Hotel Forum w Krakowie – nieczynny hotel, znajdujący się w Krakowie przy ul. Marii Konopnickiej 28, w dzielnicy Ludwinów. Prezentuje architekturę późnego modernizmu w Polsce, zaprojektowany przez Janusza Ingardena z zespołem. Obiekt funkcjonował jako hotel w latach 1988–2002, a następnie zaczął pełnić inne funkcje komercyjne.
Historia Projekt hotelu powstał w latach 1973–1977. Budowę rozpoczęto w 1978 roku, a ukończono dopiero po dekadzie przerw spowodowanych kryzysem gospodarczym lat 80. Oficjalne otwarcie nastąpiło 15 maja 1988 roku. Wśród pierwszych gości znalazła się delegacja władz ZSRR z Michaiłem Gorbaczowem.
W tych czasach był jednym z najnowocześniejszych budynków w Krakowie. Hotel miał cztery gwiazdki i został włączony do systemu hotelowego IHG. Posiadał 278 pokoi, w tym 19 jednoosobowych i 15 apartamentów, był w pełni klimatyzowany. Wewnątrz działały 2 restauracje, grill bar oraz drink bar. Na terenie hotelu znajdował się dwupoziomowy parking, na którego dolne piętro zjechać można było bezpośrednio windą. Hotel posiadał m.in. drzwi na fotokomórkę, automatyczne spłukiwanie wody w WC, a także elektroniczny zegar zewnętrzny wraz z termometrem i kalendarzem. W hotelu znajdowały się także: basen, sauna, solarium, studio odnowy biologicznej, korty tenisowe, minigolf, sklep Pewex, butik, sklep z pamiątkami, fryzjer, biuro podróży, pralnia, kwiaciarnia, kantor, kiosk, perfumeria, punkt opieki nad dziećmi oraz kasyno. Budynek posiadał 6 sal konferencyjnych mogących pomieścić do 600 osób. W salach tych poza spotkaniami i konferencjami odbywały się także okolicznościowe imprezy, np. studniówki.
XXI wiek
Plan miejscowy 1 stycznia 2001 Orbis włączył swój czterogwiazdkowy hotel do marki Sofitel sieci Accor (inwestora strategicznego Orbis S.A.), z której szyldem funkcjonował aż do zamknięcia 10 listopada 2002. Jako przyczynę zamknięcia podano wówczas wady konstrukcyjne wynikające z nasiąkania fundamentów i zalewania piwnic przez wody płynącej obok Wisły. W 2007 r. Urząd Nadzoru Budowlanego sprawdził stan konstrukcji obiektu, która okazała się być wciąż w dobrym stanie.
W 2007 roku prezydent Krakowa ogłosił prace nad miejscowym planem zagospodarowania „Bulwary Wisły”, obejmującym także teren hotelu. Plan został uchwalony w 2013 roku. Ograniczył on wysokość nowej zabudowy do 18 metrów i zagwarantował ogólnodostępność przestrzeni nad Wisłą. Właściciel obiektu wielokrotnie wnioskował o zmiany planu, twierdząc, że intencją miasta było uniemożliwienie inwestycji.
Budynek został wpisany w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Krakowa jako Dobro Kultury Współczesnej.
Wykorzystanie po zamknięciu Powódź, która nawiedziła Kraków w maju 2010, zalała parkingi i sklepy znajdujące się w piwnicach budynku. Przez kilkanaście lat elewacja hotelu pełniła rolę największego billboardu w Polsce.
Od 2013 w części budynku działa klubokawiarnia Forum Przestrzenie, poza tym od 2019 szkoła tańca – Forum Tańca oraz w miejscu dawnych Forum Wydarzeń – od 2020 Hala Forum. Najwyższą kondygnację zajmuje obecnie lokal Forum Panorama.
Przez lata trwały dyskusje co do przyszłości budynku. Właściciel budynku uzasadniał, że jego dalsze użytkowanie w charakterze zgodnym z pierwotnym przeznaczeniem, czyli jako hotelu, jest niemożliwe z uwagi na przepisy budowlane, które wymagają, aby pomieszczenia miały wysokość co najmniej 2,70 m (kiedy kondygnacje Forum cechuje wysokość między 2,20 a 2,42 m).
Postępowanie konserwatorskie W czerwcu 2024 roku rozpoczęto zakulisowe prace nad objęciem budynku ochroną konserwatorską. Wniosek o wpis do rejestru zabytków złożył krakowski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP), podkreślając znaczenie Forum jako jednego z najważniejszych przykładów późnego modernizmu i brutalizmu w Polsce.
Po rozpoczęciu procedury hotel znalazł się pod tymczasową ochroną konserwatorską. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się o opinię do Narodowego Instytutu Dziedzictwa, która została wydana w 2025 roku. Instytut stwierdził, że objęcie obiektu ochroną „nie budzi wątpliwości, a nawet staje się koniecznością”, podkreślając unikatowość rozwiązań architektonicznych, rolę Forum jako jednej z ostatnich zachowanych ikon brutalizmu w Polsce oraz znaczenie społeczne i krajobrazowe budynku.
W opinii podkreślono, że Forum jest zespołem architektonicznym o rozbudowanym programie funkcjonalnym, zaliczanym do kanonu architektury Krakowa i Polski okresu PRL, a także świadectwem epoki i obiektem wzbudzającym żywe zainteresowanie społeczne. Na wniosek SARP procedura wpisu obejmuje nie tylko bryłę hotelu, ale także jego otoczenie i wnętrza.
Architektura Budynek ma formę wygiętej, siedmiokondygnacyjnej bryły uniesionej na sześciu parach żelbetowych słupów. Na parterze umieszczono sale konferencyjne i restauracje, powyżej piętra hotelowe, a na cofniętej kondygnacji górnej panoramiczną kawiarnię. Komunikację zapewniają trzy trzony klatkowo-windowe.
Elewacja od strony Wisły została ukształtowana w formie tarasów z loggiami, natomiast od strony południowej zdominowana jest przez monumentalną ścianę z rytmicznymi pasami okien. W budowie zastosowano beton, szkło i elementy ceramiczne.
Mozaika Krystyny Strachockiej-Zgud Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wystroju była mozaika z dmuchanego szkła autorstwa Krystyny Strachockiej-Zgud, znajdująca się w kawiarni Panorama.
W sierpniu 2024 roku poinformowano o jej zniszczeniu. Ostatnie potwierdzone fotografie wykonano w 2019 roku. Według świadków mozaika istniała jeszcze w lutym 2020 roku, natomiast w marcu 2022 w jej miejscu znajdował się już napis „FUN”. Spółka Wawel-Imos, właściciel hotelu w latach 2004–2017, utrzymywała, że dzieła nie było w obiekcie od momentu zakupu. W odpowiedzi w mediach opublikowano zdjęcia z 2019 roku.
Fundacja Instytut Sztuk Progresywnych zorganizowała akcję „Zobaczcie, co straciliśmy!”, w ramach której na elewacji Kina Kijów wyświetlano fotografie mozaiki.
Przypisy
Bibliografia na podstawie archiwum Gazety Wyborczej
Linki zewnętrzne Film o hotelu z programu „Sonda” (TVP, 1989) Kategoria:Architektura brutalizmu w Polsce Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1989 Kategoria:Hotele i budynki zakwaterowania turystycznego w Krakowie