TOP 09 lub Tradycja Odpowiedzialność Dobrobyt 09 (cz. Tradice Odpovědnost Prosperita 09) – czeska proeuropejska i liberalno-konserwatywna partia polityczna, założona w 2009. Ugrupowanie należy do Europejskiej Partii Ludowej.
Historia Partia została założona 11 czerwca 2009 z inicjatywy grupy polityków Unii Chrześcijańskich Demokratów – Czechosłowackiej Partii Ludowej na czele z Miroslavem Kalouskiem. Jej liderem został były minister spraw zagranicznych Czech Karel Schwarzenberg. 9 lipca 2009 podpisała strategiczne porozumienie o współpracy z ugrupowaniem Burmistrzowie i Niezależni kierowanym przez Petra Gazdíka.
Partia wzięła udział w wyborach parlamentarnych 2010, uzyskując 16,7% głosów i 41 mandatów, zajmując tym samym 3. miejsce za socjaldemokratami i ODS. TOP 09 obok ODS i VV była jedną z partii tworzących rząd Petra Nečasa, funkcjonujący w latach 2010–2013. Po jego dymisji i utworzeniu rządu technicznego Jiříego Rusnoka znalazła się w opozycji.
W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 2013 ugrupowanie otrzymało niespełna 12,0% głosów i 26 mandatów. W 2014 po raz pierwszy partia wystartowała w wyborach europejskich, wprowadzając do PE VIII kadencji czteroosobową reprezentację. W listopadzie 2015 nowym przewodniczącym TOP 09 został Miroslav Kalousek. W wyborach w 2017 partię poparło ponad 5,3% głosujących, co przełożyło się na 7 miejsc w Izbie Poselskiej. W listopadzie 2017 na czele ugrupowania stanął Jiří Pospíšil. W 2019 ugrupowanie z koalicjantami wywalczyło trzy mandaty w Europarlamencie IX kadencji. W listopadzie tegoż kierownictwo w partii objęła Markéta Pekarová Adamová.
Przed wyborami w 2021 partia zawiązała koalicję z Obywatelską Partią Demokratyczną i KDU-ČSL pod nazwą SPOLU. Koalicja otrzymała 27,8% głosów (pierwsze miejsce) i 71 mandatów, z których 14 przypadło kandydatom TOP 09. W tym samym roku ugrupowanie dołączyło do wielopartyjnej koalicji rządowej, która współtworzyła gabinet Petra Fiali. Do wyborów europejskich partia przystąpiła w ramach tej samej koalicji, uzyskując dwa mandaty w Europarlamencie X kadencji.
Koalicję utrzymano także w wyborach krajowych w 2025; zajęła wówczas drugie miejsce – 23,4% głosów i 52 mandaty (w tym 9 dla przedstawicieli partii). W listopadzie 2025 nowym przewodniczącym formacji został Matěj Ondřej Havel. W następnym miesiącu partia znalazła się w opozycji.
Wyniki wyborów + Wyniki w wyborach do Izby Poselskiej Wybory Poparcie Mandaty Zmiana201016,7%41–201312,00%26–1520175,3%7–19202127,8%Poparcie dla koalicji SPOLU.14W ramach koalicji SPOLU, która zdobyła łącznie 71 mandatów.+7202523,4%9W ramach koalicji SPOLU, która zdobyła łącznie 52 mandaty.–5
+ Wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego Wybory Poparcie Mandaty Zmiana L. miejsc dla Czech201416,0%W ramach koalicji z partią STAN.3Dodatkowo 1 mandat dla przedstawiciela koalicyjnej partii STAN.–21201911,7%2–121202422,3%2W ramach koalicji SPOLU, która zdobyła łącznie 6 mandatów.–21
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Partie konserwatywno-liberalne Kategoria:Partie i ugrupowania w Czechach