120px 75px 85px Hokejowe turnieje olimpijskie rozgrywane są od 1920 roku. Turniej mężczyzn wprowadzony został do programu igrzysk podczas letnich igrzysk w Antwerpii, zaś cztery lata później rozgrywki hokeja pojawiły się podczas pierwszych zimowych igrzysk olimpijskich w Chamonix. Turniej kobiet po raz pierwszy odbył się w 1998 roku podczas igrzysk w Nagano. Turniej olimpijski pierwotnie przeznaczony był dla sportowców amatorskich. Od 1988 roku mogli w nim brać udział profesjonalni zawodnicy, zaś od 1998 roku National Hockey League (dalej NHL) pozwoliła graczom tej ligi uczestniczyć w turnieju. Od 1924 do 1988 roku turniej rozgrywany był systemem kołowym, a po zakończeniu serii gier odbywała się runda finałowa, w której również grano systemem kołowym. Medale były przyznawane na podstawie punktów zgromadzonych w tej rundzie. Mecze na igrzyskach rozgrywane są według zasad międzynarodowych, stosowanych podczas turniejów organizowanych przez Międzynarodową Federację Hokeja na Lodzie. Zasady te różnią się od zasad obowiązujących w lidze NHL. Podczas igrzysk odbywają się kontrole antydopingowe prowadzone przez Światową Agencję Antydopingową dotyczące dopingu wydolnościowego. Od momentu wprowadzenia tych testów w 1972 roku, kilku zawodników uzyskało pozytywne wyniki na obecność zakazanych substancji.

W rozgrywkach mężczyzn największe sukcesy w początkowej historii turnieju olimpijskiego osiągnęła reprezentacja Kanady, która w pierwszych siedmiu edycjach zdobyła sześć złotych oraz jeden srebrny medal. W tym okresie często medale zdobywały również reprezentacje Stanów Zjednoczonych, Czechosłowacji i Szwecji. W latach 1920–1968 triumfator turnieju olimpijskiego zostawał jednocześnie mistrzem świata w hokeju na lodzie. Podczas igrzysk olimpijskich w Cortinie d’Ampezzo po raz pierwszy wystąpiła drużyna Związku Radzieckiego. Zespół ten zdominował kolejne edycje turnieju, wygrywając w tym czasie siedem z dziewięciu jego edycji, ulegając w 1960 i 1980 roku reprezentacji USA. W 1980 roku hokeiści ZSRR niespodziewanie przegrali z amatorską drużyną gospodarzy w meczu znanym jako cud na lodzie. Po zwycięstwie w 1952 roku w Oslo reprezentacja Kanady na kolejny złoty medal czekała 50 lat. Zdobyła go podczas turnieju w Salt Lake City, a sukces ten powtórzyła 8 lat później, będąc gospodarzem igrzysk w Vancouver. Inne państwa, które zdobyły tytuł mistrza olimpijskiego w całej historii tych rozgrywek, to: Wielka Brytania w 1936, Wspólnota Niepodległych Państw w 1992, Szwecja w 1994 i 2006 oraz Czechy w 1998 roku. Na podium stawały ponadto: Szwajcaria, Niemcy, Finlandia oraz Rosja.

W 1986 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski (dalej MKOl) umożliwił wszystkim sportowcom (również profesjonalnym) uczestniczenie w igrzyskach olimpijskich, począwszy od 1988 roku. Początkowo sceptycznie do tego pomysłu nastawieni byli działacze zarządzający ligą NHL, którzy aby umożliwić start w turnieju zawodnikom z tej ligi musieliby przerywać rozgrywki w środku sezonu zasadniczego. Jednakże dzięki porozumieniu, od 1998 roku hokeiści wszystkich klubów z Ameryki Północnej mogli brać udział w turnieju olimpijskim, którego format został dopasowany do ligowego terminarza. W 1998 i 2002 roku w pierwszej fazie turnieju mecze rozgrywane były bez zawodników NHL lub sześciu najlepszych drużyn świata tj.: Kanady, Czech, Finlandii, Rosji, Szwecji i Stanów Zjednoczonych, a następnie w fazie decydującej o medalach do składów dołączali zawodnicy z NHL. W 2006 roku format turnieju zmieniono i we wszystkich meczach mogli uczestniczyć zawodnicy z NHL. W 2018 roku pierwszy raz od porozumienia w 1998 roku w turnieju olimpijskim zabrakło zawodników z NHL.

W lipcu 1992 roku MKOl zatwierdził konkurencję hokeja na lodzie kobiet jako konkurencję olimpijską. Jej pierwsza edycja odbyła się w Nagano w 1998 roku. Rozgrywki zdominowały drużyny z Ameryki Północnej, zdobywając dotychczas wszystkie złote medale. W 1998 i 2018 roku wygrały Amerykanki, a w 2002, 2006, 2010 i 2014 roku Kanadyjki. Brązowe medale zdobyły drużyny Szwecji, Finlandii oraz Szwajcarii.

