Art Ensemble of Chicago – awangardowy zespół jazzowy powstały pod koniec lat 60. XX w. i związany z samopomocową organizacją Association for the Advancement of Creative Musicians (AACM) w Chicago.
Charakter zespołu Grupa korzystała swobodnie z wszelkich różnych źródeł muzycznych od free jazzu do muzyki poważnej XX w. Wszyscy muzycy zespołu byli multiinstrumentalistami doskonale zaznajomionymi z wszelkimi jazzowymi, jak i niezjazzowymi, stylami muzycznymi. Sięgali także do muzyki z innych kręgów kulturowych, głównie afrykańskich.
Swoje instrumentarium poszerzali o tzw. „małe instrumenty”: klaksony, dzwonki, całą gamę „przeszkadzajek” i instrumentów perkusyjnych o pochodzeniu pozamuzycznym. W czasie jednego koncertu zespół potrafił wykorzystać 500 instrumentów muzycznychJost Ekkehard: Free Jazz. s. 177.
Podczas występów muzycy używali kostiumów i malowali swoje twarze. W czasie koncertu jednakowo ważne były wizualne aspekty spektaklu, jak i dźwiękowe. Wizualna strona koncertów grupy była rozwinięciem wizualnej strony koncertów Sun Ra z okresu jego działalności w Chicago pod koniec lat 50. XX w.
Art Ensemble of Chicago był jednym z najradykalniejszych przykładów kolektywności, nawet w kręgu AACM. Wszystkie decyzje były podejmowane zespołowo. Jak wyjaśniał to Roscoe Mitchell: Jedną z przyczyn dlaczego Art Ensemble odniósł sukces było to, że był postrzegany jako zespół i musiałeś mieć z nim do czynienia jako zespołem. Jest łatwiej działać w ten sposób, gdy jesteś młody. Masz pewny cel jako kolektyw. (..) Mając kolektyw, mieliśmy swoje sposoby na działanieGeorge E. Lewis: A Power Stronger That Itself. s. 227..
Historia zespołu thumb|200px|Roscoe Mitchell Członkowie zespołu występowali ze sobą w różnych zespołach już w połowie lat 60. XX w. Jako Roscoe Mitchell Sextet wydali w 1966 r. album Sound. Zespół ten tworzyli: Roscoe Mitchell (saksofony), Lester Bowie (trąbka) i Malachi Favors Maghostut (kontrabas) oraz m.in. Leonard Smith (perkusja) i Thurman Barker (perkusja). W 1967 r. grupa ta występowała jako Roscoe Mitchell Art Ensemble. Jeszcze w tym samym roku do zespołu doszli muzycy – także z kręgu AACM – Joseph Jarman (saksofony) i Phillip Wilson (perkusja). Ten nowy skład zespołu dokonał nagrań dla Nessa Records.
W 1969 r. Phillip Wilson odszedł do zespołu Paul Butterfield Blues Band. Jako kwartet – bez perkusisty – grupa udała się na serię koncertów w Paryżu, gdzie francuski promotor dodał do nazwy „of Chicago”. Zostało to przez muzyków zaakceptowane, gdyż w opinii muzyków nazwa ta lepiej oddawała totalny i kooperacyjny charakter ich muzyki. Zespół dokonał wówczas nagrań dla przedsiębiorstw Freedom i BYG. Prawie trzyletni pobyt grupy w Europie był niezwykle owocny. Zespół nagrał wtedy 15 albumów.
W 1970 r. (w dalszym ciągu podczas pobytu w Paryżu) grupa dokooptowała perkusistę Famoudou Don Moye. W tym samym roku zespół dokonał nieco odmiennych od ich typowej muzyki nagrań z pianistką i piosenkarką, i ówczesną żoną Lestera Bowiego Fontellą Bass, które ukazały się na albumach Art Ensemble of Chicago with Fontella Bass i Les Stances a Sophie. Ten drugi album zawierał ścieżkę dźwiękową do francuskiego filmu pod tym samym tytułem. thumb|200px|Lester Bowie Grupa powróciła do USA w 1972 r. już jako kwintet i ten skład przetrwał do 1993 r. W USA grupa dokonała wtedy m.in. swoich podstawowych nagrań dla Atlantic: Bap-Tizum i Fanfare for the Warriors.
W tym też czasie zespół podjął decyzję o samoograniczeniu swojej działalności, równocześnie zezwalając na indywidualną działalność swoich muzyków. Była to zapewne jedna z przyczyn niezwykłej długowieczności zespołu. Mimo tego zespół wydał w okresie 1972–2004 ponad 20 albumów.
