thumb|Start samolotu Be-200 (ros. Бе-200) – rosyjska łódź latająca opracowana przez biuro konstrukcyjne Berijewa, przeznaczona do pełnienia zadań patrolowych, transportowych i przeciwpożarowych. Od 2003 roku obowiązuje nazwa Be-200 Altair.
Historia Geneza W 1983 roku, dysponujące bardzo bogatymi tradycjami w budowie latalących łodzi zakłady Berijewa (obecnie Taganroski Lotniczy Kompleks Naukowo-Techniczny im. G.M. Berijewa) rozpoczęły prace nad nową łodzią latającą przeznaczoną dla radzieckiej Marynarki Wojennej. Nowa konstrukcja otrzymała oznaczenia A-40 (Be-42). Miał być to duży samolot dalekiego zasięgu przeznaczony do wykonywania misji patrolowych i zwalczania okrętów podwodnych, napędzany dwoma odrzutowymi silnikami D-30TKPW oraz dwoma pomocniczymi silnikami startowymi RD-60K. Gotowy prototyp po raz pierwszy wzniósł się w powietrze w 1986 roku rozpoczynając tym samym serię prób w powietrzu. Niestety dla projektu, druga połowa lat 80. ubiegłego wieku, to narastający w Związku Radzieckim kryzys polityczny, ekonomiczny i społeczny, który ostatecznie doprowadził do upadku ZSRR. Jednym z kroków jakie podjęło ówczesne kierownictwo kraju, mających powstrzymać rozpad kraju i systemu, była redukcja wydatków wojskowych i przestawienie części produkcji przemysłu zbrojeniowego, na produkcje na rynek cywilny. Nowe wytyczne dotknęły również zakłady BerijewaAndrij Charuk, Berijew Be-200, „Lotnictwo”, nr 6 (2026), s. 42-55, .
Idąc w ślad za nowymi oczekiwaniami, wytwórnia rozpoczęła prace nad potencjalną wersją A-40, przeznaczoną dla odbiorcy cywilnego. Przeprowadzone badania marketingowe wykazały jednak, że wersja zdemilitaryzowana, może mieć problemy z zaistnieniem na rynku cywilnym. Samolot był za duży i za ciężki jak na potrzeby cywilnych operatorów. Był również zdecydowanie za drogi. Tak jak wojsko w czasach ZSRR nie dbało o koszty jakie musi ponieść przy zakupie nowej konstrukcji, tak użytkownicy cywilni zdecydowanie większą wagę przywiązywali do ekonomiki projektu.
Dostrzegając potencjalne zagrożenia dla projektu, wynikające z relatywnie proset modyfikacji wojskowej wersji A-40, wytwórnia z własnej inicjatywy rozpoczęła prace nad nową maszyną, od początku dedykowaną na rynek cywilny. A-100, takie oznaczenie otrzymała nowa konstrukcja, miała być latającą łodzią przezaczoną do gaszenia pożarów lasów, realizacji zadań transportowych, przewozu pasażerów, rozpoznania lodowego i rybackiego, patrolowania morskiej strefy ekonomicznej, zadań poszukiwawczo-ratowniczych. Nowy samolot miał być górnopłatem, napędzanym dwoma silnikami turbośmigłowymi TW7-117S z sześciołopatowymi śmigłami SW-34. Proste, wysoko umieszczone skrzydła miał mieć dwa pływaki, po jednym na każdy z płatów. Konstrukcyjnie maszyna przypominała kanadysjki Canadair CL-215. Samolot, mający ugruntowaną pozycje na rynku maszyn gaśniczych. Szukając nowych rozwiązań, które pozwoliłby uzyskać przewagę nad konkurencją, powrócono do koncepcji napędu turboodrzutowego. Zakładano, że nowa wieozadaniowa amfibia, będzie powtarzała schemat konstrukcyjny wersji A-40 ale pomniejszony o około 20 procent. Program uzyskał poparcie Ministerstwa Lotnictwa Cywilnego ZSRR i Państwowego Komitetu Leśnego. Projekt otrzymał oznaczenia A-200, przemianowany następnie na Be-200. Projekt Be-200 konstrukcyjnie wywodzi się od wcześniejszej maszyny Be-42. W założeniu miał być to tańszy w produkcji i eksploatacji samolot, którego głównym polem działania miał być rynek cywilny. Pod koniec lat 80. XX wieku rozpoczęto prace projektowe nad Be-200. Z racji przeznaczenia środki na jego rozwój przeznaczyły ministerstwa gospodarki i spraw wewnętrznych. Projekt wstępny nowego samolotu został ukończony w 1990 roku. Be-200 miał być napędzany dwoma, dwuprzepływowymi silnikami D-436TP w wersji odpornej na działanie wody morskiej. W porównaniu z pierwotnym projektem, zrezygnowano z pomocniczych silników. Cały układ gaśniczy schowano pod wzmocnioną podłogą kabiny samolotu. Maszyna otrzymała hermetyczną kabinę na całej długości kadłuba, co było ewenementem w konstrukcji radzieckich łodzi latających. Jak większość maszyn gaśniczych, samolo otrzymał skrzydła o bogatej mechanizacji, ułatwiającej mocne manewrowanie. Dodatkowym elementem umożliwiającym wysoką manewrowość i dobre włwaściwości pilotażowe był po raz pierwszy zamontowany na maszynie Bierijewa trzykanałowy elektryczny system zdalnego sterowania EDSU-200. Sam płatowiec wykonano głównie z aluminium o podwyższonej odporności na korozję. Elementy kompozytowe zastosowano przy budowie sterów, lotek, klap i spojlerów. Pływaków, skrzydeł, hamulców hydrodynamicznych, tylnej części kila i statecznika. Be-200 otrzymał bogate wyposażenie nawigacyjne i sterowania lotem. System ARIA-200 był wspólnym dziełem rosyjskiego Instytutu Naukowo-Badawczego Wyposażenia Lotniczego i amerykańskiej AlliedSignal Aerospace. System zapewniał nawigację i sterowanie lotem w każdych warunkach atmosferycznych oraz monitorowanie i rejestrację parametrów lotu i pracy systemów samolotu, również na ziemi.