Hokej na sledgach zadebiutował na Zimowych Igrzyskach Paraolimpijskich 1994 w Lillehammer. Chociaż turnieje na igrzyskach paraolimpijskich są mieszane – do udziału dopuszczani są mężczyźni i kobiety – to w historii rozgrywek płeć żeńską reprezentowały dwie zawodniczki. Najbardziej utytułowaną drużyną w hokeju na sledgach jest reprezentacja Stanów Zjednoczonych, która zdobyła cztery złote i jeden brązowy medal olimpijski. Po jednym złotym medalu zdobyły również reprezentacje Szwecji, Norwegii i Kanady.

Hokej w programie olimpijskim mały|Reprezentujący Kanadę zawodnicy Winnipeg Falcons (na zdjęciu w drodze na Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920) zostali pierwszymi mistrzami olimpijskimi w hokeju na lodzie Pierwszy turniej olimpijski w hokeju na lodzie odbył się podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich 1920 w Antwerpii – w czasach, kiedy struktury organizacyjne hokeja dopiero powstawały. Od 15 maja 1908 roku światowym hokejem na lodzie zarządza Międzynarodowa Federacja Hokeja na Lodzie (ang. International Ice Hockey Federation, IIHF), pierwotnie działająca pod nazwą Ligue Internationale de Hockey sur Glace (LIHG). Na Kongresie Olimpijskim w Paryżu w 1914 roku hokej na lodzie został wpisany na listę sportów opcjonalnych, które w przyszłości mogłyby zostać objęte programem olimpijskim. Decyzja o włączeniu tego sportu do programu letnich igrzysk olimpijskich zapadła w styczniu 1920 roku – trzy miesiące przed rozpoczęciem zawodów. Przyczyn debiutu hokeja na lodzie na igrzyskach w 1920 było kilka, m.in. zobowiązanie się pięciu europejskich krajów do wzięcia udziału w turnieju. Istotnym czynnikiem był również głos właścicieli Palais de Glace d'Anvers, gdzie miały być rozgrywane mecze; mianowicie warunkiem odbycia się zawodów w łyżwiarstwie figurowym w tej hali było włączenie hokeja na lodzie do programu olimpijskiego. Mimo że turniej odbył się na igrzyskach w 1920, IIHF zalicza go do rangi mistrzostw świata – tym samym zawody w Antwerpii w 1920 zostały pierwszymi mistrzostwami świata w hokeju na lodzie. Od tego czasu oba wydarzenia odbywały się jednocześnie, a każdy turniej olimpijski w hokeju na lodzie do 1968 uważa się za mistrzostwa świata. Pierwotnie igrzyska olimpijskie były przeznaczone dla amatorów. Zawodowcy z National Hockey League (NHL) i innych profesjonalnych lig byli wyłączeni z udziału w turniejach olimpijskich.

I Zimowe Igrzyska Olimpijskie odbyły się we francuskiej miejscowości Chamonix w 1924 roku. Rozdział 1., artykuł 6., punkt 2. Karty Olimpijskiej (na przykładzie edycji obowiązującej od 2 sierpnia 2015) opisuje sporty zimowe jako „sporty, które uprawia się na śniegu lub lodzie”. MKOl na stałe ustanowił zimowe igrzyska olimpijskie, a hokej na lodzie i łyżwiarstwo figurowe zostały trwale włączone do ich programu. Do 1992 roku odbywały się one tego samego roku co letnie igrzyska olimpijskie. Od 1992 roku zimowe igrzyska olimpijskie są rozgrywane trzeciego roku każdej olimpiady.

Turnieje Turniej mężczyzn

Letnie Igrzyska Olimpijskie 1920 mały|Plakat Letnich Igrzysk Olimpijskich 1920 Pierwszy olimpijski turniej w hokeju na lodzie mężczyzn odbył się podczas letnich igrzysk w 1920 w Antwerpii. Jego organizatorem był komitet, którego członkiem był przyszły prezydent IIHF Paul Loicq. Mecze były rozgrywane według systemu Bergvalla. Pierwsza runda miała format turnieju eliminacyjnego, który wyłaniał złotego medalistę. W drugiej rundzie grały zespoły, które wcześniej przegrały mecze ze złotym medalistą; zwycięzca został nagrodzony srebrnym medalem. W ostatniej rundzie walczyły zespoły, które przegrały zarówno ze zwycięzcą pierwszej i drugiej rundy; zwycięzca otrzymywał brązowy medal.