W 1973 r. zespół podpisał kontrakt z Atlantic. W tym samym roku AEC wystąpił na Newport Jazz Festival, co zostało odebrane jako rozpoznanie przez kulturę amerykańską wagi AACMGeorge E. Lewis: A Power Stronger That Itself. s. 301.. Był to także pierwszy koncert AEC od prawie roku.
W 1993 r. z zespołu odszedł Jarman, który poświęcił się praktykowaniu zenu i aikido. Obecnie jest kapłanem Jōdo-shinshū i właścicielem dojo aikido.
W 1999 r. zmarł na raka wątroby Lester Bowie.
Zespół kontynuował działalność jako trio, jednak dobierając gościnnie wielu muzyków.
W 2003 r. do zespołu powrócił Jarman, jednak w styczniu 2004 r. Favors Maghostut zmarł nagle podczas nagrywania albumu Sirius Calling. W 2004 r. zespół został wzmocniony przez trębacza Coreya Wilkesa i basistę Jaribu Shahida. Są oni jednak traktowani jako muzycy-goście. Ten skład grupy wydał 2-dyskowy album koncertowy Non-Cognitive Aspects of the City w 2006 r.
Muzycy Lester Bowie – trąbka, skrzydłówka, kelphorn, bęben basowy, instrumenty perkusyjne, wokal i inne Roscoe Mitchell – saksofony (sopranowy, altowy, tenorowy, basowy), klarnet, perkusja, bongosy, syreny, dzwonki, wokal i inne Joseph Jarman – saksofony (sopranino, sopranowy, altowy, tenorowy, basowy), flety, klarnet, fagot, obój, klawikord, gitara, kongi, wibrafon, syntezator, instrumenty perkusyjne, wokal i inne Malachi Favors Maghostut – kontrabas, gitara basowa, bandżo, cytra, gongi, różne bębny, gwizdki, melodica, wokal i inne Famoudou Don Moye – perkusja, kongi, basowa marimba, gongi, różne bębny, instrumenty perkusyjne, wokal i inne Phillip Wilson – perkusja Corey Wilkes – trąbka Jaribu Shahid – kontabas, gitara basowa
Dyskografia Tytuł Rok Przedsiębiorstwo Sound – Roscoe Mitchell Sextet 1966 Delmark Old/Quartet – Roscoe Mitchell 1967 Nessa Numbers 1 & 2 – Lester Bowie 1967 Nessa Congliptious – Roscoe Mitchell Art Ensemble 1968 Nessa A Jackson in Your House 1969 BYG Actuel Tutankhamun 1969 Freedom The Spiritual 1969 Freedom People in Sorrow 1969 Nessa Message to Our Folks 1969 BYG-Actuel Reese and the Smooth Ones 1969 BYG-Actuel Eda Wobu 1969 JMY Certain Blacks 1970 America Go Home 1970 Galloway Chi-Congo 1970 Paula Les Stances a Sophie 1970 Nessa Live in Paris 1970 Freedom Art Ensemble of Chicago with Fontella Bass 1970 America Phase One 1971 America Live at Mandell Hall 1972 Delmark Bap-Tizum 1972 Atlantic Fanfare for the Warriors 1973 Atlantic Kabalaba 1974 AECO Nice Guys 1978 ECM Live in Berlin 1979 West Wind Full Force 1980 ECM Urban Bushmen 1980 ECM Among the People 1980 Praxis The Complete Live in Japan 1984 DIW The Third Decade 1984 ECM Naked 1986 DIW Ancient to the Future 1987 DIW The Alternate Express 1989 DIW Art Ensemble of Soweto 1990 DIW America – South Africa 1990 DIW Thelonious Sphere Monk z Cecilem Taylorem 1990 DIW Dreaming of the Masters Suite 1990 DIW Live at the 6th Tokyo Music Joy 1991 DIW Fundamental Destiny z Donem Pullenem 1991 AECO Salutes the Chicago Blues Tradition 1993 AECO Coming Home Jamaica 1996 Atlantic Urban Magic 1997 Musica Jazz Tribute to Lester 2001 ECM ECM Selected Recordings 2002 ECM Reunion 2003 ECM The Meeting 2003 Pi Sirius Calling 2004 Pi Non-Cognitive Aspects of the City 2006 Pi
Wideografia Swim – A Musical Adventure 1993 The Art Ensemble of Chicago in Concert 2004
Przypisy
Bibliografia Ekkehard Jost: Free Jazz. Da Capo Press [bmw], 1994 s. 214 . George E. Lewis: A Power Stronger That Itself. The AACM and American Experimental Music. The University of Chicago Press, Chicago 2008. s. 676 .
Linki zewnętrzne Strona zespołu
Kategoria:Amerykańskie zespoły jazzowe Kategoria:Zespoły freejazzowe