Dwóch pilotów miało do dyspozycji sześć, kolorowych, ciekłokrystalicznych, wielofunkcyjnych ekranów. Sterowanie odbywało się za pomocą drążka zamiast tradycyjnych dla tej wielkości samolotów wolantów. W kabinie były również analogowe przyrządy ale pełniły rolę zapasowego wyposażenia na wypadek awarii zasilania elektroniki.
Kryzys finansowy z początku lat 90. zmusił władzę do powołania w 1991 roku międzynarodowej spółki z kapitałem rosyjsko-ukraińsko-szwajcarskim ZAO Beta Air, której celem było dalsze finansowanie prac nad samolotem. Pierwszy lot zaplanowano na 1995 rok, jednak problemy ze skompletowaniem wyposażenia maszyny opóźniły start. Doszło do niego dopiero 24 września 1998 roku. 10 września 1999 roku samolot wystartował po raz pierwszy z powierzchni wody. Drugi prototyp, oznaczony jako Be-200CzS (Бе-200ЧС), wybudowany specjalnie dla Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych, dziewiczy lot odbył 27 sierpnia 2002 roku. Ministerstwo zamówiło siedem maszyn, pierwszy seryjny egzemplarz do swojego dziewiczego lotu wzniósł się 17 czerwca 2003 roku. Maszyny przeznaczone są do gaszenia pożarów dużych kompleksów leśnych oraz pełnią funkcje ratownicze na podległych Rosji akwenach. Pierwszy prototyp maszyny ustanowił 24 rekordy świata w czasie wznoszenia na wysokość 3000, 6000 i 9000 metrów bez obciążenia i z obciążeniem w klasie samolotów S-2 (wodnosamoloty) i S-3 (samoloty amfibie). W sumie wybudowano cztery prototypy samolotu. Początkowo Be-200 budowany był przez korporację Irkut w Irkucku, jednak z uwagi na duże obciążenie fabryki produkcją samolotów Su-30MK, Jak-130 i przewidywaną MC-21, produkcję amfibii przeniesiono do zakładów Beriewa w Taganrogu. Pierwszym samolotem wyprodukowanym w nowej lokalizacji był przeznaczony dla Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Be-200ES, którego uroczyste wytoczenie z fabryki odbyło się 30 maja 2016 rokuFirst Taganrog-Assembled Be-200ES Rolled Out, „Air Forces Monthly”, nr 7 (2016), s. 26, .
Na początku kwietnia 2013 roku rosyjskie Ministerstwo Obrony ogłosiło przetarg na sześć maszyn Be-200 przeznaczonych dla sił zbrojnych. Trzy samoloty mają się znaleźć na wyposażeniu 7062. Bazy Lotnictwa Sił Morskich Artiom-Kniewiczi w pobliżu Władywostoku a kolejne trzy trafią do 859. Ośrodka Szkolenia Sił Morskich. Połowa z nich ma być wykonana w wersji Be-CzS, standardowej dla maszyn przeznaczonych dla Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych a połowa w wersji Be-200PS, poszukiwawczo-ratowniczej bez możliwości gaszenia pożarówPiotr Butowski, Rosyjskie siły morskie zamawiają amfibie Be-200, „Lotnictwo”, nr 6 (2013), s. 6, .
Konstrukcja Be-200 jest całkowicie metalowym, wolnonośnym górnopłatem napędzanym dwoma silnikami turbowentylatorowymi. Aby ułatwić ekspansję na rynki zagraniczne, przewidziano możliwość zastosowania silników BMW-Rolls Royce BR-715 lub Allison-2000. Skrzydła skośne o trapezowym obrysie. Pod skrzydłami na obu ich końcach zainstalowane są pływaki stabilizujące samolot. U nasady skrzydeł, po obu stronach kadłuba, na pylonach wystających nad kadłub i skrzydła, umieszczone są silniki. Taki sposób ich zamontowania zapobiega dostawaniu się do środka silników wody. Usterzenie klasyczne w kształcie litery T. Podwozie chowane z przednim podparciem, główne do środka pylonów, na których zamontowane są silniki, przednie do wnęki w kadłubie. W wersji przeciwpożarowej Be-200 może zabierać do 12 ton wody lub środków gaśniczych. Napełnianie zbiorników gaśniczych można wykonać podczas lotu nad powierzchnią zbiornika wodnego przez cztery wloty wody i taka operacja zajmuje tylko 18 sekund.
Służba Samoloty weszły na stan m.in. rosyjskiej marynarki wojennej. Trzy z nich zostały zadysponowane w lipcu 2021 do zwalczania pożarów w Turcji. Egzemplarz Beriew Be-200CzS „Aleksandr Mamkin” rozbił się 14 sierpnia 2021 pod Kahramanmaraş. Zginęło 5 rosyjskich żołnierzy oraz 3 tureckich leśników.
Wersje Be-200ES – wersja dla Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Be-200RR – planowana wersja przystosowana do silników Rolls Royce Be-210 – projektowana wersja pasażerska Be-220 – projektowana wersja patrolowa
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Samoloty Berijew Kategoria:Rosyjskie łodzie latające Kategoria:Wodnosamoloty z napędem odrzutowym