Turniej odbywał się w dniach 23–29 kwietnia; wzięło w nim udział siedem drużyn: Kanada, Czechosłowacja, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Szwecja, Francja i Belgia. Kanadę reprezentowali zdobywcy Allan Cup – Winnipeg Falcons. Amerykanie na turniej wysłali drużynę gwiazd, która składała się m.in. z czterech zawodników urodzonych w Kanadzie. Reprezentacja Szwecji składała się w większości z zawodników bandy, z których znaczna część nie miała wcześniej styczności z hokejem. Kanadyjczycy wygrali wszystkie trzy spotkania w pierwszej rundzie i zdobyli złoty medal. W finale pokonali Szwedów 27-1. W dwóch kolejnych rundach Stany Zjednoczone zdobyły srebrny, a Czechosłowacja brązowy medal. System Bergvalla był mocno krytykowany, zwłaszcza przez Szwedów, którzy musieli rozegrać sześć meczów w siedem dni (w tym trzy mecze zwycięskie), a zdobywcy brązowego medalu Czechosłowacy trzy (w tym zwycięski jeden). Eric Bergvall, twórca systemu, oświadczył, że został on użyty nieprawidłowo i że wszystkie drużyny przegrane w pierwszej rundzie miały zagrać o srebrny medal (zamiast tylko trzech, które przegrały z Kanadą). Z powodu krytyki system Bergvalla nie został ponownie użyty w rozgrywkach hokeja na lodzie.

1924–1952 Na pierwszych zimowych igrzyskach w 1924 w Chamonix turniej hokeja na lodzie był rozgrywany systemem kołowym, składającym się z rundy wstępnej i rundy medalowej. O końcowej klasyfikacji decydował stosunek liczby meczów wygranych do meczów przegranych. Format ten był wykorzystywany aż do 1988, chociaż w tym czasie liczba drużyn i rozgrywanych spotkań ulegały nieznacznym zmianom. Reprezentujący Kanadę Toronto Granites zapisali się w historii jako jeden z najbardziej dominujących zespołów w historii igrzysk olimpijskich. Reprezentacja Kanady zdeklasowała drużyny rywali, zdobywając 110 goli i tracąc 3. Na czele klasyfikacji strzelców uplasował się Harry Watson z 36 trafieniami. Amerykanie zdobyli srebrny, a Brytyjczycy brązowy medal. 36 goli Watsona pozostaje rekordem turnieju hokeja na igrzyskach olimpijskich, a liczba 36 punktów (równe golom, ponieważ asysty nie liczyły się w tamtym czasie do punktacji) została poprawiona dopiero w 2010 roku przez Teemu Selänne. mały|lewo|Mecz między Kanadą a Szwecją na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1928 W Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1928 w Sankt Moritz wzięło udział jedenaście drużyn. Kanadyjczycy otrzymali wolny los (ang. bye), dzięki czemu turniej rozpoczęli już od rundy medalowej. Odnieśli zwycięstwo we wszystkich swoich spotkaniach, z łącznym stosunkiem bramek 38–0 (11:0 ze Szwecją, 14:0 z Wielką Brytanią i 13:0 ze Szwajcarią). Reprezentacje Szwecji i Szwajcarii zdobyły swoje pierwsze medale – kolejno srebrny i brązowy. Innym wydarzeniem był debiut drużyny niemieckiej, która ukończyła turniej na dziewiątym miejscu. Na igrzyskach w 1932 Kanada ponownie zdobyła złoto, ale tym razem w turnieju udział brały cztery drużyny, które grały ze sobą dwukrotnie. Niemcy zdobyły historyczny brązowy medal, pierwszy w tej dyscyplinie sportu dla tego kraju.

Dwa dni przed Zimowymi Igrzyskami Olimpijskimi 1936 w Garmisch-Partenkirchen kanadyjscy oficjele złożyli protest dotyczący dwóch graczy brytyjskiego zespołu – Jamesa Fostera i Alexa Archera, którzy grali w Kanadzie, ale przenieśli się bez zgody do klubów występujących w English National League. Dawało im to możliwość występowania w barwach Wielkiej Brytanii podczas igrzysk. IIHF przyznała rację Kanadyjczykom, ale reprezentacja Wielkiej Brytanii zagroziła wycofaniem się z turnieju w przypadku wykluczenia z zawodów Fostera i Archera. By uniknąć konfliktu, na krótko przed rozpoczęciem igrzysk Kanadyjczycy wycofali protest. Turniej składał się z czterech grup z udziałem piętnastu drużyn. Wielka Brytania jako pierwsza drużyna w historii pokonała Kanadę i zdobyła złoto olimpijskie. Kanadyjczycy zdobyli srebro, a Amerykanie brąz. II wojna światowa uniemożliwiła przeprowadzenie Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1940 i 1944. mały|Zdobywcy brązowego medalu w 1936 – amerykańska reprezentacja olimpijska