efraim jest blondynem, Manasses brunetem o ciemnych oczach. Na jego twarzy widać lekkie zasmucenie. Józefa i jego małżonkę odróżnia bogactwo strojów. Syn Jakuba ma skromne ugrowe szaty, a na głowie turban, natomiast odziana w czarną suknię i ozdobny welon Asenat ozdobiła się bogatą biżuterią; złotym naszyjnikiem, koralami, kolczykami i ozdobnymi aplikacjami na welonie. Światło pada z góry od lewej strony przede wszystkim na postać Jakuba i białą pościel które tworzą główny akcent kolorystyczny. Blask odbija się na twarzach wszystkich postaci oraz na dekolcie Asenat. W sposób czysto symboliczny światło podkreśla akt błogosławieństwa odzianego w złocistą tunikę Efraima, ponieważ jego głowa wydaje się być otoczona delikatną poświatą.
Obraz jest zmodyfikowaną przez Rembrandta ilustracją starotestamentowego wydarzenia zapisanego w Księdze Rodzaju:
Wbrew zgodnie przyjętemu zwyczajowi błogosławieństwa syna pierworodnego Jakub dotyka głowy młodszego. Tym samym powierzył mu losy rodziny i całego plemienia Izraela. Wywołuje to reakcję Józefa, który sugestywnie wskazuje rękę w stronę Manassesa. Na tę zwróconą Jakubowi uwagę tenże odpowiada, iż Efraim stanie się ojcem wielkiego narodu i słowa te będą prorocze.
Ponadto temat odnosi się do relacji między judaizmem i pogaństwem. Manasses reprezentuje pokolenie Izraela, zaś Efraim lud egipski. Rembrandt przedstawił w sposób nie ortodoksyjny biblijne wydarzenie, nadając jemu aspekt rodzinny. Zgodnie z zapisem biblijnym żona Józefa nie była obecna podczas błogosławieństwa. Tym samym artysta zaciera granicę między historią biblijną a życiem, którego doświadcza na co dzień. Co więcej jest to wpisany w biblijny wątek portret rodziny Wilhelma Schrijvera, który zamówił ten obraz u artysty. Zleceniodawca polecił artyście namalowanie jego wraz z żoną Wendelą de Graeff i dwojgiem ich dzieci. Nie wiadomo czyje rysy ma postać Jakuba.
Zobacz też Portret rodziny
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Web Gallery of Art
Kategoria:Obrazy Rembrandta Kategoria:Obrazy z motywami ze Starego Testamentu Kategoria:Obrazy w Gemäldegalerie Alte Meister w Kassel Kategoria:Patriarcha Jakub na obrazach Kategoria:Patriarcha Józef na obrazach